FN-ip immikkut nalunaarusiortartuisa pingasut danskit oqartussaasui kalaallit ilaqutariit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsisimasinnaanerat pissutigalugu allakkani aqqanilinnik quppernilimmi sakkortuumik isornartorsiuipput.
FKU-mik misissuineq isornartorsiorneqartoq
FN-ip immikkut nalunaarusiortartuisa pingasut danskit oqartussaasui kalaallit ilaqutariit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsisimasinnaanerat pissutigalugu allakkani aqqanilinnik quppernilimmi sakkortuumik isornartorsiuipput.
FKU-mik misissuineq isornartorsiorneqartoq
Immikkut nalunaarusiortut pingasut Reem Alsalem, Albert K. Barume aamma Ashwini K.P. arnanut niviarsiaqqanullu nakuuserneq, nunap inoqqaavisa pisinnaatitaaffii kiisalu ammip qalipaataa pillugu nikassaaneq akaarinninnginnerlu pillugit suliaqartut Keira Alexandra Kronvoldip pinngitsaaliissummik meeqqaminik arsaagaasimanera misissorlugulu danskit oqartussaasuisa ilaqutariinnut kalaallinut tunngatillugu angajoqqaat piginnaaneri pillugit misissuutinik suliaqarnerminni eqqarsartaatsimik misissuutinik naleqqussagaanngitsunik atuinermik isornartorsiuinerminni tunngavigaat.
Misissuinerit taakku inatsisit naapertorlugit atorneqaqqusaajunnaaraluartut, taarsiullugulu ilaqutariinnut kalaallinut tunngasuni Isumaginninnermut Aqutsisoqarfimmi VISO-mi immikkoortortaqarfik immikkut ittoq kalaallisut oqaasilerinermik kulturilerinermillu ilisimasalik atulersinneqaraluartoq, misissuinerit siornatigut atorneqarsimasut kommunit pinngitsaaliissummik arsaarinninnissamik aalajangiinerannut tunngaviusarput, tamannalu ernumassutigineqarpoq.
Aamma immikkut nalunaarusiortut pingasut meeqqat angajoqqaaminnit kalaallinit arsaarinnissutigineqartarnerat danskinillu angajoqqaarsiartaartarnerat ernummatigaat, tamannalu kulturikkut oqaatsitigullu kinaassutsimut ajortumik sunniuteqarsinnaavoq.
Isumaginninnermut ministeriaqarfimmut apeqqutit pingaarutillit
Immikkut nalunaarusiortut pingasut isumaginninnermut ministeriaqarfimmut arlalinnik, ilaatigut misissueqqissaarnerit nalinginnaasut pisortatigoortumik atorneqarsinnaajunnaarsimagaluartut suli atorneqarnersut pillugit, apeqquteqarsimapput. Aamma kulturikkut najoqqutassianik isummiussereertarneq qanoq pinngitsoortinneqarnersoq nunallu inoqqaavi, kalaallit kattuffii sulianillu ilisimasallit VISO-mi suliniutit taakkualu suleriaasiisa pilersaarusiorneqarnerannut, atuutilersinneqarneranut nalilersuinerannullu qanoq akuutinneqartigisimanersut. Kiisalu pinngitsaaliilluni inoorlaamik arsaarinninnerup tunngavigisartagai pillugit paasissutissat arnallu meeqqaminnik inoorlaamik pinngitsaalineqarlutik arsaarneqarsimasut ikiorsiissutinik sunik neqeroorfigineqartarnersut aamma apeqqutigineqarpoq.
Socialministeriap akissutaa Sermitsiap aamma takusimavaa, tassani Danmarkimi naalakkersuisut suli inississimanngitsut siullermik nassuiarneqarpoq. Genevemi imaluunniit Københavnimi naapilluni ataatsimeeqatigiittoqassasoq, Odensemullu, VISO-p immikkoortortaqarfiata immikkut ittup inissisimaffianut, tikeraartoqarsinnaasoq aamma siunnersuutigineqarpoq.
“Ataatsimiinnermi VISO-mi, Danmarkimi eqqartuussiveqarfimmi aamma Danmarkimi isumaginninnikkut ikiorsiissutinik tunniussisarnermi kalaallit oqaasiinut kulturiannullu tunngasunik immikkut ilisimasallit immikkoortortaqarfiata pilersinneqaqqammersup tunngaviusumik sinaakkutissai misissorsinnaavagut, apeqqutissaasinnaasut erseqqissarsinnaavagut alloriarfissallu tulliuttut misissorlugit,” ministeriaqarfimmi pisortaq Julie Grunnet Wang allappoq.
Danmarkimut suliaq ilungersunartoq
FN-imi immikkut nalunaarusiortut allagaataat aamma ministereqarfiup akissutaa tunngavigalugit, nunat akornanni inatsisilerinermi professor emeritus Frederik Harhoff oqarpoq, manna danskit naalakkersuisuinut suliaq ilungersunartoq.
