Nuup ukiuni 300-nngortorsiornera 2028-mi marlunngornermi aggustip 29-iani nalliuttorsiutigineqassaaq, tassungalu atatillugu borgmesteri Avaaraq S. Olsen takorluugaqarpoq: Ukiut marluinnaat qaangiuppata nalliuttorsiornermut atatillugu isiginnaartitsinermik, oqalugiarnermik tusarnaartitsinermillu saqqummiussisussat Orsiiviup Nuunnguani, illoqarfiup oqaluttuarisaanermut takussutissaqarfittaani, aammalu suut tamarmik 1728-mi aallartiffianni silami tusarnaartitsivimmit ataavartussamit ingerlanneqassaaq.
– Ukiuni 300-nngortorsiornissaq pilersaarusiorlugu aallartinneqareerpoq, aamma Orsiiviup Nuunngua pilersaarusiornermi ilanngullugu eqqarsaatigissallugu pissusissamisuussaaq, Avaaraq Olsen taama Sermitsiamut oqarpoq.
Nuup ukiuni 300-nngortorsiornera 2028-mi marlunngornermi aggustip 29-iani nalliuttorsiutigineqassaaq, tassungalu atatillugu borgmesteri Avaaraq S. Olsen takorluugaqarpoq: Ukiut marluinnaat qaangiuppata nalliuttorsiornermut atatillugu isiginnaartitsinermik, oqalugiarnermik tusarnaartitsinermillu saqqummiussisussat Orsiiviup Nuunnguani, illoqarfiup oqaluttuarisaanermut takussutissaqarfittaani, aammalu suut tamarmik 1728-mi aallartiffianni silami tusarnaartitsivimmit ataavartussamit ingerlanneqassaaq.
– Ukiuni 300-nngortorsiornissaq pilersaarusiorlugu aallartinneqareerpoq, aamma Orsiiviup Nuunngua pilersaarusiornermi ilanngullugu eqqarsaatigissallugu pissusissamisuussaaq, Avaaraq Olsen taama Sermitsiamut oqarpoq.
Illoqarfiup qanganisartaa illoqarfiup innuttaasa avataaniillu tikeraartut atorluartarpaat, taamaattorli Orsiiviup Nuunngua atorluarneqanngitsumik, tassa illoqarfiup immikkoortortaata oqaluttuarisaanermut tunngasortaata aammalu Tuapannguit Qapiarfiusaallu sinerlugit pisuttuarluni angallaffiusup akornanniilluni, inissisimaffeqarpoq. Taamaattorli atorneqannginnera 2024-mi septembarimi sapaammi allanngortinneqarpoq, tassani inuppassuit najuuttoralugit Arnarulunnguup, Thulemiit ilisimasassarsiornerit tallimassaanni peqataasimasup, eqqaassutissaa tassani uleerneqarpoq.
Taamanili kommuni nunaminertami tassani arlalinnik misileraateqartarpoq. Ilaanni issunik nunaminernillu kuersanngortitsilluni meeqqat inuusuttullu cykel-inik BMX-erfissatut suliarineqartarpoq; ilaannilu (ullumikkutut) nunaminertaq imaarneqarsimasarpoq. Ilaanni biilinik angallaffiusinnaajunnaarlugu ujararujussuit aqqutaanik assiisillugit inissinneqartarput, taamaalilluni nunaminertaq biileerutsinneqartarpoq; ilaanni (ullumikkutut) biilit tassani uninngatinneqarsinnaasarput.
Nuummi nunaminertassaaleqineq ajornartorsiutaagaangat siunnersuutit pitsaasut itigartinneqaannartariaqartarput, taamaattorli Orsiiviup Nuunngua qitiusumik inissisimanini pillugu atorluarneqanngitsumik piukkunnaateqarpoq: Kangerluup tungaanut narlorsariikkamik inissaqarluarpoq; Tuapannguit tungaanut qaqqaq alutornarluinnartoq soorlulusooq isiginnaartitsisarfimmut ammasumut naleqqussagaq. Arnarulunnguaq nunaminertami tassani kisimiissanngilaq, tassungalu atatillugu Kommuneqarfik Sermersuumi kommunalbestyrelsip Nuup Saavani oqaluttuarisaanermut pingaaruteqartumi tamakkiisumik pilersaarusiortoqarnissaanik Avaaraq S. Olsenip siunnersuutaa ukioq manna siusinnerusukkut saqqummiussaa tapersersorpaat.
– Tassunga atatillugu peqatigiilluta Orsiiviup Nuunnguani illorsuarsuarnik pilersitsinata inuit eqqissiivillutik timmissanik malinnillu tusarnaarujoorfigisinnaasaannik isiginnaarujoorfigisinnaasaannillu pilersitsinissarput anguniarpara, Avaaraq S. Olsen oqarpoq.
