LIVEBLOG: Sverigep sakkutuunik Kalaallit Nunaannukartitsisinnaanini ammaffigaa

Amerikamiut Kalaallit Nunaanni anguniagaat nunasiaateqarnermut danskilluunniit sakkulersornerisa annertusarnissaannut tunngassuteqarpallaanngilaq. Tamanna Kalaallit Nunaata namminersortunngorsinnaaneranut tunnganeruvoq.

Taama Alexander B. Gray, siusinnersukkut præsident Trumpip nalaani USA-p naalagaaffittut isumannaatsuunerani siunnersuisuni pisortaasimasoq BT-mit apersorneqarluni oqarpoq.

Gray naapertorlugu Amerikamiut naalakkersuisuisa Kalaallit Nunaata namminersortup illersornissamik isumaqatigiissutip 1951-meersup imaanik ataqqinninnginnissaannik isumaqarput.

– Præsidentip 1951-mi isumaqatigiissut killissaa tikivillugu atussagaa, sakkortunerusumik atussagaa, maannalu atuunnerata nalaani sapinngisamik annertunerpaamik piumasaqarnissaa tapersersorpara.

– Piffissarli ungasinnerusoq isigalugu kalaallit tassannga malinnikkumanerat sakkortuumik qularutigaara. Tassuuna Amerikap naalagaaffittut isumannaatsuunera immeraassutigisinnaanngilarput, Alexander B. Gray oqarpoq.

Kalaallit Kinamiut aningaasaliinissaanut ammanerat USA-mi politikerit ilaannik toqqissisimajunnaartitsisoq, seniorforsker Ulrik Pram Gad BT-mut oqarpoq.

Sverigemi ministeriunerusimasoq Socialdemokratillu siulittaasuusoq Magdalene Andersson isumaqarpoq pisariaqassappat Sverige Kalaallit Nunaannut sakkutuunik aallartitsinissaminut piareersimasariaqartoq.

TV2 naapertorlugu tusagassiorfimmit Dagens ETC-mi apersorneqarluni taama oqarpoq.

- Soorunami pingaaruteqarpoq Sverigep Europamilu nunat allat ataatsimoorlutik Kalaallit Nunaat Danmarkilu tapersersoraat. Maanna Sverigep nalilersorpaa Danmarkimut tapersersuinera iliuutsitigut qanoq iluseqassanersoq, nalunaarummi allassimavoq.

TV2 ilanngullugu allappoq Tuluit tusagassiorfiat Daily Mail allaaserisaqartoq Donald Trumpip USA-p sakkutuui Danmarkimut saassussinissaannik pilersaarusioqqugai.

Tamanna tunngavigalugu Ted Lieu, Demokraatit sinnerlugit kongressimi ilaasortaq, X-imi allappoq saassussinissamut peqqusisoqassagaluarpat, Amerikamiut sakkutuui Kalaallit Nunaannik saassussinissamik peqqussummik malinneqqunagit.

- Kalaallit Nunaat Danmarkip NATO-mi suleqataasup ilagaat. Trump kongressimi ilaasortat Kalaallit Nunaannik saassussinissamik peqqussummik akuerseqqussagaluarpagit, peqqussut inatsisinik unioqqutitsinerussaaq. Peqqussuteqartoqaraluarpat naalassanngilarsi, Ted Lieu allappoq.

Italiami ministeriuneq, Giorgia Meloni, isumaqarpoq illersornissamut peqatigiiffiup Nato-p Issittumi – aamma Kalaallit Nunaanni – "pimoorussassamik annertuumillu“ najuutilernissaa pisariaqartoq.

Meloni nunat naalakkersuisullu siuttuisa ilaattut marlunngornermi nalunaarpoq Danmarkip Kalaallillu Nunaata kisimik Kalaallit Nunaata siunissaa aalajangiiffigissagaat.

Taanna isumaqanngilaq USA Kalaallit Nunaannik tiguaaniarluni sakkutuunik atuissasoq, mianersoqqusivorli Amerikamiut Kalaallit Nunaannut saassussinerat Natomut ilungersunartumik kinguneqarsinnaaneranik.

Isumaqanngilarlu USA-p sakkutooqarnikkut akuliunnissaa kikkunnulluunniit, allaat USA-mut nammineq, iluaqutaassasoq.

Meloni isumaqarpoq USA-p oqalunneratigut Issittup qanoq pingaaruteqartiginera erseqqissarniarneqaannartoq.

-Isumaqartuarpunga USA-p oqariartuutiginiaraa nunap immikkoortuani USA-p isumannaatsuuneranut soqutigisaanullu pingaaruteqartumi nunanit allanit ingasattumik sunniuteqarneq akuerineqassanngitsoq, AFP naapertorlugu taama oqarpoq.

Nunanut allanut ministerip Marco Rubiop Nunanut Allanut Naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt qallunaallu nunanut allanut ministeriat Lars Løkke Rasmussen sumi ataatsimeeqatigissanerai USA-p nunanut allanut tunngasunut ministereqarfiata oqaaseqarfigiumanngilaa.