- Takusinnaanngilara allamik oqaatigissallugu, kalaallit ilaqutaasa suliani FKU-mik misilitsittarnerup ingerlatsinermut tunngaviusumik inatsisitigut maleruagassanut akerliuvoq, pissutigalugu kalaallit arnat amerlanerpaat taakkulu ilaqutaat Kalaallit Nunaanni Danmarkimiilu immikkut oqaatsitigut, inooqatigiinnikkut kulturikkullu atugaat naammattumik eqqarsaatigineqarsimanngimmata - atuussimasut suli aamma atuummata. Taamaattumik FKU-mik misissuinernik ingerlatsineq pineqartunut, suliani meeqqanik pinngitsaaliisumik angerlarsimaffiup avataanut inissiisoqarsimasuni, annertuumik nikanarsaatitut aammalu kingunerluuteqartumik misigissuseqarnikkut ajoqusiisutut misigineqarsimanissaa qularnanngilaq.
Suliaq Danmarkimut ilungersunartoq
Tamanna Danmarkimi naalakkersuisunut ilungersunartuusoq Frederik Harhoff, inuiaat pisinnaatitaaffii pillugit professori soraarneq, FN-ip immikkut nalunaarusiortartuisa allagaat ministeriaqarfimmillu akissutigineqartoq pillugit oqarpoq.
– FKU-mik misissuinerit kalaallinut ilaqutariinnut suliaannut atorneqarnerat oqaatsit, inuiaqatigiit kulturillu pillugit Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu kalaallinut arnanut ilaqutaanullu atuuttut sulilu atuuttut immikkut ittut naammattumik eqqarsaatigineqanngimmata ingerlatsinermut inatsisinik tunngaviusunik unioqqutitsinerusoq qularnanngilaq. FKU-mik misissuinerit qanoq ingerlanneqarnerat taamaalilluni qularnanngitsumik suliami pineqartunut meeqqaminnillu arsaarneqartunut kanngunarsagaanertut sakkortuutullu misigineqarpoq.
Oqaloqatigiinnerit tamarmik kalaallisut ingerlasariaqartut
Kommunip, immikkut ilisimasallit kalaallillu innuttaasup akornanni attaveqatigiinneq tamarmi kalaallisut ingerlasariaqartoq Frederik Harhoffip erseqqissarpaa. Taamaammat kommunit amerlanertigut oqalutsinik kalaallinillu immikkut ilisimasalinnik atuinnginnerat kukkunerujussuuvoq.
FN-ip isornartorsiuinera qanoq ilungersunartigaa?
- Tamanna qaqutigoorluinnarpoq. Ilungersunartorujussuusoq isumaqarpunga.
Maanna qanoq iliortoqartariaqartoq illit qanoq isumaqarpit?
– Meeqqat inersimasunngorsimasut pillugit allamik iliuuseqartoqarsinnaagunanngilaq – taarsiinissamut tunngavissaqarnersoq nalilersornissaa kisiat. Meeqqalli suli inersimasunngorsimanngitsut pillugit suliat meeqqat utertinneqarnissaat pissutissaqarnersoq naliliiffigineqarniassammat aalajangiinerit allanngortinneqartariaqarnersut pissutsillu naapertorlugit angajoqqaat meeqqaminnik pinngitsaalineqarlutik arsaarneqartut immaqalu ilaqutariit isumaginnittut taarsiiffigineqartariaqarnersut kalaallinit tarnip pissusaanik ilisimasalinnit immikkullu ilisimasalinnit misissorneqaqqittariaqassagunarput, Frederik Harhoff oqarpoq.
Suliat misissoqqinnissaat
Meeqqanut isumaginninnermut tunngasut 406-it maanna misissoqqinneqarsinnaalersimasut misissorneqaqqilerpata, meeqqat iluaqutissaat pingaarnerutinneqartariaqartut misissueqqinnerlu piaartumik pisariaqartoq Frederik Harhoff isumaqarpoq.
Sulianik tamakkuninnga misissuineq annertussasoq, suliallu tunngaviusumik anaananut, ilaqutaannut minnerunngitsumillu meeqqanut pinngitsaalillugit arsaarinnissutaasimasunut — ingammik suliat pisoqaanerusut pineqarpata — artornarluinnartumik kinguneqarsinnaasoq nangilluni oqaatigaa. Taamaammat suliassanik taakkuninnga misissuinerup piffissami pinngitsaaliilluni arsaarinninnissamik aalajangiinerup allanngortinneqarneratigut nalerisimaarnissamit aningaasartuuteqarfiunerunissaa, misigissutsikkut anniaataanissaa, isumatsassimaffiunissaa anniaataanissaalu, annertunerussappat pinngitsoorneqarsinnaanngilaq.
Nalunaarusiat naapertorlugit FN-ip immikkut ittumik nalunaarusiortartua Reem Alsalem sapaatip akunnerata tulliani Danmarkimut tikeraassaaq.
