Biilinik tuniniaasarfiit ilaat peqquserluffigineqartoq

Amerlanerit ilisimavaat. Facebookikkut neqeroorut pitsak. Ussernartoq — telefonilu tiguat...

Ilumoortuunissaannulli neqeroorut pitsaavallaarpoq — oqarasuaatillu illua tungaani uupakaatitsiniaasartoq aningaasaatinnik peqquserluffiginiarlutit piareersimavoq.

Kalaallit Nunaanni biilinik pisisartut arlallit, Nuummi suliffeqarfiup AutoNordip Facebookimi quppernerani eqqunngitsumi pitsaasumik neqeroorfigineqarluti,  alianartumik misigisaqarput 

Facebookimi qupperneq taanna januaarip 18-ianni pilersinneqarsimavoq nuannarineqartorujussuullunilu. Marsip qulingani 32.000-init malinnaasoqarpoq, tamannalu Kalaallit Nunaanni biilinik tuniniaasut quppernerinerat eqqarsaatigalugu malinnaasui amerlavallaarput.

Ajortoqavissorpoq

AutoNordip ajortoqartoq paasigamiuk iliuuseqapallappoq.

- Pisisartunit aajajagersimasunit arlalinnit Facebookikkut neqeroorut pitsaasoq pillugu sianerfigitippugut, Nuummi AutoNordimeersoq  Bo Eder-Jensen oqaluttuarpoq.

- Neqeroorut tamanna ilisimannginnatsigu tupaallaatigilaarparput.

- Misissuinermi AutoNord ApS-ip Facebookimi quppernera neqeroorutinik ulikkaartoq nassaarivarput, assit tuniniaasunit allanit tiguneqarsimasut atorlugit neqerooruteqartoqartoq.

- Marlunnik iliuuseqarpugut. Nittartakkatta saqqaani mianersoqqussut aappalaartumik allannilik saqqummersipparput, aamma suleqativut ikinngutivullu Facebookimi profili eqqunngitsoq nalunaarutigeqqullugu qinnuigaagut.

- Iluaqutaavoq. Qupperneq februaarip 18-ianili saqqummiussivoq, sapaatip-akunneranilu kingullermi ullualunni takuneqarsinnaasimanngilaq. Ajoraluartumilli Facebookimi profili suli piuvoq.

Peqquserluttut pitsaasumik neqerooruteqartarput - pisisartullu oqarasuaammut sianerlutik neqeroorut paasiniaaffigisinnaavaat.

Kontomik atukkiisoq

- Peqquserluttut sianertoqarnissaanut piareersimasarput — taannalu pikkorissupilussuuvoq inussiarnersuullunilu, taamaattumik biilit pillugit isumaqatigiissut ingerlaannaq nassiuttarpaa Danmarkimilu kontomut akiliisoqarnissaa qinnuigalugu, Bo Eder-Jensen oqarpoq.

- Kontoli allamik inuttaqartarpoq — inuk peqquserlunnianik aningaasanillu peqquserluutinik malunnarunnaarsaalluni ikiuuttartoq, peqquserluttut kontominnik allanngortitsisaqattaartarput, taamaattumillu aningaasat malinnaaffigiuminaallutik. Inuillu kontominnik atukkiisut qanoq atorneqarnera amerlanertigut ilisimaneq ajorpaat.

- Tamanna pinerlunneruvoq ilungersunartoq, annerusumilli iliuuseqarfigisinnaanngilarput – Facebookimut nalunaarutigiinnarsinnaavarput. Iliuuseqarusunngikkaangattalu soriaqqissinnaaneq ajorpugut, Bo Eder-Jensen oqarpoq, taassumalu Kalaallit Nunaanni inuit marluk uukapaatinneqarnikut nalunngilai.

Peqquserlunneq nalinginnaasoq

Facebookimi profilit eqqunngitsut qaqutigoortuunngitsut, Aalborgip universitetianiittumi ingeniørforeningen IDA-mi qarasaasiatigut pinerlunnerit pillugit immikkut ilisimasalik professori Jens Myrup Pedersen Sermitsiamut oqarpoq.

- Peqquserluttut malinnaasorpassuaqartarput robottinik (programinik qarasaasiamiittunik) atuinikkut. Assersuutigalugu profili AutoNord ApS pilersinneqarneranit qaammatit marluk qaangiutinngitsut 32.000-inik malinnaaffigineqalereerpoq.

- Qupperneq pitsaasutut tutsuiginartutullu isikkoqartoq pilersinneqartarpoq – piffissap ilaani peqquserlunnermut nalinginnaasumut aamma ilaatigut internetikkut allaasuusaarluni aningaasanik nuutitsiniaanermut atorneqartartoq. Assersuutissarpassuaqarpoq quppernerit eqqunngitsut ataatsimoortillugit nittartagaqarlutillu Facebookimi qupperneqarput, taamaalillutik tamarmik tutsuiginartutut isikkoqarsinnaallutik.

Peqquserlunneq Jens Myrup Pedersenip eqqartugaa tassaavoq e-mailit imaluunniit inuit attaveqaqatigiittarfii aqqutigalugit peqquserluttut paasissutissanik inunnut tunngasunik pissarsiniarfigisartagaat.

- E-mailimi eqqunngitsumi hackerit paasissutissanik inunnut tunngasunik, soorlu CPR-it normutai, aningaaserivimmi paasissutissanik, kortinut paasissutissanik imaluunniit NemID paasiniartarlugu. Linkimik iserfissamik paasissutissanik immersugassamik imaluunniit qarasaasiami virusimik nassiussuinikkut taamaaliortarput. Tamanna iluatsippat hackerit paasissutissatit atornerlussinnaavaat, qarasaasiat tiguarsinnaavaat paasissutissatillu tuniniarsinnaallugit.

Taamaattumik nalaataqartilluni qisuariapallattarnissaq Grønlandsbankenimi sullissisunut pisortap Malene Christensenip Sermitsiamut sapaatip-akunnerani kingullermi oqaluttuaraa. Akiliinermi ajortoqarsimaneranik pasitsaassisoqarpat aningaaseriviup nittartagaatigut sukkasuumik nalunaarutigineqartassasoq, assersuutigalugu peqquserluttoqartillugu.

Korti atorlugu akiliisimagaanni, akiliineq unitsinneqarsinnaavoq utertinneqarsinnaallunilu. Taamaattumik Malene Christensenip suliffeqarfimmut nalusamut aningaasanik nassiusseqqusisoqaraangat korti atorneqartarnissaa innersuussutigaa.

Politiit internetimik nakkutilliisoqarfiat, Internettrafikkens Overvågningstjeneste (NTSO), peqquserlunnerit tamaasa politiinut nalunaarutiginissaat siunnersuutigaa.