USA-mik illersornissamut isumaqatigiissut ullumi Inatsisartuni aappassaaneerneqassasoq
Nunanut allanut sillimaniarnermullu ataatsimiititaliami amerlanerussuteqartut Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu illersornissamut isumaqatigiissutaat akuerineqassasoq inassutigaat. Naleqqalli isumaqatigiissummi angusanut isornartorsiuillunilu aningaasaqarnikkut avatangiisitigullu iluaqutissat naammanngitsut Kalaallit Nunaannut qulakkeerneqartut isumaqarpoq. Maanna siunnersuut Inatsisartut aappassaaniissavaat, isumaqatigiissullu Folketingimi pilersaarutit malillugit novembarip aqqaneq-aappaanni oqaluuserineqassaaq.
Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu illersornissamut isumaqatigiissutaat FN-ip allaffeqarfiani New Yorkimiittumi 2026-mi septembarip 22-anni atsiorneqarpoq. Isumaqatigiissut Inatsisartuni oktobarip 12-anni siullermeerneqarlunilu ullumikkut novembarip pingajuanni aappassaaneerneqassaaq. Siunnersuut aappassaaneerneqartinnagu Inatsisartut Nunanut Allanut Sillimaniarnermullu Ataatsimiititaliaata suliaralugulu isumaliutissiissummik saqqummiussisimavoq. Isumaqatigiissutip Folketingimi siullermeerneqarnissaa novembarip 12-anni pisussanngortinneqarpoq.
Assi: Oscar Scott Carl
Kalaallit Nunaat, Danmark USA-lu illersornissaq pillugu isumaqatigiissummik 1951-imeersumik allannguisoqarnissaanut ilassutinillu 2026-mi septembarip 22-anni atsioqatigiipput. Isumaqatigiissummi Kalaallit Nunaanni illersornissamut isumannaallisaanermullu tunngatillugu NATO-mi sinaakkutit naapertorlugit suleqatigiinneq nukittorsarneqarpoq.
Nunanut allanut sillimaniarnermullu ataatsimiititaliap isumaqatigiissut pillugu isumaliutissiissutini oktobarip 29-ani saqqummiuppaa, maannalu Inatsisartuni aappassaaneerneqassaaq.
Ataatsimiititaliami amerlanerussuteqartut, tassa Demokraatit, Inuit Ataqatigiit aamma Atassut, siunnersuutip akuerineqarnissaanut innersuussipput.
Isumaqatigiissut oqaluttuarisaanermut pingaarutilik kalaallinut pingaaruteqarnerusoq
Ataatsimiititaliamut ilaasortat
Nunanut allanut sillimaniarnermullu ataatsimiititaliaq suliaqarnermi ilaasortanik tallimanik ilaasortaqartinneqarpoq:
ilaasortat:
Vivian Motzfeldt (Demokraatit)
Bentiaraq Ottosen (Atassut)
Paarma Lund Kreutzmann (Inuit Ataqatigiit)
Naalakkersuisut ataatsimiititaliaq kajumissaarpaat Siumut, ataatsimiititaliamut ilaasortaatitaqanngitsoq, aamma suliaqarnermi peqataasinnaanissaa qulakkeerneqassasoq.
Ataatsimiititaliap siunnersuut Inatsisartut oktobarip 12-anni 2026-imi siullermeerneqarnerata kingorna suliaraa.
Kalaallit Nunaata isumaqatiginninniarnernut isumaqatigiissutillu atsiorneranut naligiittut peqataanera oqaluttuarisaanermi aatsaat taama pingaaruteqartigisoq Ataatsimiititaliap isumaliutissiissummini erseqqissarpaa:
– Taamaammat isumaqatigiissutip Kalaallit Nunaanni innuttaasunik, innuttaasut naalakkersueqataaffigisaannik, ingerlatsinermik namminerlu aalajangiisinnaatitaanermik ataqqinnittumik naammassineqarnissaa pingaaruteqarpoq.
Siunissami Danmark USA-lu suleqatigiikkaangata Kalaallit Nunaata soqutigisai pingaartinneqartariaqartut ataatsimiititaliap aamma erseqqissarpaa.
Aningaasaqarnikkut inuiaqatigiinnilu iluaqutissarpassuaqarusuttut
Isumaqatigiissutip akuerinissaa amerlanerussuteqartut inassutigigaluaraat ataatsimiititaliaq Naalakkersuisut sulissutigisariaqagaannik arlalinnik tikkuussivoq.
Taakku ilaatigut aningaasaqarnermut, ilinniartitaanermut, inuussutissarsiornerup ineriartortinneqarneranut, avatangiisinut najukkamilu innuttaasut soqutigisaannut tunngassuteqarput.
Ataatsimiititaliap ingammik illersornissamut suleqatigiinnerup qanoq suliffissanik amerlanerusunik pilersitsisinnaanera, nunatsinni suliffeqarfinnik qanoq nukittorsaaniarnerusoq nunamilu naleqarnerulersitsisinnaasoq misissorusuppaa.
Aammattaaq aningaasaliinissamut periarfissat atortorissaarutillu sakkutuujunngitsunut sakkutuunullu atorneqarsinnaasut — marloqiusamik atorneqarsinnaasutut taaneqartut — erseqqissarneqarput.
