Qarsoq Høegh-Dam: Ilaannakuusumik naapertuilluarneq naammanngilaq
Naleqqap Folketingimut qinigassanngortitaa pissaanermik Kalaallit Nunaannut nuussinissamik aamma danskit sakkutuuinik Nuummiit qimagutsitsinissamik kissaateqarpoq. Danmarkip eqqartuussiveqarnikkut oqartussaassuseqarnera Kalaallit Nunaannit tiguneqartinnagu nukittorsarniarlugu piumasaqarpoq. Aamma danskit pissaanillit tamatigut kukkuneq ajortut nassuerutigisinnaavaa.
Qarsoq Høegh-Dam Inatsisartut majuartarfiini. Qinersisartut piumappata qanittukkut Christiansborgimiissinnaassaaq.
Assi: Morten Okkels
Naleqqap qineqqusaarnermi tupaallaataasinnaasoq tallimanngornermi saqqummiukkamiuk Qarsoq Høegh-Dam Folketingimut qinigassanngortittoq saqqummiuppaa. Partiip politikkikkut siunnersortaa 36-nik ukiulik qatanngutiminut Aki-Matildamut Folketingimi ilaasortatut kingoraartissaanersoq qinersisartut marsip 24-ani aalajangertussanngorput.
Piffissami ajornartorsiorfiusumi inuiaqatigiit kiffartuunnissaannik siunertaqarluni qineqqusaartut allat assigalugit misigivoq.
– Pingaaruteqarnerpaaq tassaavoq pissaanerup Kalaallit Nunaannut tunniunnissaa. Pissaaneq kialluunniit Danmarkimiit atornerlussanngilaa, Qarsoq Høegh-Dam naqissusiivoq.
Sermitsiap ullormi Høegh-Damip qinigassanngortinnerani Naleqqamik sapaatip akunnerata tulliani qinersineq Kalaallit Nunaannut qanoq kinguneqassasoq paasiniarlugulu Naleraq Inatsisartuni pulaarpaa.
– Danskit Kalaallit Nunaanni akisussaaffii ingerlanerlupput. Ukiut sisamat qaangiuppata qinersisoqarpat tamanna eqqartorpallaartariaqassanagu anguniagaraarput, Qarsoq Høegh-Dam itisiliivoq.
Akisussaaffeqarfiit sorliit?
– Eqqartuussiveqarfimmi utaqqinerup sivisussusaa eqqarsaatigiinnariaruk. Taamanikkut uannut suliaq pillugu nammineq misigaara... ukiut sisamat suliarineqarpoq. Suli ullumikkut taamaappoq.
Qarsoq Høegh-Dam 2015-imi ikiaroornartumik hashimik eqqusseriarsimasutut eqqartuunneqarpoq, ukiullu arfinillit qaangiummata Inatsisartunut , taamani Siumut sinnerlugu, ilaasortanngorpoq.
– Politiit eqqartuussiviillu Danmarkip akisussaaffigai. Aamma oquttumik inissakitsumillu parnaarussiveqaratta tamanna inuiaqatigiinnut akisuvoq. POlitiit naligiimmik aningaasarsiaqarnissaat inunngoramali eqqartorneqalerpoq.
Kalaallit Nunaat tamanut akisussaasunngorsinnaava?
– Aap, aamma taamaaliorusuppugut, sumiiffiilli tigunnginnerini Danmarkip nutartertariaqarpai. Ukiuni qulikkaani sumiginnaasoqarpoq, politikeri Naleqqami ilaasortaasoq oqarpoq.
Sakkutuut qimagutsinneqarlik
Qarsoq Høegh-Damimik apersuineq partiip qineqqusaarutai tunngavigalugit isumassarsiarineqarpoq. Taamaaliornissarli tupaallannartumik ajornakusoortorujussuuvoq. Suliaqarfimmik taasiinnassasugut Høegh-Dam siunnersuuteqarpoq. Illersornissaqarfik toqqaruminarpoq, erngerlunilu akissuteqarpoq:
– Sakkutuut Nuummit inoqarfinniillu allanit qimagutsittariaqarpagut, soorunami aamma piniartarfiit ataqqisariaqarpaat. Nunarput inuiaqatigiillu aallaasersorfiusussaanngillat. Naleraq taama isumaqarpoq, tamannalu uangattaaq pingaarnertut anguniagaraara.
Qarsoq Høegh-Damili illersornissaqarfiup Kangerlussuarmiinnissaanik, oqaluttuarisaanermi taamatorpiaq atorneqartussatut pisatsersugaagami inuiaqatigiinut allatigut iluaqutaasumut, isumaqataaneruvoq.
Nuummili assingusuniluunniit sakkutuut tulattarfiliuunneqarnissaat Naleqqap akuerisinnaanngilaa. Sakkutuut tunngaviatigut kalaallinut naleqqutinngillat, Høegh-Dam erseqqissaavoq.
– Aallaasigut piniarnermut taamaallaat atorneqartarput, taanna oqarpoq.
Danskit sakkutuui Nuummut Kalaallit Nunaannullu illersuiartorput. Taakkua maaniinnerat immaqa akuerisariaqarpat?
– Naamik, Danmark sakkutuunngorsaavoq, tamannalu uanga akuerisinnaanngilara. Danmarkimiit sulisussarsiornissaq ajornannginnerummat Nuummiipput. Nuulli sakkutooqarfinngussanngilaq. Allaanerusinnaanngilaq.
Taamaakkaluartoq siuariartoqartoq
Sakkutuut umiarsuaannut Danmarkimeersunut Europameersunullu umiarsualivik inuiaqatigiinni allannguutinut Naleqqap akerlerisaanut ilaavoq. PIffissamili matumani allarpassuarnik ukiup aappaa avillugu matuma siornaluunniit siulittuutigineqarsinnaanngitsunik pisoqarpoq.
Høegh-Damip danskit piffissap ingerlanerani aalajangiineri allat uku akuersaarsinnaanerai apersuinerup naggataatungaani paasiniarparput:
Danskit naalakkersuisuisa kalaallit piumasaqaataat arlallit — assersuutigalugu spiralimut tunngatillugu, angajoqqaatut piginnaasanik misilitsinnermut tunngatillugu, Kalaallit Nunaanni eqqartuussiveqarnermut aningaasanik amerlanerusunik assigisaannillu — piffissami kingullermi akuerisimagaat nassuerutigisinnaaviuk?
Qarsoq Høegh-Dam qulartumik akeriarluni kingusinnerusukkut akiumanerulerpoq.
– Aap, ministeriunerup naalakkersuisullu siulittaasuata utoqqatsernerat malunnartinnikuuarput, inuilli aningaasat taarsiissutissat tigoreerpaat?
– Aap, kalaallit Danmarkimiittut pisinnaatitaaffeqarput, taamaakkaluartorli inuk taanna kalaaliuallaanngitsutut isigineqarmat meeraq ilaqutariinnit arsaarinnissutaasarpoq, Høegh-Dam oqarpoq.
Illit isumat naapertorlugu suli eqqortumik ingerlasoqarpa?
– Arlalinnik pisoqarsimasoq ilumoorpoq, tamannalu pitsaasuuvoq. Kisianni ilaasa pitsanngoriartornerat pissutigalugu tamatigut naammagisimaartariaqarnerput pillugu oqaluttuaq tamaat akuerinngilara. Kalaallit Nunaannut naapertuilluarneq ilaannakuusoq naammanngilaq. Tamanut naapertuilluarnissaq pisariaqarpoq, Qarsoq Høegh-Dam oqarpoq.
