Qaqortumi kuummiit Danmarkimi suliniutinut nutaanut

Siullertut apersuisoq nassuerutissaqarpoq:

- Taaguutinnik atuinissara nangaassutigiuaannarsimagakku nassuerutigisariaqarpara.

Paornánguaq Helene Kleistip Messengerikkut videokkut attaveqarnikkut akunnattoorpasilluni isigaanga.

- Muku taanagu muuh ko oqaatigisooqinagakku annilaangasarpunga.

Illalerpoq.

Ini erngerluni illarpalaalerpoq. Qamannga pisumik nuannersumillu illartariaaseqarnini ilisarnaatigigaa ilisarisimannittut tamarmik nalunngilaat.

- Siulliunngilatit, taanna oqarpoq.

Angutaa, Sakio Nielsen, Sumékkunni pattattartartoq, taaguutaanut pissutaavoq.

Meeraalluni »Mukutoq«-mik taaneqartarsimavoq, taaguut meeraaqqat oqaasiineersoq piffissallu ingerlanerani Mukumut naalisinneqarsimasoq.

Taaguutaa atianut attuumassuteqanngilaq.

Taaguut Paornánguaq paarnamik mikisumik isumaqarpoq – isaanut taartunut tunngasoq.

Kingusinnerusukkut tusagassiortunngorami atini kuissutini sulinermini atorniarlugu aalajangerpoq. Ilaquttalli, ikinngutit suleqatikullu akornanni suli Mukumik taatittarpoq.

Immaqalu aamma naleqqulluinnarpoq.

Inuttaami illartaraluaqaluni alapernaatuujuarlunilu suulluunniit iluatsissaqqaarnerannik maluginiarnartumik upperinnilluinnarpoq.

Piginnaasaq taanna sumit aallaaveqarnersoq nammineerluni nassuiassaguniuk inuk ataaseq uteqqiaffigisarpaa.

Anaanani.

Alapernaanneq angerlarsimaffimmi aallartittoq

Paornánguaq Kleist meerannguusoq angajoqqaani qimassimapput, arnaalu 1970-ikkut naalerneranni ilinniartitsisunngormat Qaqortumut nuummat panini aamma malinnaasimavoq.

Angerlarsimaffik meeraaffigisani eqqarsaatigigaangamiuk ilaqutariit amigaataat eqqaaneq ajorpai. Misigissutsilli eqqaamavai.

Piffissap ilaani aningaasakilliorsimapput. Assersuutigalugu ilaqutariit inimi sofaqanngillat, namminerli sanaamik issiaveqarlutillu ilisiveqarput. Amigaatigisalli eqqaamaneqarpianngillat.

- Ullumikkut kingumut eqqarsaatigigaangakku angerlarsimaffiga tassaasimavoq uangaaffigisinnaasara, taanna oqarpoq.

Angerlarsimaffik atuakkanik, oqaluttuanik, pinngorartitsinermik angalanerniillu, arnaata aningaasaqarnertik ilorrisimaarnissamut akissaqartitsinngikkaluartoq pingaarteqisaanit, eqqaamasanik ulikkaarpoq. Tamatuma saniatigut panini assassorsinnaanissaanik ilinniartippaa. Paornánguaq suli atualerani mersortalerpoq kingusinnerusukkullu sapangaaqqerisinnaalerlunilu, nuersaasinnaalerlunilu nissiaasinnaalerpoq. Kingusinnerujussuakkut ernini angajulleq apersortissammat kalaallisuuminut kamiliorlunilu seeqqiniliorpoq.

Ullumikkulli kingumut qiviaraangami assassorneq anaanaata tunissutaani pingaarnerpaagunanngilaq.

Akissutip ilisimareertariaqanngilluinnarneranik tunngaviusumik upperinninneq tunissutigaa.

- Misilinngikkukku paasinaviarnagu isumaqartuarsimavunga, taanna oqarpoq.

Taama periuseqarnini Qaqortumi meeraanermini angerlarsimaffimminit sumorsuaq attappaa.

Soormi misilikkukku?

Qaqortumi meeraaneq kiffaanngissuseqarnermik, alapernaattuunermik misigisaqarnissamillu nuannarisaqarnermik ilisarnaateqarpoq.

Ikinngutini ilagalugit illoqarfissiortarpoq — aamma sumiiffinnut iserfigeqqusaanngisaminut.

Kuuk illoqarfiup qeqqatigut kuuttoq ingammik eqqaamavaa. Tassani pinnguaqqusaanngilaq, ikinngutinili ilagalugit aalisagaaqqanik pisaqarniarsarisarpoq. Alersini masatsikkaangata angerlaruni anaanaminit paasisaannginnissani neriuutigalugu ujaqqamut kalluttaarlugit panersertarpai.

Aamma inuusuttut ornittagaat pingaaruteqarpoq, sunngiffiullu ilarujussua tassaniittarpoq. Tassani nerrivimmi arsaarartoqarpoq, nallukattaattoqartarpoq nipilersuutinik tusarnaartoqartarpoq ikinngutitaartortoqartarlunilu, taakkualu ukiorpassuit qaangiuttut suli eqqaamaneqarluarput. Illoqarfimmi inuussuttorpassuit ornittakkameeqatigisartakkatik ilaquttatupajaaq isigisarpaat.