USA qaqugu Kalaallit Nunaannut tikeraarumanersoq, Naalakkersuisullu toqqaannartumik oqaloqatigiumaarnerai Nunanut allanut ministereqarfiup toqqaannartumik oqaatigiumanngilaa. "Kalaallit Nunaata pigilerneqarnissaanik imaluunniit tiguarneqarnissaanik“ oqaluttoqarnerani Amerikamiut aqutsisuisa Naalakkersuisut ersarissumik toqqaannartumillu attaveqarfiginissaat ilimanaateqanngilaq.

USA-p naalakkersuisui ukioq manna aqqutut eqqortut atorlugit attaveqarfigineqarsimanngitsut, maannalu nunanut allanut ministerit sapaatip akunnerata tulliani ataatsimeeqatigineqarnissaat sulissutigineqartoq Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen pingasunngornermi oqarpoq.

- Diplomatiikkut politikkikkutlu attaveqaatit eqqortut atorlugit aamma oqalliffiit pioreersut atornerisigut ataqqinnittumik oqaloqatigiinnissaq noqqaassutigeqqullugu USA-mut kajumissaarutigerusuppara, taakkulu isumaqatigiissutinik USA-mik peqataaffigineqareersunik tunngaveqarput, Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

-Kattuffiit isumaqarpugut Nunatta USA-mit tiguarniarneqarnera aallaavigalugu partiit tamar-mik aallaavitsik iperarlugu Nunatta tiguarneqannginnissaa salliullugu ataatsimoorfigalugu sulissutigissagaat.

Oqartarput piffissami toqqissisimaffiunngitsumi isumakuluffiusumilu matumani mianersornissaq pingaaruteqartoq, kajumissaaripputlu ataqqinnittumik oqalliseqatigiinnissamik.

Aammattaaq meeqqat pissutsit pillugit oqaloqatigineqarnissaannut kajumissaarneqarput, aamma killilersuinissamut apeqqusiinermullu tunngatillugu siunnersorneqartariaqartut.

-Kattuffiit tamattaalluta naalakkersueqatigiit ilungersorlutik sullisinerat sulinerallu tunuliaqut-serumavarput taperserlugillu.

-Kalaallit Nunarput tuniniagaanngilaq, aamma Nunarput Kalaallit pigaat. Nunarput asangaagarput ataatsimoorfigisariaqarparput!

Naalakkersuisut Siulittaasuusimasoq Kim Kielsenip (S) Facebookimi quppernermini maannakkut Naalakkersuisunut Siulittaasuusoq Jens-Frederik Nielsen (D) tapersersorlugu allappoq.

-Maannakkut issiavigisat issiaviginikuullugu nalunngilara ulluni ilungersunartorsiorfinni qanoq kiserliortoqarsinnaasartoq, taamaammat ugguuna nukissamik nassippakkit aammalu Nunaqqaterpassuagut kaammattorusuppakka uummammik, nassissagaatit tamannami tamaviaarfinni isumaqartaqimmat.

Aammattaaq Kim Kielsenip nunaqqatini kajumissaarpai Jens-Frederik Nielsenimut "uummataasamik“ nassiusseqqullugit, tamannami unamminiarnartunik akiuinissamut pingaaruteqarluinnarsinnaammat.

Danmarkip USA-mi aallartitaa Jesper Møller Sørensen aamma Kalaallit Nunaata Washington D.C.-mi sinniisaa Jacob Isbosethsen sisamanngornermi Det Hvide Husip nuna tamakkerlugu isumannaallisaanermut siunnersuisoqatigiivinit aallartitat ataatsimeeqatigaat.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik tiguaaniarnera eqqartorniarlugu naapipput.

Taamatut danskit atorfilittat atitik isertuullugu nutaarsiassaqartitsivimmut AP-mut oqarput.

Oqartussaasut kinaassutsimik isertuussillutik tusagassiuutinut oqaaseqartarput.

Det Hvise Husip Danmarkillu nunanut allanut ministereqarfiata ataatsimeeqatigiinneq tamanna uppernarsarsinnaanngilaat.

AP-mit oqaatigineqanngilaq Danmarkip Kalaallit Nunaatalu Sillimaniarnermut Siunnersuisoqatigiinnit kikkut ataatsimeeqatigisimaneraat.

USA-p præsidentiata nunami sakkutooqarneq naammaginngilaa, aviisimullu nassuiarpaa sooq Kalaallit Nunaat pigilerusullugu.

Donald Trumpip Kalaallit Nunaata pigilernissaa „pingaaruteqangaartutut“ isigaa.

Tamanna USA-p præsidentiata Amerikamiut aviisiannit The New York Times-imit apersorneqarnermini erseqqissaqqippaa.

