Ilulissat umiarsualivianni silaannaq mingutsinneqarsimaqisoq

Ilulissani umiarsualivimmi atortorissaarutit umiarsuillu nunami innaallagissamut attavilerneqarsimanngitsut silaannarmik mingutsitsisorujussuusarput, anorilu umiarsualivimmit anorleraangat mingutsitsineq najugaqarfinnut qanittumiittunut siaruaattarluni. Pissutsit tamatumunnga assingusut Nunatta sinnerani atuupput.

Green Global Futuremi siunnersorti, Kåre Press-Kristensen taama oqarpoq, taanna Ilulissani sananeqaatinik minnernik uuttortaasimavoq.

Uuttortaanermigut paasivaa, umiarsualivimmi mingutsitsinermi sananeqaatit minnerit kubikcentimeterimi ataatsimi 60.000-70.000-iusut, tassa nunarsuarmi peqqinnissakkut suliniaqatigiiffiup WHO-p inassuteqaataanit sananeqaatit minnerit kubikcentimeterimi ataatsimi 1.000-iusussanit 60-70-eriaammik qaffasinnerusumik. Taassuma uuttortaanermini sananeqaatit minnerit kubikcentimeterimi ataatsimi 200.000-it sinneqartut aamma naammattoorsimavai, tamannalu qaffasissorujussuuvoq.

- Taamaalilluni umiarsualivimmi sulisut eqqaanilu najugallit silaannaap mingutsinneqarneranut annertuumut, kræfteqalernissamut, taqqakkut milittoornissaminnut, uummatikkut taqqakkullu nappaateqalernissaminnut, puakkullu nappaateqalernissaminnut allarpassuarnillu nappaateqalernissaminnut aarlerinartorsiornermik eqqugaasarput, Kåre Press-Kristensen oqarpoq. 

Atortut angallatillu innaallagiatortunngortinneqarnerat

Atortut angallatillu innaallagiatortunngortinneqarnissaat 

Kåre Press-Kristensenip oqaatigaa aaqqiissutissaq tassaasoq umiarsualivimmi atortut innaallagiatortunngortinneqassasut angallatillu tamarmik nunamit innaallagissamut attavilerneqarnissaat.  

– Peqqissutsimut iluaqutaanerata saniatigut ikummatissamik pilersuinermik isumannaallisaassaaq nunarsuullu kiatsikkiartorneranut sunniuteqarpallaannginnerussalluni. Aningaasaliissutit uuliamik eqqussuinermi minnerulersitsinermit akilerneqassapput. Kangiani qiterlermi uuliap akianik aalajangersimasunik pisariaqartitsinnginnissaq silatusaarnerussaaq. Ajoraluartumilli umiarsuit takornariartaatit nunamut innaallagissamut attavilerneqarsinnaassanngillat. Taamaalilluni Kalaallit Nunaata umiarsuit takornariartaatit angisuut ulloq naallugu uninngaannartarnerat, sekundimullu biilitut 3.000-5.000-itut mingutsitsitigisoqarnissaa akuerisariaqarpaa.

Kåre Press-Kristensenip oqaatigaa, umiarsuarnit imermik minguttumik aniatitsisarnerit inerteqqutigineqalerpata aamma Nuup Reykjavikillu akornanni mingutsitsinngitsumik aqqutikkut atuisoqaleraluarpat, umiarsuarnit mingutsitsineq annikillisinneqarsinnaasoq tamatumalu kingunerisaanik Eimskip-ip aqqummini ikummatissat mingutsitsinnginnerusut atulissallugit.

 – Ikummatissamik minguiakkamik Issittumi atuisoqartalernissaa aamma piumasarineqartariaqarpoq, tamannalu nunani tamalaani imarsiornermik suliaqartut kattuffianni (IMO-mi) oqaluuserineqarluni aallartinneqareerpoq. Polar Oilip taamaallaat Issittumi ikummatissat minguinnerusut tuniniartarpai, Royal Arctic Linellu ukiup ataatsip matuma siornatigut Issittumi ikummatissat atulerlugit. Kiisalu pingaaruteqarpoq Kalaallit Nunaata maannakkut Atlantikup Avannaata kangiani nunat tamalaat akornanni umiarsuarnik angallassinermi silap kiatsikkiartorneranik annikillisaanissamut IMO-mi ukioq manna siusinnerusukkut aalajangersagaq malinniarlugu piareersarnissaa, taamaalilluni Kalaallit Nunaat 2027-mi silaannaap kissakkiartorneranik annikillisaanissaq atuutilerpat piareersimasinnaaniassammat.