Oqimaaqatigiissitsiniarneq ajornaatsuinnaanngitsoq
Aqqaluup Aneerasaartarfianiit Orsiiviup Nuunnguata tungaanut ataatsimut pilersaaruteqarneq aatsaat pilersaarusiorniarneqanngilaq. Illoqarfiup immikkoortortaani pilersaarut 2000-meersoq tunngavigalugu illoqarfiup pisoqartaanik qanoq atorluaasoqarsinnaanersoq pillugu eqqarsaatit (ilarpassui takorluullaqqinnermik aallaavillit) pinngortarput – eqqissisimaarfissatut, itisuunik eqqarsarujoortarfissatut, meeqqat pinnguartarfissaattut aammalumi inissiat akunnittarfiillu eqqarsaataasarsimapput.
Kingullermullu tunngatillugu ingerlatseqatigiiffik Malaysiameersoq Orsiiviup Nuunnguani unnuisarfimmik hotelimik inuulluataarfiusinnaasumik sanaartortitsiniarluni siunnerfeqaleraluarmat Nuummi innuttaasut akerliussutsimik takutitsisarsimapput.
Illoqarfimmi innuttaasut Nuup Saava siunissami qanoq atorneqassanersoq eqqarsaatersuuteqarnersut Kommuneqarfik Sermersuumit 2023-mi aperineqarput. Innuttaasut akuutinneqarneranni ataatsimut isigalugu ukioq naallugu sumiiffik najorujoorneqarsinnaassasoq amerlanerpaat assigiissuseqarput. Orsiiviup Nuunngua pillugu nunaminertaq eqqissisimaarfiussasoq tassanilu meeqqat ilaqutariillu qitiutinneqassasut innuttaasut peqataasut 64 procentiisa kissaatigaat. Pisiniarfeqassasoq, kaffisorniartarfeqassasoq akunnittarfeqassasorlu peqataasut 25 procentiisa kissaatigaat, kiisalu kulturikkut illorsuarmik pilersitsisoqassasoq tamalluunniit ornissinnaasaannik illorsuaqassasoq 22 procentisa kissaatigaat. Amerlanerussuteqartut kissaataat pilersaarusiornerup ingerlaqqinnerani malinneqassasoq kommunimiit kissaatigineqarpoq.
– Ineriartornerup ilutigisaanik allanngoriartorneq pissasoq Nuummiutoqqat akuersaarpaat, taamaattorli Nuutoqqamuttaaq attuumassuteqarnermik misigissutsit amerlallutillu annertupput. Kommunimut suliassaq ajornakusoortoq tassaavoq oqimaaqatigiissaarilluni eriagisassanik aammalu kulturikkut pikialaarfinnik nutaanik illoqarfiup nutaanngitsortaani ataqatigiissitsiniarnissaq, taamaammat Nuutoqaq ukiunik 300-nngortorsiornermi oqaluttuarisaanermut tunngatillugu pissusissamisoortumik inissisimasussaavoq, Avaaraq S. Olsen, siunnerfeqarluni ataatsimut pilersaarusiortoqarnissaanik siunnersuutini pillugu oqarpoq.
Ukioq naallugu tikinneqarsinnaasoq
Sumiiffimmi tassani amutsivitoqqap illorsuartai aappaluttut, mersortarfiup Kittat, katersugaasiviup Nuutoqap, neriniartarfiup Unicornip aammalu nuna tamakkerlugu takornariaqarnermik siunnersuisarfiup Visit Greenlandip issimaffigisaat kommunip pigivai. Cafe Kûnguak illutoqarsuit taakku akornanni nammineq pigisatut inissisimasimavoq, taannalu sapaatip akunnerani matumani illoqarfiup qeqqanut Kalaaliaratoqqamut nuuttussaavoq.
Nuutoqaq ukioq naallugu najorneqarsinnaasutut pilersaarusiorneqassasoq innuttaasut aammalu kommunimi politikerit ataatsimoorlutik nalerarivaat, taamaammallu aamma amutsivitoqqap nalaani illut atorneqarnerat allanngortussaavoq.
Visit Greenland nuuttussaavoq, tassungalu atatillugu kommunip illup initai sumut atorneqarunik naapertuunnerpaanersoq innuttaasut eqqumiitsuliornermik pinngorartitsinermillu ingerlatsisut peqatigalugit eqqartorpaat. Borgmesterip isumassarsiaa naapertorlugu niuffaffiit mikisut kisimik pinnatik aammali inuit tassunngartut eqqumiitsuliortunik suliaqartunik naapitsisarsinnaaniassammata sulliviit eqqumiitsuliornermik pinngorartitsiviusut tassaniissapput.
Neriniartarfiup Restaurant Unicornip Qooqqut Nuan tamakkiisumik aalluttaramiuk ukiuni kingullerni aasaanerani matoqqasarpoq, taamaattorli neriniartarfik ukioq naallugu ammasunngortinneqaqqissasoq kommunimit annertuumik kissaateqarfigineqarpoq.