Tassani nassuiarpaa sooq Kalaallit Nunaata pigilernissaa pisariaqartikkitsik, aamma sooq USA-p Danmarkillu qeqertamut Issittumiittumut sakkutooqarnikkut atuisinnaanerminnik isumaqatigiissuteqarsimanerat naammanngitsoq.

- Eqqarsartaatsikkut iluatsittutut misiginissamut tunngassuteqartoq isumaqarama, Trump oqarpoq.

Trump isumaqarpoq attartornermut isumaqatigiissutip isumaqatigiissutilluunniit allap pissarsiarineqarsinnaanngisaanik piginnittuuneq iluaqutaanerusoq.

- Piginnittuunermi allakkatigut atsiornikkut pissarsiarineqarsinnaanngitsunik periarfissaqalissaatit, USA-mi præsidentia oqarpoq.

Aamma The New York Times-imi apersorneqarnermini Trump aperineqarpoq suna pingaarnerpaanersoq: Kalaallit Nunaata pigilernissaa imaluunniit Nato-mut ilaasortaaginnarnissaq.

- Sorleq toqqassanerlugu aalajangertoqartariaqalersinnaavoq, akivoq nangillunilu illersornissamut tunngatillugu nunat iligiit USA peqataatinnagu atorsinnaanngilluinnartut.

Sisamanngornermi unnukkut tusagassiortunik katersortitsinermini USA-p præsidentiata tullersortaata Kalaallit Nunaat pillugu annikitsumik oqaaseqarpoq.

DR taamak allappoq.

DR naapertorlugu Vance ilaatigut imatut oqarpoq:

- Amerikap præsidentia pimoorussamik paasiniarsiuk.

Vancep Kalaallit Nunaata USA-p isumannaallisaanikkut qanoq pingaaruteqartiginera Vancep uteqqippaa:

- Præsidenti (Donald Trump) Kalaallit Nunaat pillugu qanoq oqarpa? Siullermik: Kalalalit Nunaat pingaarutilerujussuuvoq. Imaaginnanngitsoq USA-p silaannakkut missilinik saassussisoqarsinnaaneranut illersornissaanut, kisiannili nunarsuarmut tamarmut. Aappaattut: Nalunngilarput akeqqersortoqartoq, taakkulu sumiiffiit pineqartut tiguassallugit soqugisorujussuuaat.

Naggataatigullu præsdentip tullersortaa imatut oqarpoq:

- Taamaammat paasineqartariaqarpoq, Europami ikinngutitsinnit, sillimaniarnikkut inissisimaneq pimoorullugu tigoqqullugu. Taamaanngippat USA-p tamanna suliarissavaa.

USA-mi atorfillit kinaassutsiminnik isertuussisut oqarput kalaallit tamarmik aningaasanik 100.000 dollarit tungaannut tuninissaat eqqartorneqartoq.

USA-mi naalakkersuisut oqaloqatigiissutigisimavaat kalaallit tamarmik Danmarkimit avissaarnissaat anguniarlugu aningaasanik amerlanerusunik nassinneqarsinnaasut.

USA-mi atorfillit sisamat kinaassutsimik isertuussillutik nutaarsiassaqartitsivimmut Reutersimut taama oqarput .

Paasissutissiisut ilaat marluk oqarput oqaloqatigiinnerni inuk ataaseq 10.000 dollarit 100.000 dollarillu akornanni tunineqarsinnaanera eqqaaneqarsimasoq.

Aningaasannatsitsinerit qanoq ingerlassanersut erseqqissumik oqaatigineqanngilaq, siunertarineqarporli Kalaallit Nunaata avissaarnissaanut USA-mullu ilanngunnissaanut aalajangiisuunissaat.

Qeqertami innuttaasunut 56.000-it missaanniittunut tamanut aningaasanik tunissuteqarnissamik isuma USA-p Kalaallit Nunaannik „pisiniarnissaanut“ assersuutaavoq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip arlaleriarluni oqaatigaa nunap isumannaatsuunissaa eqqarsaatigalugu USA-p Kalaallit Nunaat pisariaqartikkaa.

Siunnersuutigaa USA-p Kalaallit Nunaat Danmarkimit pisiarisinnaaneraa, tamannali qallunaanit kalaallinillu itigartinneqarpoq.

Aamma Trump aperineqarsimavoq Kalaallit Nunaata sakkutuunik tiguarneqarsinnaanera pillugu, tamannalu itigartikkusunngilaa.

/ritzau/Reuters

DIIS-imi ilisimatooq Ulrik Pram Gad naapertorlugu Naalakkersuisut danskillu naalakkersuisui suleqatigiinnerat oqallinnerni takuneqarsinnaasumit ataqatigiinneruvoq.

Ministerit ataatsimoorussamik aalajangiusimanninnermik ersersitsipput — nunat tamalaat akornanni pissutsit najummatsinarnerulernerisa Issittumilu illersornissamut aningaasaliissutit annertusarneqarnissaannut tunngatillugu.

