Aatsitassanik pingaarutilinnik, aqagu piiarneqarsinnaasorineqartutut ittunik, oqaluuserisaqarpugut, taakkuali niuernikkut atorluarneqarnissaat ilisimasallit naapertorlugit suli ungasippoq.
Unamminiarnarnerpaaq tassaanngilaq aatsitassat pingaaruteqartut soorlu savimerngit qaqutigoortut nassaarinissaat, kisianni taakkua pisisartut kissaatigisaattut immikkoortiterneqarnissaat, suliarineqarnissaat tunisassiarineqarnissaallu.
Aatsitassanik pingaarutilinnik, aqagu piiarneqarsinnaasorineqartutut ittunik, oqaluuserisaqarpugut, taakkuali niuernikkut atorluarneqarnissaat ilisimasallit naapertorlugit suli ungasippoq.
Unamminiarnarnerpaaq tassaanngilaq aatsitassat pingaaruteqartut soorlu savimerngit qaqutigoortut nassaarinissaat, kisianni taakkua pisisartut kissaatigisaattut immikkoortiterneqarnissaat, suliarineqarnissaat tunisassiarineqarnissaallu.
Tamanna niuernikkut unammillernartuuvoq, aammali aningaasaliisartunut unammillernarpoq, taakkumi immaqa tamatuma iluanaarfiunissaa naatsorsuutigiuminaatsikkamikku taamaammat aningaasaliinissamut nangaapput.
Mitch Rawlins Australiameersoq, Australiami Queenslandimi aningaasaliinermut suleqatigiinnermullu immikkoortortaqarfimmi pisortaq, Brisbanemi aatsitassat pingaarutillit pillugit ataatsimeersuarnermi taama oqarpoq.
Mitch Rawlins naalagaaffiup Queenslandip aningaasaleeqataanermut suleqatigiinnermullu immikkoortortaqarfiani pisortaavoq.
Assi: Trine Juncher Jørgensen
Aningaasaliisut ernumasut
Aningaasaliisut aatsitassanik pingaarutilinnik suliniutinut, soorlu kanngussammik piiaanermut, tunisassiornermullu tunngatillugu ilisimaneqarluartunut, allaanerulluinnartumik isiginnittaaseqartut Mitch Rawlinsip erseqqissarpaa.
- Aatsitassanik pingaarutilinnik suliniutit amerlasuut, soorlu isumaqatigiissutip pitsaassusia, suliarinninnermi nalorninartut, politikkimut tunngatillugu sinaakkutissatut atugassarititaasut, suleqatigineqartut tutsuiginartuunerat piffissarlu piukkunnarsaaffik tunngavigalugit — amerlanertigut ujarassiuut killilersuisuunnginneranni - nalilersorneqartarput.
Mitch Rawlins naapertorlugu tamanna pissutigalugu pisortat aatsitassanik pingaarutilinnik suliniutinut aningaasaliisartut akuunerulersimapput.
- Naalakkersuisut aningaaseriviillu ilaatigut aningaasaliisarput, pisinissamut isumaqatigiissuteqartarput suliarinnittarfinnullu tapiissuteqartarput, namminersortummi aningaasaliisut piffissaq sivisooq atortariaqartarlugulu tunisassiat nutaat nalorninartortaqartittarpaat.
Kinap piginnaatitsissutit pigigai
Suliarinnissinnaaneq amigaataasoq Mitch Rawlinsip aamma tikkuarpaa. Tassami aatsitassanik qaqutigoortunik soorlu grafitimik vanadiumimillu suliarinnissinnaaneq nunami ataatsimi — Kinami — pisarpoq. Aammattaaq Kinap aatsitassat taakkuninnga suliarinninnissamut teknologii pigaa. Taamaammallu nunat allat niuerfimmut tassunga isernissaat ajornakusoorluinnarpoq, allaallu Kina avaqqussinnaanagu nammineerlutik pilersuinermik ineriartortitsinissaq ajornakusoortippaat.
Robert Wulff, Sydneymi eqqartuussissuserisoqarfimmi Griffith Hackimi immikkut ilisimasalik, Brisbanemi ataatsimeersuarnermi aamma peqataavoq. Tassani Kina aatsitassanik pingaarutilinnik suliarinninnermut atatillugu 20.000-init amerlanerusunik immikkut akuersissuteqarsimasoq, aamma teknologiimik ineriartortitsinissamut tunisassiornerup immikkoortuinut ataasiakkaanut aningaasaliinermi siuttuusoq oqaluttuaraa.
Pilersuinermik aaqqissuussinerit pisariaqartut amigaataammata nunani killerni aatsitassanik pingaarutilinnik piiaanissaq suli ajornartorsiutaangaartoq GEUS-imi professori soraarneq Per Kalvig isumaqarpoq.
