Ilaqutariit tapersersorneqarnermik katsorsarneqarnermilu amigaateqarlutik nuuttariaqartarput

Kalaallit Nunaanni inunngorsimasut 1.500-t ukiut tamaasa Danmarkimut nuuttarput, killormoortuanik 900-nnaat nuuuttartut. Tamanna nalunaarusiami nutaami Den Nationale Forsknings- og Analysecenter for Velfærdip (VIVE-p) inuuniarnermi atukkanik nuttarnermilu misigsanik misissuinerani atuarneqarsinnaavoq.

Nalunaarusiaq naapertorlugu inuit Kalaallit Nunaanniit nuunnerannut peqqutaasartut assigiinngitsut amerlapput. Ilaannut Danmarkimi ilinniarnissamut periarfissat ilaquttallu peqqutaasarput, allallu ajornartorsiutit qimakkusuttarpaat. VIVE-mi misissueqqissaarnermut pisortaq, Karen Margrethe Dahl naapertorlugu nuunneerit tamatigut ajornartorsiutitut saqqummiunneqartannginnissaa pingaaruteqarpoq. ”Ilinniarneq, suliffik, ilaquttat nutaanillu misilittagaqalernissaq nuunnissamut aamma tunngavissaalluarput”, taanna oqarpoq.

Aamma inoqarpoq Kalaallit Nunaat qimakkusunngikkarluarlugu Danmarkimut nuuttunik. Ilaqutariit innarluutilinnik meerartallit Kalaallit Nunaanni ikiorserneqanngitsut imaluunniit naammaginanngitsumik ikiorserneqarnertik pissutigalugu Danmarkmut aallartariaqartut nalunaarusiarmi ilaatigut nassuiaatigineqarput. Immikkut katsorsarneqarnissamut periarfissat killeqarnerat nuunnissamut aalajangerniarnermi aamma tunngiviusinnaavoq.  

Nuunnissamik aalajangertunut ilaavoq innarluutillit oqaaseqartartorisimasaat Anja Hynne Nielsen. Taanna erneqarpoq immikkut katsorsarneqarnissamik pikkorissarneqarnissamillu pisariaqartitsisumik, ilaqutariilli Kalaalit Nunaanni taamaattunik pissarsisinnaasimanngillat. Ilaqutariit ukiut arlallit Danmarkimeereerlutik, tassanilu aamma unammillernartunik aqqusaagaqareerlutik, Kalaallit Nunaannut uterput. Tassanilu ikiorserneqannginneq, innarluuteqarneq pillugu ilisimasakippallaarneq aamma kommunip, atuarfiup susassaqarfiillu allat akornanni ataqatigiissaarisoqannginnera misigaat. Ilaqutariit kingusinnerusukkut Danmarkimut nooqqipput. 

Ilaqutariit danskini aamma kalaallini inunnik isumaginninnermi peqqinnissaqarfimmilu misigisaasa ersersippaat, Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni suleqatigiinnerunissaq ataqatigiissaarinerunissarlu pisarialerujussuusoq. Meeraq pillugu ilisimasat meeqqallu pisariaqartitai pillugit uppernarsaatit soorunami meeqqamut malinnaasariaqaraluarput, ikiorsiineq unitsinnagu ingerlaannarniassammat. Tamatuma saniatigut meeqqat innarluutillit Danmarkimi katsorsarneqarnermisut ikiorserneqarnermisullu pitsaatigisumik Kalaallit Nunaanni periarfissaqalernissaat sulissutigineqartariaqaraluarpoq.

 Innarluutillit pillugit inatsisissaq nutaaq Inatsisartuni maanna suliarineqaleruttorpoq, siusinnerusukkut iliuuseqartarnissaq, pitsaanerusumik ataqatigiissarisarnissaq, inatsisillu atuutsinneqarneranni qulakkeerinninnerunissaq meeqqanut, inuusuttunut ilaqutaasunullu pitsaanerusumik tapersersuinissaq ilaatigut sammineqarlutik. Ilaqutariit ikiorneqarnerata qaninnerulernissaa aamma anguniagaavoq. Ajunngitsumik ingerlasoqarpasippoq, kisianni sulisunik aningaasanillu aamma malitseqartinneqarnissaa pingaaruteqarpoq, kommunimmi suliassaq kivissinnaasariaqarmassuk.

Inatsisissatut siunnersuut novembarip sisamaanni pingajussaaneerneqartussanngorlugu ullulerneqarpoq. Malinnaavugut.