Ilaatigut isumaqatigiinngissutaasoq tassaavoq Issittumi aallartitamik toqqaanermut tunngasoq, nunanut allanut tunngasutigut politikkimi suliassat agguataarneqarnerannut tunngatillugu piffissarujussuaq atorneqarpoq.

Pram Gad naapertorlugu tamanna Naalakkersuisut qallunaallu naalakkersuisuini ministerit ataatsimoorussamik isummersinnaasimanerat allanngortinngilaa, Naalakkersuisulli tunuliaqutaanni avissaartuuttoqarneruvoq:

- Naalakkersuisuni qallunaallu naalakkersuisuini ministerit tamarmik siornali Trumpimut tunngatillugu illersornissamullu aningaasaliissutinut tunngatillugu qanimut suleqatigiissimanerat uannut maluginiarnarnerpaavoq, oqarpoq.

- Avissaartuuttoqartillugu – aamma tupaallannartumik avissaartuuttoqartillugu – Naalakkersuisuni tunuliaqutaasuni malunnarnerusarpoq. Soorlulusooq partiit siuttui naalakkersuinikkut inissisimaffiit pillugit ataqatigiissaarineq ajornartorsiutigingaat.

Thomas Tillis, senatori Republikanerillu partiianni ilaasortaq North Carolinameersoq, oqalugiaammini oqarpoq isumaqarluni USA-p NATO-mi suleqammut pissusilersornera misilittagaqarluanngitsutut iliornerusoq.

Oqalugiaammini tunngavilersuutigaa præsident Donald Trumpip politikkikkut siunnersortaata pingaarnerup Stephen Millerip sapaatip-akunnerani matumani CNN-imi apersorneqarnerani, oqarnera naapertorlugu Amerikamiut naalakkersuisuisa – erseqqissumik – isumaqarnerattut Kalaallit Nunaat USA-mut ilaasariaqartoq.

- USA-mi senatorit imaluunniit Kongressi sinnerlugit oqalunngilasi. Oqartoqarsinnaavoq præsidenti isumaqarpoq Kalaallit Nunaat USA-mut ilaasariaqartoq, naalakkersuisulli taama isumaqanngillat naalagaaffiungatta naligiittut pissaaneqartut, Thomas Tillis oqarpoq.

Aamma senatorit marluk allat ataatsimut nalunaaruteqarput, tassaasut senatip immikkoortortaqarfiani issittumiittuni siulittaasoqatigiit Lisa Murkowski aamma Angus King.

Oqaaseqaatigineqarpoq neriuutigalugu Trumpip Kalaallit Nunaat pillugu oqaasii tassaaginnartut suleqatigiinnerup nutaap aallartinnissaanut piareersaatit, nunammi tamatuminnga piumasaqarniarnerit tiguaaniarnerillu tamarmik nunap isumannaatsuuneranut nunanullu allanut attaveqarneranut ajoqutaassapput.

- Kalaallit Nunaata siunissani pilersaarusiorpaa, suleqatitut isigisariaqarparput — pigisassatut pinnagu, suleqatigiinnissarli anguniarlugu, Lisa Murkowski oqarpoq.

Angus Kingip, USA-mi Main sinnerlugu attaviitsutut senatoriusup, Lisa Murkowskip oqariartuutaa tapersersorpaa imalu oqarluni:

- Naatsumik oqaatigalugu: Nunatta isumannaallisaaneranut tunngatillugu tunngavissaqarpianngilaq Kalaallit Nunaata piginissaanut, tiguarnissaanut aqunneqalernissaanulluunniit.

Orla Joelsen, siorna Kalaallit Nunaata oqaluttuarisaanerani akerliussutsimik takutitsinerit annersaannik aaqqissuisoq, maanna USA-mit tatineqarneq pillugu X-imut qisuariarpoq.

- Siunissaq uagut pigaarput - uagullu ilusilersortussaavarput. Inuttut pisinnaatitaaffivut atorluarniarpavut pisussaaffigisavullu ilisimassuseqarluta mianersorlutalu suliaralugit, Orla Joelsen inuit attaveqaqatigiittarfianni X-imi 63.000-inik malinnaasuminut allappoq.

Orla Joelsenip inuit attaveqaqatigiittarfii atorlugit Kalaallit Nunaat præsident Trumpimut illersorniarsaraa, allataalu katillugit millionilikkuutaanit takuneqarsimapput.

Orla Joelsen siorna Donald Trumpip Kalaallit Nunaat pillugu oqaasii akerlilerniarlugit martsimi akerliussutsimik takutitsinissamik aaqqissuussaqarpoq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip naalakkersuisuisa arlaleriarlutik Danmarkip Issittumi eqqaanilu isumannaallisaanermut iliuuserisimasai isornartorsiorpaat.

USA-mi præsidentip tulliata J.D. Vancep isornartorsiuineq uteqqippaa sisamanngornerup unnuaani Fox Newsimi apersorneqarnermini.