Amminik mersortarfik inuit amerlanerusut issimaffigisinnaassammassuk anginerusunngortinneqassaaq, inuimmi naqqaniit kalaallisuuliornermik ilinniarusuttut amerliartormata ilaatigut amminik mersornermut unnukkut ilinniarfittut ingerlasinnaalersinneqassaaq.
Sumiiffimmi katersugaasiviup ukiuni 300-ni Nuup oqaluttuassartaa alutornartorpassuartalik pillugu saqqummiisarnermini annertusaassamaarpoq.
Holmip illua amutsiveqarfitoqqap ungasinngisaaniippoq, taanna annertuumik iluarsaanneqarlunilu aserfallatsaaliorneqarluni naammassineqaruni Atuakkialerivittut ammarneqassaaq, tassanilu atuakkiat pillugit oqalugiartoqartassallunili, atuffassisoqartassallunilu atuakkat pillugit aaqqissuussisoqartassaaq. Pisariaqartitsineq taanna illoqarfimmi kisiartaalluni atuagaarniarfitoqaq Atuagkat matuneqarmat annertuseriarsimavoq.
Illoqarfiup immikkoortortaata taassuma ukioq naallugu tikinneqarsinnaallunilu atorneqarsinnaanissaa pimoorulluinnagaavoq, taamaammallu Aqqaluup Aneerasaartarfianiit Orsiiviup Nuunnguata tungaanut toqqissisimanermik pilersitseqataasunik unnukkut qaammaqqusersuisoqassasoq borgmesteri aamma siunnersuuteqarpoq.
– Sorpassuit kulturikkut kingornussassat, illoqarfimmi inuuneq, toqqissisimaneq, pinngortitaq aammalu susassaqaqatigiinneq ataatsimoortinneqarnissaat pillugu Nuup Saavani aallartinneqarnikuupput, aamma illoqarfiup immikkoortortaanut tassunga misigissutsit amerlanerat ataqqivarput. Pilersaarutit isumatusaarnikkut piviusunngortinneqassapput, innuttaasullu tusaaneqartutut misigisimatinneqassapput. Suliat taamaattut kommunip aaqqissuussaanerani piffissamik atuinartarput, taamaattorli kommunalbestyrelsi kommunillu ingerlatsivii siunniussamut aqqutissamik najoqqutassaqartippaat, Avaaraq S. Olsen oqarpoq.
Aningaasanut missingersuummut 2027-mut ilanngussisoqartoq
Kommune suliassanut atatillugu suliffeqarfimmik siunnersuinermik suliaqartumik atorfinitsitsissaaq, taassumalu 2023-mi innuttaasunik akuutitsinermi kissaatigineqartorpassuit aallaavigalugit Nuup Saavani ataatsimut pilersaarutip timitalersorneqarnissaa suliarissavaa. Kommune Nuutoqqami sammisassat ornitassallu 2027-ip ingerlanerani suliarineqarnissaannut atatillugu innuttaasut ataavartumik malinnaatinneqarnissaannik neriorsuivoq.
Ataatsimoortumik pilersaarutip piviusunngortinneqarnissaa aningaasanik akeqarpoq, aningaasallu taakku kommunip nunaminertanut peqqissarfiusinnaasunut kontoqarfianiit aammalu illoqarfiit iliuusissatut pilersaaruteqarfigineqarneranit aaneqassapput. Illoqarfiit iliuusissatut pilersaarusiorfigineqarnerannut sisamanut 2027-mi missingersuummi aningaasaliisoqassasoq Kommunalbestyrelsimi isumaqatigiissutigineqarpoq: Nuuk 25 millionit koruunit, Paamiut aamma Tasiilaq tamarmik immikkut 10 millionit koruunit aammalu Ittoqqortoormiit 5 millionit koruunit.
Aqqusinerni allagartalersuisarnerup pitsanngorsarneqarnissaa aappaagumut missingersuummut ilaavoq, tassanilu ileqqoq malillugu allassimasuisa nutarterneqarnerannut ilutigitillugu nutaaliaasunik illoqarfiup oqaluttuassartaa atuarneqarsinnaasunngorlugu QR-kode-lersuinissaq pineqarpoq. Assersuutigiinnarlugu nunatta oqaluffiisa pingaarnersaanni Annaassisitta Oqaluffiata eqqaani tussiusiortorsuup Rasmus Berthelsenip, aaqqissuisup Lars Møllerip aammalu oqaatsinik ilisimatusarsimasup Samuel Kleinschmidtip ilerri tassaniittut ilivitoqqat pillugit oqaluttuarineqassaqqooqaaq. Ilerrit taakku ullumikkut ivikkanik naasunillu naaffigineqarsimallutillu kivisimasutut isikkoqarput, takusassarsiortulli iluarsaassinikkut ersarissumillu allagartaliinikkut iliveqarfitoqqami tassani qasuersaartut illoqarfiup Nuup aammalu Kalaallit Nunaata tamarmi oqaluttuarisaaneranni piffissami aalajangiisuusumi inuusimasut oqaluttuarisinnaalissavaat.