Ataatsimiititaliap Naalakkersuisut politikkikkut malinnaasartunik Inatsisartuni partiinit tamanit ilaasortaatitalinnik pilersitsiqqullugit kajumissaarpai.
Nalunaarusiami tunngavilersuut naapertorlugu „taakkununnga atatillugu isumaqatigiissutit suliarineqarneranni politikkikkut peqataatitsinerup annertusarnissaa“ siunertaavoq.
Isumaqatigiissutip qanoq naammassineqarsimanera pillugu minnerpaamik ukiumut ataasiarluni Inatsisartut ilisimatinneqartassasut ataatsimiititaliap aamma kissaatigaa.
Naleraq: Aningaasatigut angusaqarnissaq qulakkeerneqanngilaq
USA-p toqqaannarnerusumik qaninnerusumillu sillimaniarnermut tunngatillugu suleqatiginissaa Naleqqamit tapersersorneqarpoq, partiilli isumaliutissiissummi amerlanerussuteqartut isumaat isumaqatigisinnaanngilaat.
USA-mik suleqateqarnerup isornartorsiorneqarnerani isumaqatigiissutip Kalaallit Nunaannut kingunerisassai pineqanngitsoq Naleraq ikinnerussuteqarluni oqaaseqaammi erseqqissaavoq:
– Suleqatigiinnissaq pinnagu isumaqatigiissutip Kalaallit Nunaannut kingunissaa isornartorsiorparput.
Sakkutooqarnikkut periarfissarpassuarnut toqqaannartumik nunatta karsianut akiliisoqartarnissaa qulakkeerneqarsimanngitsoq Naleraq ilaatigut isumaqarpoq.
Kiffartuussinissamik isumaqatigiissutit suliffeqarfinnut kalaallinit pigineqartunut tunniunneqassasut sinneqartoorutilluunniit Kalaallit Nunaanniiginnarnissaat Isumaqatigiissummi qulakkeerneqanngimmat partiip aamma isornartorsiorpaa.
– Avatangiisinut tunngasut eqqarsaatigalugit isumaqatigiissummi amerikamiut sakkutuuisa mingutsitsisimanerannik saliinissaq, avatangiisinik saliinissamut aningaasalersuineq taarsiissuteqarnissamilluunniit akisussaaffik pillugit nutaamik pisussaaffilerneqartoqanngitsoq Naleqqamit nalilerneqarpoq.
Pisinnaatitaaffiit pioreersut pillugit isumaqatigiinnginneq innuttaasunillu taasititsinissamik kissaateqarneq
Ataatsimiititaliap Amerikamiut illersornissamut tunngasunik nutaanik pilersitsineranni Kalaallit Nunaata peqataatinneqarnissaanut periarfissat saqqummiunneqarnerat Naleqqap aamma isornartorsiorpaa.
Naleqqap isumasioqatigiinnissamut pisinnaatitaaffik atuutereersoq isumaqarami Igalikumi isumaqatigiissut 2004-meersoq innersuussutigaa.
– Igalikumi isumaqatigiissummi 2004-meersumi Amerikamiut sakkutooqarneranni suliaqarnerit atortorissaarutillu annertuumik allanngortinneqarpata Kalaallit Nunaata isumasioqatigineqartarnissaanik aalajangersagaqarpoq, partii ikinnerussuteqarluni oqaaseqaammi allappoq.
Isumaqatigiissut pillugu innuttaasunik taasisitsinissamik kissaat politikkikkut tapersersorneqannginnera Naleqqap aamma isornartorsiorpaa.
Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaata namminiilivinnissaminut siunissamilu namminersulivinnissaanut taama pingaaruteqartigisoq innuttaasut isummerfigisinnaasariaqaraat partii isumaqarpoq.
Aammattaarli Naleqqap isumaqatigiissummi Kalaallit Nunaat namminersulissappat Amerikamiut sillimaniarnermut tunngasutigut suleqatigiinnerisa NATO-mullu ilaasortaanerup ingerlateqqinnissaanut periarfissaq tapersersorlugu isumalluarpoq.
Kalaallit Nunaalli namminersulivinniarluni aalajangeruni isumaqatigiissummi malittarisassat atuuttut malillugit NATO-mut ilaasortaajuassasoq partiip erseqqissarpaa.
Inatsisartut Folketingillu isumaqatigiissut suliarissagaat
Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu inatsisartuni suliarineqassaaq.
Inatsisartut aalajangiiffigisassatut siunnersuut maanna aappassaaniissavaat, isumaqatigiissullu Folketingimi novembarip aqqaneq-aappaanni oqaluuserineqassaaq.
Isumaliutissiissut naapertorlugu Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu inatsisartut suliarinninnerat naammassineqarpat USA-llu tamanna pillugu diplomatikkut nalunaarutigineqarnera pereerpat isumaqatigiissut aatsaat atuutilissaaq.
Taamaammat isumaqatigiissutip atuutilernissaanut illersornissaqarnermullu suleqatigiinnerup annertusineqarnerata aningaasaqarnikkut, avatangiisitigut politikkikkullu kingunerinut Kalaallit Nunaata siunissami qanoq iliuuseqartassaneranut aalajangiisuussaaq.