Vancep apersorneqarnermini toqqaannartumik akiumanngilaa USA Kalaallit Nunaat pillugu qanoq iliuuseqarusutsiginersoq. Tamanna Trumpip aalajangigassaraa, Vance erseqqissaavoq. Ilanngullugu danskit oqaatigisartagaat nunat oqaluttuarisaanermi sivisuumik iligiissimanerat tunngavissaannginnerarpaa.

- Tunngavilersuutit taakku qanga pisimasuupput. Oqarput sorsunnersuarmi kingullermi peqqarniisaarniarnerulluunniit akiorneqarneranni sorsoqatigiissimasugut, tamannalu qujamasuutigaarput. Taama ittumik ileqarneq nuannaraarput. Ukiulli 25-t matuma siorna silatusaartumik iliuuseqarsimaneq isumaqanngilaq ullumikkut sianiilliortoqarsinnaanngitsoq, vicepræsidenti oqarpoq.

2025-mi Danmarkimut tikeraarnermini aamma isornartorsiuivoq

USA-p naalakkersuisuisa aamma oqaatigaat russit Kinamiullu umiarsuarpassuit sumiiffimmiittut — tamannali qallunaat naalakkersuisuisa ilisarisinnaanngilaat.

J.D. Vance marsimi 2025-mi Amerikamiut Pituffimmi sakkutooqarfigisaannut tikeraarmat, aamma taassuma Danmarkip Kalaallit Nunaanni iliuuserisimasai isornartorsiorpai. Tamannalu allanngortariaqartoq oqarluni.

- Danmarkimut oqariartuuterput paasiuminarpoq: Suliasi pitsaavallaanngillat. Kalaallit Nunaanni innuttaasut isumannaallisaanerlu aningaasaliiffigineq ajorpasi. Tamanna allanngortittariaqarparput, oqarpoq.

Kalaallit Nunaat nunarsuup kitaani missilinut illersornissamut pingaaruteqarpoq

J.D. Vance aamma oqarpoq Kalaallit Nunaat nunarsuup kitaani missilinut illersornissamut pingaaruteqartoq:

- Kalaallit Nunaat uagut nunatta isumannaatsuuneranut pingaaruteqarpoq, silarsuarmilu isumannaatsuunermut pingaaruteqarluni, Vance Fox Newsimut oqarpoq.

- Missilenut illersornissamut atortorissaarutit tamarmik Kalaallit Nunaannut attuumassuteqarput, vicepræsidenti nangippoq.

Taava Ruslandip Kinalluunniit nunanut killernut rakettimik aallartitsisinnaanera takorloorsinnaallugu oqarpoq.

- Oqarnianngilanga taamaaliussasut. Nunagisatsinnulli Europamulluunniit - Guutip sernigilitigut - siunissami atomimik saassunneqaraluarutta Kalaallit Nunaannut missilinik saassussinermi illersorneqarnissatsinnut pingaaruteqarluinnassaaq, Vance oqarpoq.

- Taamaattumik ima aperisoqarsinnaavoq: Europamiut qallunaallu Kalaallit Nunaata isumannaallisaanissaanik nunarsuarmilu isumannaatsuunissamut pingaarutilimmik inissisimalernissaanik qulakkeerinnilluinnarsimappat? Akissut tassaavoq, erseqqilluinnartumik taamaaliortoqarsimanngilaq.

USA 1951-imi Danmarkip USA-llu illersornissaq pillugu isumaqatigiissutaat tunngavigalugu Kalaallit Nunaanni sakkutooqarnini annertusisimavaa.

Pingasunngornermi tusagassiortunik katersortitsinermini USA-p nunanut allanut ministeria, Marco Rubio, uteqqiivoq, soorlu siusinnerusukkut præsidentip illorsuanit nalunaarutigineqareersutut, præsidentip sukkulluunniit amerikamiut sakkutuui suliaqartissinnaagai.

- Præsidenti paasisaqaruni USA isumannaallisaanikkut nunatut navianartorsiortinneqartoq, præsidenti kinaagaluaruniluunniit periarfissaqarpoq sakkutuut atorlugit ajornartorsiutip aaqqinniarnissaanut, Nato-mi iligisat sakkutooqarnikkut iliuutsit aqqutigalugit annaasinnaanerat pillugu Rubio aperineqarami akivoq.

- Qularutigineqassanngilaq sukkulluunniit aqqutit allat atoqqaarusuttarigut ajornartorsiullu aaqqillugu - tamanna aamma Venezuelamut atuuppoq, taanna pingasunngornermi oqarpoq.

Rubio ilanngullugu oqarpoq, USA-p præsidentiata Donald Trumpip kissaatigiuaannarsimagaa Kalaallit Nunaat pisiarissallugu.

