Uuliasioqatigiiffiup pisortaa: Piffissaarutilerpugut

Piffissaarutilerpugut, pisortaaneq Roderick McIllree Australiami illoqarfissuarmi Brisbanemiittumiit 10 kilometerisut ungasitsigisumi, Sunny Banks Plazami kaffisoqatigiittarfimmi naapikkatsinni oqarpoq.

Roderick McIllree tuluit suliffeqarfiutaanni 80 Mile-mi pisortaavoq, taannalu 2015-imiilli Nunap Qeqqani uuliasiornissamut akuersissuteqarpoq, atortunik nunamut ikkussuinissamut pilersaarutaasullu malillugit misileraalluni qillerinernik aallartitsinissamut oqartussaasunit akuersissummik pissarsinissaminnik maanna utaqqipput.

Pisortaanerup aningaasaliisuminut allakkatigut qanittukkut nalunaarutigaa, siullermik nalunaarutigineqartutut marloriarluni misiliummik qillerisoqarnissaa naatsorsuutigineqarsinnaanngitsoq, ataasiaannarlunili misileraalluni qillerinissartik naatsorsuutigigaat.

- Angumerisinnaanngilarput. Ataasiaannarluta qillerinerput akisunerussaaq, isumaqarpugulli akuersissutinik pissarsinermut sanilliullugu tamanna pisariinnerusoq.

Misiliilluni qillerinernik ukioq manna aallartitsinissaq, piviusorsiornerua?

- Tassa periarfissatuaraarput, taamaanngippat qillerisoqarsinnaanngilaq, anguniagarli piviusunngorumaartoq suli ilimagaarput, Roderick McIllree oqarpoq, taassumalu nassuiaatigaa akuersissummik pigisaminni atortussanik nunamut ikkussuisinnaanissamut akuersissut utaqqigaat, tamannalu sikunnginnerani pissaaq. Ilutigisaanillu misiliilluni qillerinissamut akuersissut aamma utaqqineqarpoq.

– Misiliilluni qillerinissaq oktobarip qaammataani sapaatip akunnerani siullermi aallartinneqassasoq maannamut pilersaarutaavoq. Atortut tamaasa akuersissuteqarfiusumut assartorneqassapput tamannalu nammineq aningaasartuutigissavarput, qillerinermillu aallartitsinissamut akuersissut utaqqissavarput. Pilersaarutit malillugit ingerlasoqassappat novembarip qiteqqunnerani, tusarniaanermut piffissaliussat aalajangersimasut suliallu uppernarsarneqarsimasut tunngavigalugit qillerinernut akuersissut pissarsiarineqarsinnaassaaq. Tamatuma saniatigut Tunumi ukiuusarnera sivisuallaarpoq, taamaattumik aamma decembarimi, januaarimi, februaarimi imaluunniit marsimi qillerinernik aallaartitsinissamut periarfissaqarpoq. Qilleriviup siulliup qillerinera ullut 30-innaat ingerlasarpoq, taamaalillutalu qaammatip ataatsip iluani naammassisinnaavugut, Roderick McIllree oqarpoq, taassumalu tupigusuutigaa oqartussat tusagassiorfinnut arlalinnut ingerlatseqatigiiffiup tamanna angusinnaanngikkaa, oqaatigisalereermassuk.

Naassaanngitsumik suliamik ingerlatsisoqarnissaa ernumassutigineqartoq

Suliaq ingerlatseqatigiiffimmut "piumasaqaatinik killeqanngitsunik“ kinguneqarsinnaanera, Roderick McIllreep ernumassutigaa.

– Suliassaq pillugu suliassiissutigineqartut akuerineqarnerisa kingorna, paasissutissanik amerlanerusunik piumasaqarnermik nutaanik uteqqillutik oqartussaasut isumartik allanngortippaat. Siorna ukioq mannalu iluarsiivigineqarput, uteqqipput paasissutissanik amerlanerusunik maanna piumasaqarlutik. Soorunami ilisimavarput piumasaqaatit ilaat piffissap ingerlanerani allanngorsinnaasut, kisianni maannakkut uagutsinnut piumaffiginninnerit ilaat inatsisitigut piumasaqaatinit annertunerungaarput.

Roderick McIllreelli "naalakkersuisoqarfik tatigiuarpaa“ ataatsimiinnerillu naapertorlugit uuliasioqatigiiffik misiliilluni qillerinernik ingerlatseqqinnissaanut tapersersorneqarpoq.

- Paasissutissat tamaasa tunniuppavut, neriuppugullu qinnuteqaaterput suliariumaaraat, taamaanngippat ajornartorsiutigilissavarput.

