ILINNIARTITAANEQ
Nunasiaateqarnerup oqaluttuarisaanera pillugu atuartitsissutitut atuakkiaq nutaaq
Meeqqat atuarfianni atuartut angajulliit nunasiaateqarnerup oqaluttuarisaaneranik aamma sooq Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni pissutsit ilungersunartarsinnaaneranik ilikkagaqartinneqassapput. – Anguniagaraarput qallunaat meeqqat inuusuttullu Kalaallit Nunaat, Savalimmiut Islandilu pillugit ilisimasaqarnerulernissaat, ilisimasallu tamakkua siunissami Kalaallit Nunaata Danmarkillu naligiinnerusumik attaveqatigiinnissaannut iluaqutaanissaat, atuakkiortoq suliniummilu aqutsisoq Andreas Otte oqarpoq.
Nordatlantisk Husimi suliniummik aqutsisup Andreas Ottep atuakkamik ”Kolonierne i Grønland” (Kalaallit Nunaanni nunasiaatit, aaqq.) saqqummersitsivoq, taannalu qallunaat meeqqat atuarfianni angajullerni atuartunut ilinniutitut atuakkiaavoq.
Assi: Privat
Nordatlantisk Husimi Odensemiittumi atuarfimmi sullissinermi suliniummik aqutsisoq Andreas Otte atuakkanik ilinniartitsissutigisinnaasanik nutaamik, danskit meeqqat atuarfiini angajallerni atuartuni atuartunut atuartitsissutigineqarsinnaasumik, ”Kolonierne i Grønland”-imik (Kalaallit Nunaanni nunasiaatit, aaqq.) atserlugu atuakkiorpoq. Atuagaq nunasiaateqarnerup oqaluttuarisaaneranik, nammineerluni misilittakkanik oqaluttuarnertalimmik isiginnittariaatsimillu imaqarpoq.
– Nammineq oqaluttuat tusarnaarlugit ilikkajanerujuaannarnikuuvunga, taamaattumik nunasiaateqarnerup oqaluttuarisaaneranik misissuinissara nammineq isiginnittaasera aallaavigalugu aallartippara, Andreas Otte oqarpoq. Taanna Nordatlantisk Husimi suliniummik aqutsisuunermi attaveqaqatigiinnermilu saniatigut nipilersoqatigiinni Nanook-imi bassimik guitarerluni nipilersortartuuvoq, aammalu Nina Kreutzmann Jørgensen Julie Berthelsenilu nipilersoqatigisarlugit.
Oqaluttuarisaanermik atuakkiaq Inuunermik oqaluttuanik suliassanillu imaqartoq
Atuagaq atuartitsissut 900-nngorlugu naqiterneqareerpoq, taakkulu Center for Læremidlerimit pisiarineqarsimapput, nunami tamarmi atuarfinnut agguaanneqartussanngorlutik.
ILINNIARTITSISSUTINUT NUTAANUT ANINGAASALIISSUTISSAT
Nordatlantisk Hus Odensemiittoq Danmarkimi Meeqqanut
Ilinniartitaanermullu Ministereqarfiup Danmarkip nunasiaateqarsimaneranik,
aamma Kalaallit Nunaannik (2024-2025) ilinniartitsissutigisinnaasanik
sanaartornissamut siammarterinissamullu aningaasaliiffigineqartunut ilaavoq.
Aningaasat Atlantikup Avannaani aningaasaateqarfimmit,
Savalimmiut, Kalaallit Nunaata Danmarkillu ataatsimoornerannik
ineriartortitsinissamik nukittorsaanissamillu nunallu tamarmik immikkut
kinaassusaannik, kulturiannik oqaasiinillu ataqqinninneq aallaavigalugu
siunertaqartumik aningaasaliisoqarpoq.
Nunasiaataanerup oqaluttuarisaaneranik atuakkiaq nutaaq qallunaat atuarfiini atuartunut sammisoq saqqummerpoq.
Atuakkap aallartinnerani Erik Aappalaartup ukiumi 985-imi Kalaallit Nunaannut tikinnera Qasapillu, vikinginut sorsuttup, oqaluttuartaanik aallarniuteqarpoq. Tulliullugu arfanniartarneq Pooq Københavnimi ilisimasassarsiortoq aallaavigalugu oqaluttuarineqarpoq, Rasmus Berthelsenip misigisai oqaluttuarineqarlutik kiisalu Kalaallit Nunaanni suliffissuaqartitsineruleriartornerup nalaani aalisartup piitsup Peter Gundelip inuunera aamma oqaluttuarineqarluni.