Tusagassiortunik katersortitsinermi præsidentip illorsua sinnerlugu oqaaseqartartoq, Karoline Leavitt, Reuters naapertorlugu aamma oqarpoq, Kalaallit Nunaata pisiarineqarsinnaanera Trumpimit aammalu isumannaallisaanermut suliaqartitaanit oqaluuserineqartoq.

- Periarfissat tamarmik præsident Trumpip nerriviata qaaniittuaannarnikuupput. Præsidentillu periarfissaani sallersaajuaannarnikuuvoq diplomati aqqutigalugu iliuuseqarnissaq, taanna oqarpoq.

Soorunami nunarpununa Danmark peqatigalugu ataatsimiinissamik noqqaassuteqartoq. Taamaammat uagut pineqartilluta tamatigut ilaasussaagatta uagullu pineqarluta allaqqunneqarsinnaanngilaq, Nunanut allanut tunngatillugu naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt (S) oqarpoq.

USAp nunanut allantu naalakkersuisua Marco Rubio qallunaat nunanut allanut naalakkersuisua sapaatip akunnera tulleq naapissavaa, Kalaallit Nunaat eqqartussallugu.

Taanna oqarpoq, Donald Trumpip siunertariuaannaraa Kalaallit Nunaat tiguassallugu.

USA Danmarkilu Kalaallit Nunaat pillugu sapaatip akunnerata tulliani ataatsimeeqatigiissapput.

Reuters naapertorlugu USA-p nunanut allanut ministeria Marco Rubio tusagassiortunik katersortitsinermi taama oqarpoq.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisup Vivian Motzfeldtip marlunngornermi Facebookikkut nalunaarutigaa Danmarkip Kalaallit Nunaatalu USA-mi nunanut allanut ministeri ataatsimeeqatigiumagaat.

Danmarkip nunanut allanut ministeria Lars Løkke Rasmussen (M) kingusinnerusukkut oqarpoq neriuutigalugu piumasaqarneq tusarneqarumaartoq.

Naleraq sinnerlugu Inatsisartunut ilaasortaq Juno Berthelsen Facebookimi allappoq, USA-mut toqqaannartumik inatsisartuni attaveqalernissaq sulissutiginiarlugu.

- Taamaattumik Kalaallit Nunaat inatsisartut aqqutigalugit USA-mut toqqaannartumik attaveqalernissaa Naleqqap sulissutigivaa. Kalaallit Nunaata kissaatai USA-llu qanoq eqqarsaateqarnerat pillugit toqqaannartumik ammasumillu oaloqatigiissinnaasariaqarpugut - suut tamarmik qallunaanit misissorneqaqqaaratik, Juno Berthelsen allappoq.

Nangilluni allappoq Naleqqap USA inuuniarnermi atugassarititaasut pitsanngorsarnissaannut, soorlu niuernermut pilersuinermullu tunngasutigut, suleqatigerusukkaa.

- Peqqinnissaqarfimmi atugassarititaasut ilinniartitaanikkullu pitsaassuseq pillugit suleqatigiinneq. Islandimi periuseq isumassarsiorfiugalugu Kalaallit Nunaatalu soqutigisai erseqqissumik sinaakkusiulluguit upalungaarsimaneq nunallu oqartussaassusianik atuutsitsineq pillugit suleqatigiinneq. Sinersortaammik nakkutilliisussamik pilersitsineq, SAR-imik, upalungaarsimanermik innuttaasunillu sullissinermi suleqatigiinneq.

Taassuma erseqqissarpaa partiip namminiilivinnissaq namminerlu aalajangiisinnaatitaaneq kissaatigigaa:

- Politikkikkut iliuutsikkullu piareersartariaqarpugut, aamma nunanut allanut attaveqarneq Kalaallit Nunaata inuiaqatigiittut namminersortutut siunissaanut iluaqutaasinnaasoq nammineq pilersittariaqarparput.

Juno Berthelsen naapertorlugu Nunanut Allanut Sillimaniarnermullu Ataatsimiititaliaq USA-mut oqaloqatigiinnissamut angalanissamik suliniuteqartariaqaraluarpoq, Kalaallit Nunaanni suleqatigiinneq qanoq ittoq periarfissaanersoq paasiniarlugit.

USA-p nunanut allanut ministeriata Marco Rubiop Amerikamiut Kalaallit Nunaannik tiguaanissaat itigartippaa.

Nutaarsiassaqartitsivik Reuters naapertorlugu Frankrigip nunanut allanut ministeria Jean-Noel Barrot Rubio oqaloqatigereerlugu taama oqarpoq.

Barrotilli aamma oqaatigaa Frankrigip nunat suleqatini USA-p Kalaallit Nunaannik tiguaaniarluni sioorasaarinera pimoorussappagu qanoq qisuariarnissaat pillugu suleqatigiittut pilersaarusiorniarlutik.

Marlunngornermi unnukkut Det Hvide Husip nalunaarnerata kingorna USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaata USA-mit tiguarneqarnissaa "USA nunatut isumannaatsuunissaanut pingaaruteqartoq“ oqaatigimmagu, taama nalunaaruteqarpoq.