Roderick McIllree naapertorlugu ingerlatseqatigiiffiup atortunut, sillimmasiinermut, siunnersortinut allarpassuarnullu 35 millionit dollarit missaat atorpai.

- Uani qillerinernik aallartitsinissamut maannakkut akuersissuteqartinnata, ilimagisinnaavara Amerikamiut aningaasaliisartut suliniummit tunuarnissaat, tamatumalu kingorna sumiiffiup misissorneqannginneranik kinguneqassaaq.

Oqallinneq asuliinnaq ingerlasoq

Roderick McIllree aamma isumaqarpoq Nunap Qeqqani uuliasiornissamik suliniut pillugu oqallinneq tamarmi USA-mut præsidentimullu attuumassuteqartinneqarnera uggornartuusoq. Aammattaaq misigaa suliniummik isornartorsiuisut amerlanerpaartaat inunnit Kalaallit Nunaannut attuumassuteqanngitsunit, uuliamik qalluinermut akerliulluinnartunit, aallaaveqartut.

– Ajoraluarpoq, naggataatigummi Kalaallit Nunaat ajorsartuussaaq. Sumiiffimmi tassani uuliamik annertuumik nassaartoqarsinnaanersoq paasineqarnavianngilaq, aamma suliffinnik nutaanik pilersitsisoqarnavianngilaq nunamullu isertitassanik pilersitsisoqarnaviarani. Isumaqarpungami nunap ilua qanoq imaqarnersoq misissorneqartariaqartoq, tamatumalu kingorna oqaloqatigiinneq aallartinneqartariaqarluni. Soorunami Kalaallit Nunaanni ernummatigineqarpoq uuliasiornissamik suliniut kikkunnut tamanut qanoq sunniuteqarsinnaanersoq, uuliaqarnersorluunniit maannakkut naluarput.

Amerikamiut suliffeqarfiutaat Greenland Energy Company, Roderick McIllreemillu juulimi pisortaaffigineqalersoq, 80 Mile aningaasaqarnikkut 2025-mi suleqatigilerpaa. Taamaalilluni Roderick ingerlatseqatigiiffimmi akuersissutaatilimmi aamma aningaasaliisarfimmi, misissuinissamut akiliuteqartumi pisortanngorpoq.

Kalaallit Nunaanni ukiut 20-t sinnerlugit

Roderick McIllree ilaquttanilu ukiualunni Londonimi najugaqareerlutik Australiap kangiata sineriaanut qanittukkut utersimalerput. USA-mut, Tuluit Nunaannut Kalaallit Nunaannullu 2004-mili suliffigisaminut ukiumut ullut angalaffiusut 100-t missaanniittut, Roderick McIllree oqarpoq.

Greenland Energy and Mineralsimi aallaqqaammut pisortaavoq, taanna Kuannersuarni misissuinissamut akuersissuteqarpoq. Ingerlatseqatigiiffinnik assigiinngitsunik kingorna pilersitsisimavoq, ilaatigut Bluejay Mining. 2015-imi Greenland Gas and Oil pilersippaa, taannalu Nunap Qeqqani marlunnik akuersissutaateqarpoq. Sumiiffimmullu tamatumunnga akuersissummik allamik 2018-imi tunineqarpoq, Greenland Gas and Oil White Flame Energymut ukiup tulliani aqqi allanngortippaa.

Londonimiitilluni Texasimeersoq uuliasiortoq Robert Price 2025-mi naapippaa. Oqaloqatigiilerput, Robert Pricelu Kalaallit Nunaanni uuliasiornissamut 2014-imi qinnuteqarsimavoq.

– Akuersissummik qinnuteqartut 2014-imi 15-imilu quliupput. Robert Price taakkua ilagaat. Akuersissummilli taamani tunineqanngilaq. Londonimilu aperivaanga Nunap Qeqqani akuersissummik suli peqarnersunga. Tamatuma nalaani – soorlu ilisimagipput – Amerikamiut præsidentiat oqarsimasoq Kalaallit Nunaat nunap isumannaatsuuneranut pingaaruteqartoq. Præsidentilu taama oqaraangat aningaasaliisartut malittarpaat. USA – uuliamik piiaanermi, aatsitsivimmi suliarinninnermilu nunarsuarmi siuttuusoq – Kalaallit Nunaannik tassanngaannaq soqutiginnilerpoq. Aningaasanik eqqugaavugut. Amerikamiullu oqarfigisariaqarpakka qasuersaaqqullugit, taamaattumillu aamma uanga aningaasaliissuteqartarfimmi aqutsineq tigusariaqarpara, Roderick McIllree Greenland Energy Companyp ukioq manna juulimi aaqqissuunneqaqqinneranut innersuussilluni oqarpoq, tassani Roderick McIllree Greenland Energy Companymi pisortaanertut atorfinitsinneqarpoq.