Nunarput nunap immikkoortuatut
Kalaallit Nunaata sorsunnersuup kingulliup nalaani inissisimanera pillugu nassuiaammi Eske Brunip Ango Lyngellu isiginnittaasiat aallaavigineqarput, tassani, Danmarkimi Kalaallit Nunaata nunap immikkoortuatut inissisimaffia nassuiarneqarluni Barselaj Danielsenip meeqqatut misileraatitut inuusimanera oqaluttuarineqarluni kiisalu Kalaallit Nunaanni naalakkersuisut siulittaasuat siulleq Jonathan Motzfeldt aamma malinnaavigineqarluni.
Atuakkami qulequtaq kingullermi “Namminersorneq namminersulivinnerlu?”-mi folketingimut ilaasortaasimasunut Aki-Matilda Høegh-Damip Aaja Chemnitzillu isiginnittariaasii tunngavigineqarput, taakkulu meeqqat kalaallinit tunuliaqutallit pinngitsaalillugit angerlarsimaffiup avataanut inissinneqartarnerat, Trumpip Kalaallit Nunaannik soqutiginninnera aamma Danmarkimi kalaallit ammip qalipaataannik immikkoortitsisarneq assigiinngisitsinerlu pillugit Christiansborgimi suliaat sammineqarput.
Suliassat pinnguaatillu
Atuagaq atuartut suliassaannik aamma imaqarpoq pinnguaammillu Kalaallit Nunaata Danmarkimut sanilliullugu sakkutooqarnikkut pissaaneqarneruneranik imaqartumik imaqarluni.
– Danmarkip oqaluttuarisaanerata pissanganarnerpaartaa Atlantikup avannaani pisimasoq Danmarkimi atuartunut paasitinnissaa uannut pingaaruteqarpoq. Taamaattumik pingaartuuvoq takutinneqarnissaat naqisimanninnerit Kalaallit Nunaanni qanoq pisimanersut aamma kalaallit aalajangiisinnaatitaanermut naligiissitaanermullu tunngatillugu qanoq iliuuseqarluarsimanersut.
Nordatlantisk Hus Odensemiittoq Danmarkimi atuartunut Kalaallit Nunaat Savalimmiullu pillugit ilinniartitsissutinik nutaanik arlalinnik saqqummersitsivoq, ilaatigut 3.-4. klassini atuartunut Kalaallit Nunaat pillugu suliassat quppersagaannik aamma aatsitassat pillugit pinnguaammik saqqummersitsilluni.
Assitaliussaq: Nordatlantisk Hus
Andreas Otte naapertorlugu Danmarkip qallunaallu Kalaallit Nunaata Danmarkillu naligiinngissutaat, ullumikkut aamma Kalaallit Nunaanni ilungersuummeqqanermik isikkoqarluni ersertarpoq, eqqumaffigineqartariaqarlunilu.
– Danmarkimit takutinniarneqartuaannarpoq Kalaallit Nunaannut pilliuteqartoqangaatsiarsimasoq, qujanermiillu annerusumik utertitsisoqarsimanngitsoq. Oqaluttuarisaanerulli takutippaa Danmarki piffissap ingerlanerani Kalaallit Nunaannit annertuumik pissarsisartoq, taarseeqatigiinnerillu takujuminaassinnaasartut. Qanorluunniit ikkaluarpat attaveqatigiinneq aqqutissamik ataatsimik sammiveqartutut isigiunnaartariaqarparput, Andreas Otte oqarpoq nangillunilu:
– Anguniagaraarput qallunaat meeqqat inuusuttullu Kalaallit Nunaat, Savalimmiut Islandilu pillugit ilisimasaqarnerulernissaat, ilisimasallu tamakkua siunissami Kalaallit Nunaata Danmarkillu naligiinnerusumik attaveqatigiinnissaannut iluaqutaanissaat.
Atuagaq atuartitsissutissiaq ”Kolonierne i Grønland” Børne- og Undervisningsministeriap aningaasaataanit „Danmarkip nunasiaateqarnerata oqaluttuarisaaneranik, Kalaallit Nunaat ilanngullugu, ilinniartitsissutissanik suliaqarnermut siammarterinermullu“ aningaasaliiffigineqarpoq. Tamatuma saniatigut Nordatlantisk Hus suleqataasullu maanna atuakkianik allanik pingasunik saqqummersitsivoq: Kalaallit Nunaat pillugu quppersagaq suliassartalik 3.-4. klassinit suliarineqarsinnaasoq, aatsitassat pillugit pinnguaat kiisalu Savalimmiuni inuusuttut inuunerat pillugu aviisi.
Allaaserisaq aviisimiit ilinniarneq pillugu sammisameersuuvoq, akeqanngitsumik una toorlugu atuarneqarsinnaavoq.