Tassani allassimavoq tamatumunnga atatillugu Amerikamiut sakkutuuisa atorneqarnissaat periarfissaajuaannartoq.

Trumpip „nunanut allanut politikkimi anguniagaq pingaarutilik“ anguniarlugu periarfissat eqqartorpai, White House-mi Kalaallit Nunaat pillugu nalunaarummi allassimavoq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip erseqqissarpaa Kalaallit Nunaata tiguarnissaa „nunap isumannaatsuunissaanut pingaaruteqartoq“.

Reuters naapertorlugu nutaarsiassaqartitsiviup apeqquterpassui akissuteqarfigalugit White House allakkatigut taama nalunaaruteqarpoq.

Aamma allassimavoq Trumpip suleqatimilu “nunanut allanut politikkimi anguniagassaq pingaarutilik anguniarlugu” periarfissat assigiinngitsut oqaloqatigiissutigigaat.

Reuters naapertorlugu nalunaarummi allassimavoq: „Soorunami USA-p sakkutuulersorluni iliuutsit naalagaaffiup qullersaata periarfissatut isigiuaannarpai.“

Aamma paasissutissiisartoq kinaassutsiminik isertuussisoq, atorfilittatut qaffasissutut oqaatigineqartoq, tusagassiorfimmut oqarpoq Trumpip siunnersortaasalu ilaatigut Kalaallit Nunaata Danmarkimit pisiarineqarsinnaanera eqqartortaraat.

Canadami generalguvernøriat nunanullu allanut ministeri februaarip aallartinnerani Kalaallit Nunaannut tikeraassapput. Tusagassiorfik ABC News taama allappoq.

Tusagassiorfik naapertorlugu tikeraarneq tamanna USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaannut tatisinerulernerata kinguneranik pivoq.

- Tikeraarneq pissaaq USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaata, kunngeqarfiup Danmarkip ataani inuit namminersortut oqartussaaffiata, USA-mit aqunneqarnissaanut tatisimannilluni uteqattaarinerata nalaani, nutaarsiassaqartitsivik allappoq.

Canadami nunanut allanut ministeri Anita Anand aamma naalagaaffiup pisortaanera Mary Simon, inummik naggueqartoq, Nuummi konsulateqarfiliornissaat naatsorsuutigineqarpoq.

Naalakkersuisut danskillu naalakkersuisuisa amerikamiut nunanut allanut naalakkersuisoqarfiat piaartumik ataatsimeeqatigiumallugu saaffigaat. Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt (S) Facebookimini taama ilisimatitsivoq.

- Ataatsimeeqatigiinnissamik noqqaassuteqarneq sakkortusisaq USA nunarput pillugu oqariartuutigisaqattaagaannut tunngassuteqarpoq, Vivian Motzfeldt allappoq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaat aammaarluni pisariaqartivillugu uteqattaarpaa, nunat tamalaallu akornanni aalassattoqarpoq.

- Piffissamik sivitsortumi nunarput ataatsimeeqatigiinnissamik noqqaassuteqartarnera ajoraluartumik iluatitsiviusimanngilaq naak uteqqiattumik tamanna nunatsinniit kissaatigineqarsimagaluartoq, Vivian Motzfeldt ilisimatitsivoq.

Konservativit siulittaasuat Mona Juhl ataatsimiinneq sioqqullugu Sermitsiamut oqarpoq ukiumi kingullermi susoqarsimaneranik siunissamilu qanoq pisoqarumaarneranik paasisaqarnissani qilanaaralugu.

– Paasilluarsinnaavara Kalaallit Nunaanni ernumasoqarnera. Ikioqatigiissinnaavugulli eqqissisimanissarput anguniarlugu. Sakkortuumik oqaluttoqarsimavoq, kisianni suli iliuuseqartoqanngilaq, aamma iliuuseqartoqannginnissaa qulakkeertariaqarparput. Naalagaaffeqatigiit atanissaat qulakkeerniarlugu ilungersortariaqarpugut, Kalaallit Nunaallu aarlerinartorsiortinneqartutut misiginnginnissaa qulakkeerlugu.

Nunanut allanut tunngasunut ataatsimiititaliap ataatsimiinnissaa sioqqullugu Aaja Chemnitz (IA) Sermitsiamut oqarpoq paasissutissanik pissarsinissani qanorlu pisoqarneranik siunnersorneqarnissani naatsorsuutigalugit. Ilanngullugu naatsorsuutigaa apeqqutigissallugu Kalaallit Nunaannut tunngatillugu qanoq upalungaarsimanermut pilersaaruteqartoqarnersoq.