USA-mut politikkikkut attaveqarneq ilumuunnginnerarpaa

Suliniut tamanna niuernermut tunngasoq, politikkimut attuumassuteqanngittoq, Roderick McIllree oqarpoq .

- Politikkikkut siunertaqanngilagut politikkikkullu tapersersorneqarnata. Aningaasaliisartuvut tamarmik politikkikkut attuumassuteqanngillat, amerikkamiullu politikkeriinik oqaloqateqarsimanngilanga. Nuiernermik ingerlatsineruvoq, aningaasaliisartunik aningaasalersorneqartoq.

Amerikamiulli aningaasaliisartuisa ilanngunnerisa kingorna suliniut ingerlanerliulersimasoq, taassuma nassuerutigaa.

– Kalaallit Nunaannut soqutiginninneq aningaasaliisullu tamarmik Amerikamiunerat pissutigalugit tamanna uagutsinnit imminut isertitsinertut isigisinnaavarput. Paasilluarsinnaavara sooq taama pisoqarnersoq, tamannalu suliassaq pingaarnerpaaq maanna aaqqinniarsaraarput, tassa akuersissummik pissarsissagutta sumiiffimmik misissuinissaq, Roderick McIllree oqarpoq.

Ramsar-imi isumaqatigiissutip atuunnerani nunat

Akuersissutinut tunngatillugu unamminartoq tassaavoq sumiiffiit Ramsar-imik isumaqatigiissummut ilaanerat, taanna issittumi masarloqarfiit timmissallu immamiittunut ernisarfiusut illersorneqarnissaat siunertaralugu pilersinneqarpoq. Tamatuma saniatigut qilalukkat qernertat aasaanerani kangerlummiittarput. Atortusi sumut inississavisigit, sumilu qillerissavisi?

- Sumiiffimmi tassani eqqaanilu qillerissaagut. Ramsar-ip eqqaani sungaartumik nalunaaqutserneqarsimasoq tikkuarlugu Roderick McIlree oqarpoq, suliffeqarfillu naapertorlugu 80 x 60 kilometerisut annertutigisumi uuliasiorfeqassaaq.

– Ramsar-ip killigititaa sapinngisamik ungasinniarparput. Atortorissaarutit qillerivissap qanittuanut sapinngisamik usingiassavavut. Atortorissaarutinik usingiaaneq misileraallunilu qillerineq ukiukkut timmissanik angalaffiunngitsumi pinissaat pilersaarutaavoq. Aamma kangerlummi qilalukkanik qernertanik piniartoqartanngilaq, sila qerinnartarmat, taamaalilluni avatangiisit sunnerneqassanngillat. Misiliilluni qillerineq avatangiisinut annikitsuinnarmik sunniuteqassaaq, qularinngilluinnarparalu Kalaallit Nunaanni malittarisassat tamaasa malillugit suliarput naammassisinnaallugu.

– Erseqqippoq niuernikkut iluaqutaasumik uuliamik naammattumik nassaassagutta, uumasut eqqarsaatigalugit qanoq iliussanerluta oqartussat innuttaasullu qanimut oqaloqatigisariaqarivut. Avatangiisinut sunniutaasinnaasut misissorneqareerpata, Ramsar-ip eqqaaniittut killeqarfii allanngortinneqarsinnaapput

Kalaallit Nunaanni periarfissat

Roderick McIllree Australiameersuuvoq, tassanilu aatsitassarsiornermit isertitat nunap aningaasartuutaasa 10-15 procentii missaanniipput. Australiami aatsitassarsiornermik siunnersuisoqatigiit naapertorlugit Queenslandimiinnaq inuit 50.000-init amerlanerusut aatsitassarsiornermi suliffeqarput.

– Kalaallit Nunaannut siullermik tikikkama periarfissarpassuit takuakka; Kuannersuarni, Nunap Qeqqani Qeqertarsuarmilu. Aammattaaq Dundasimi annikitsumik suliniuteqartoqarpoq. Isumaqarpunga Kalaallit Nunaat suliniutinik angisuunik pisariaqartitsisoq, taamaanngippat aningaasaliisut suliniutinut mikinerusunut aallartinnissamut aningaasaleerusussanngillat.