– Aatsitassanik pingaarutilinnik tuniniaanermi suliffeqarfiup ataatsip pilersuineq tamaat piginngikkaa maluginiarneqassaaq. Suliffeqarfiit assigiinngitsorpassuit sulianut akuliuttariaqarlutillu niueqatigiittarput. Aatsitassanut pingaarutilinnut tuniniaaviit amerlassusaat killeqarput, tamannalu piiaaffinnik nutaanik pilersitsisoqassappat tunisassiorneq killilersugaannginneranik isumaqarpoq, kisianni ujaasisoqalinnginnerani pisisussarsiornissamut isumaqatigiissuteqartoqaqqaartariaqarpoq.
Kinap suleqatai nutaat
Per Kalvig naapertorlugu aatsitassanik pingaarutilinnik ujaasineq aningaasaliisunit soqutigineqartorujussuuvoq, ilaannikkullu assersuutigalugu Kalaallit Nunaanni misissuinerit allat ingerlassimasaralui tiguniarneqartarput, pilersuinermili appasinnerusumik, aatsitassat atortunngortinneqartarneranni, aningaasaliisussarsiornissaq ajornakusoortarpoq.
Pilersuinermik aaqqissuussinerit pisariaqartut amigaataammata nunani killerni aatsitassanik pingaarutilinnik piiaanissaq suli ajornartorsiutaangaartoq GEUS-imi professori soraarneq Per Kalvig isumaqarpoq.
Assi: GEUS
- Aatsitassarsiornermi pisuussutinik pingaarutilinnik piiaanermik ingerlataqartut amerlasuut aningaasaleerusuttartunik aatsitassanik pingaarutilinnik qanoq piiaanissamik, teknologiip qanoq pisariaqartigineranik niuernerullu qanoq inneranik ilisimasaqanngitsunik iluatsitsiniaasarput.
– Kinamiut suliffeqarfii maanna Afrikami, Kangiani Brasiliamilu nunanik arlalinnik suleqateqarput, tassanimi aatsitassanik qaqutigoortunik annertuunik peqarpoq, taakkualu Kalaallit Nunaanni nassaarineqartunit pitsaanerusumik akulerutsitsipput. Aatsitassat akulerutsinneqarnerat suliarinninnermut aningaasartuutit akillu anguneqarsinnaasut apeqqutaammata suliniutip aningaasaqarnerannut pingaaruteqarpoq, Per Kalvig oqarpoq.
Naalagaaffiup suliniutinut tapiissutai
Aatsitassanik qaqutigoortunik suliarinneriaatsit tamarmik Kinamit piginnaatitsissuteqarfigineqarneri Per Kalvigip uppernarsarpaa.
- Inuussutissarsiutinik ineriartortitsinissamut aningaasaliissutit annikinnerat immaqa piginnaatitsissuterpassuaqarnermik pissuteqarpoq. Nalorninartoqarnerami aningaasaliisut kissaatiginngilluinnarpaat, tassami suliniummi teknologii nalunarlunilu allanngorsinnaappat sooq aningaasaliisoqassava.
Aammattaaq EU, Canada, Australia USA-lu aatsitassanik pingaarutilinnik suliniutinut pisortanit aningaasaliissuteqarumasut Per Kalvigip maluginiarpaa.
– Aatsitassarsiorfiit aatsitassanik pingaaruteqartunik piiaanissamut naalagaaffiup tapiissutaasa isumaat qularaara. Aatsitassarsiorfiimmi allat immaqa niuerfimmi akikinnerusumik neqeroorfigineqarsinnaammata teknologiilu allanngorartuaannarmat tamannami toqqissisimalersitsisanngilaq, taamaammat teknikkikkut pitsaanerusunik akikinnerunillu aqquteqartoqarpat, taava taanna ingerlavigineqassaaq. Suliffeqarfinni namminersortuni – ilaatigut aatsitassarsioqatigiiffinni pilersuinermilu immikkoortuni allani – inuiaassutsimik pingaartitsinermik atuutsitsisoqanngilaq. Taakkua aningaasaliisunut piginneqataasunullu aningaasanik pissarsinissaq siunertaraat, Per Kalvig oqarpoq nangillunilu:
- Kingullertut, aatsitassat qaqutigoortut amerlanersaat Kinamut ingerlaartarput, taakkumi sanaartorfinniiginnaratik aammattaaq Kinamiut suliffeqarfiutaat aatsitassanik immikkut ittunik 90 procentinit amerlanerusunik, soorlu anorisaatinut magnetinut, biilini innaallagiatortuni atortorissaarutinullu, atuisarput.