– Diplomati aqqutigalugu attaveqatigiinneq pingaaruteqarpoq, aammali isumaqarpunga pingaaruteqartoq ersersinniarlugu ileqaratta sapinngisamik ajornartorsiulissagutta qasukkaamisitsinissamut iliuuseqarsinnaasunik. Aammali isumaqarpunga pingaaruteqartoq oqaatigissallugu pissutsit maannakkutut itsillugit ernumanissamut pissutissaqanngimmat. Pissutsilli assigiinngitsut sillimaffigisariaqarpagut.

UPN-ip ataatsimiinnera aallartimmersoq:

Nunanut allanut tunngasunut ataatsimiititaliaq immikkut ittumik ataatsimiittoq

Folketingimi nunanut allanut tunngasunut ataatsimiititaliaq marlunngornermi danskit nalunaaqutaat malillugu nalunaaqutaq 18.00 immikkut ittumik ataatsimiilerpoq, sammisaq ataaseq oqaluuserineqassalluni: Kunngeqarfiup USA-mut attaveqarnera.

Ataatsimiinnermi ilaatigut peqataapput nunanut allanut ministeri Lars Løkke Rasmussen (M) illersornissamullu ministeri Troels Lund Poulsen (V).

Aalajangiisartut tamarmik isertinnatik mobilitik inip silataaniitissavaat, aamma kaffimik nassataqaqqusaanngillat.

Decembarimili Jeff Landry erseqqissaavoq USA “nunamik arlaannaannilluunniit tiguaaniarsarinngitsoq”.

USA-p Kalaallit Nunaanni immikkut aallartitaa Jeff Landry isumaqarpoq USA-p Kalaallit Nunaat „tiguarnavianngikkaa“.

Tusagassiorfimmit CNBC-mit USA-p præsidentia Donald Trump Kalaallit Nunaata “tiguarnissaanut” piareersimanersoq aperineqarami taama oqarpoq.

- Naamik, taama isumaqanngilanga, aamma taama oqalunnissaa ilimaginngilara, Landry tusagassiorfimmut oqarpoq.

Immikkut aallartitap decemberimi erseqqissarpaa USA-p „nunat arlaannaalluunniit tiguarniarsarinianngikkai“ pilersaarutigineqanngitsorlu.

Taamani Fox News-imi aallakaatitassiami „The Will Cain Show“-imi taama oqarpoq.

/ritzau/

Jens-Frederik Nielsenip nunat arfineq-marluk Nato-mut ilaasortaasut Kalaallit Nunaannik tapersersuinerat akuersaarpaa. Ikinngutigiinnerup ukiuni kingullerni ineriartortinneqartup maanna tapersersorneqarnermik kinguneqarnera nuannaarutigalugu Facebookimi allappoq:

- USA-p præsidentiata Kalaallit Nunaat pillugu ilungersorluni iliuuseqarusunnini erseqqissarmagu NATO-mi suleqatitta tapersersuinerat pingaaruteqarluinnarpoq. Ataqqinnittumik oqaloqatigiinnissaq diplomatiikkut politikkikkullu aqqutit eqqortut atoqqullugit, aamma oqalliffiit pioreersut atorneqaqqullugit USA-mut kajumissaaqqippunga, taakkulu USA-mik isumaqatigiissutinik atuutereersimasunik tunngaveqarput, Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen Facebookimi allappoq.

- Oqaloqatigiinneq Kalaallit Nunaata inissisimaffianik nunat tamalaat inatsisaanni tunngaviusumik ataqqinninnermik aamma nunap immikkoortuisa ataqatigiinnerannik najoqqutassiamik aallaaveqartumik pissaaq.

Nunat Nato-mi ilaasortaasut arfineq-marluk, ilaatigut Danmarkip Frankrigillu ataatsimut nalunaarumminni Kalaallit Nunaat tamakkiisumik tapersersorlugu Donald Trumpillu Kalaallit Nunaannik aqutsinissamik kissaateqarnini uteqattaarnera itigartillugu ersersippaat.

Tamatumunnga atatillugu Europami NATO-mi suleqatitta tapersersuinerat pingaaruteqarluinnarpoq, nunap immikkoortuisa ataqatigiilluinnarnerat, kisimi oqartussaaneq aamma nunat tamalaat akornanni malittarisassat suli atuuttut ataqqineqartullu ersarissumik takussutissaapput.

Danmarkimi akerliussutsimik takutitsinissaq pilersaarusiorneqartoq Kalaallit Danmarkimi najugallit Københavnimi arfininngornermi januaarip 24-anni nal. 14.00-16.00 Rådhuspladsen aallarnerfigalugu akerliussutsimik takutitsisoqarnissaanik pilersaarusiorput. Akerliussutsimik takutitsinermik aaqqissuussisut "Hands off Greenland"-imik taaguuteqartut innuttaasut Kalaallit Nunaannut, kalaallinut inuiannullu naalagaaffeqatigiinnermullu tapersersueqqullugit kajumissaarpaat.

- Aammattaaq oqaaseqaatit, sioorasaarinerit iliuutsillu Kalaallit Nunaata nammineersinnaaneranik apeqqusiisut akuereqqunngilaat.