Ullut ilaanni niviarsiaqqanit angajullernit aqqusinermi unitsinneqarpoq, taakkulu ilagaat Vivian Motzfeldt, ullumikkut Inatsisartunut ilaasortaasoq. Taakkua assammik arsariaqataarusunnersoq aperaat.

Paornánguaq Kleist assammik arsarsimanngisaannarpoq.

Inuunerminili arlaleriarluni taamaaliortarsimanermisut angerpoq.

Soormi misilikkukku?

Unammisartut akornanni pikkorinnerpaanngunngilaq, arsartartuuninilu pimooruppallaarnagu illarluni oqarpoq. Taamaakkaluartoq nunatsinni pissartanngorniuunnermi bronzennattunut arsaqataavoq.

- Immaqa minutsit marluk arsarpunga, oqarpoq illarlunilu, ujaminnallunilu, sulilu maannamut pigalugu ilanngullugu aamma ilisimatitsissutigaa.

Iligiinni kisiartaalluni suli pigalugu pasitsaattarpaa.

Oqaluttuami timersuutinut piginnaanera immaqa oqaluttuarineqanngilaq, inuunermilli isiginnittaasia taamanikkulli ilusilersorneqalereersoq oqaluttuarineqarpoq. Arlaat pikkoriffiginerlugu siumungaaq ilisimasariaqanngilaa. Misiliinissaq pingaarneruvoq.

Piginnaasaq taanna atorlugu taamanimiilli tusagassiortutut, attaveqatigiinnermi pisortatut, nutserisutut, namminersortutut tusagassiuutinillu aallarnisaasutut sulivoq. Aamma ukioq manna juunip qaammataa tikillugu AG-mi isummersuutiminik allaaserinnittarpoq.

Tamarmillu Qaqortumi assammik arsartarfimmi aallartissimagunarput.

Alapernaannerminik Nuummukartoq

Qaqortumi GU-mi ilinniarnertuunngoreerluni ukiup aappaa avillugu Narsarsuarmiippoq, tassanilu assigiinngitsunik misittagaqarpoq. Ilaatigut inuiaqatigiinni amerlanngitsunik inulimmi mittarfeqarfimmiuusuni, inuit tikerarlutillu aalakaaginnaavimmata nunarsuup ataatsikkut angillunilu mikisutut misinnarfiani, imerniartarfimmi sassaalliisutut, saqisutut, pisiniarfimmiutut eqqiaasutullu sulisarpoq.

Alapernaannerali kajumilersitsivoq.

1996-ip aallartinnerani pigisaminik poortueriarluni Nuummut nuuppoq, ukiullu affaa qaangiummat tusagassiortutut ilinniarfimmi, taamanikkut Nuukullammiittumi, aallartippoq.

- Ingerlariaqqittariaqarpunga, taanna oqarpoq.

Tusagassiortunngorniarfik suli nutaajummat eqimattat inukittarmata issiaviit tunorliit akornanni toqqortoqarsinnaanngilaq. Oqallinnerit ima uummaaritsigipput ilinniartut pingasuinnaagaluartut ilinniartitsisut ilinniartut isummertarnissaat, oqalliseqataasarnissartik imminnullu unammillertassasut naatsorsuutigalugu.

Tamanna Paornánguaq Kleistimut naleqqulluinnarpoq. Inuttut nipangersimaannartuunanilu akuersaartuaannartuunani paasilertorpaa. Isummersuutini saqqummiuttarpai. Sunaluunniit pitsaanerusinnaasorigaangamiuk oqaatigisarpaa.

- Isumakka aalajangiusimalluinnartarlugillu ilumoorsorisannik tunngavilersuisarpunga, taanna oqarpoq.

Nammineerluni piginnaasani tamanna suminngaanneernersoq arlaleriarluni eqqarsaatigisarsimavaa.

- Meeqqat nerisassat tamakku nerisassarinngikkaat anaanama oqarfigippanga, taava ussertariaqarpakka. Kialluunniit sussanersunga sussannginnersungaluunniit oqarfigissanngilaanga.

Tamanna eqqarsaatigalugu illarpoq.

Oqaluttuarli taanna immaqa nassuiaatissaqarpoq. Angerlarsimaffimmini alapernaassuseq namminerlu eqqarsarsinnaaneq ilinniarsimavaa. Tusagassiortutut ilinniarami piginnaasat taakku akuerineqaannaratik aammali piumaneqartut paasivaa.

Tamanik paasinnissinnaaneq

Paornánguaq Kleist KNR-ip raatiukkut nutaarsiassiiviani tusagassiortutut siullerpaamik sulilerpoq. Tassani nutaarsiassalerinermi tunngaviusut ilinniarpai: sukkassuseq, apeqqutit ersarissut aamma oqaluttuap suli pinerani akissutissarsisarnissaq.

- Suna tamarmi sukkasuumik ingerlasarpoq. Tassani ittuujuisaarluni apeqquteqartarneq suligasuartarnerlu ilikkarpakka.

Kingusinnerusukkut ukiualunni Namminersornerullutik Oqartussani sulivoq, kingornalu AG-mi Namminersorlutillu Oqartussani. Taamaalilluni tusagassiorneq attaveqatigiinnerlu — suliat assigiinngitsunik ilaatigut illuartungeriittunik isiginnittaaseqarfigineqartartut — qanimut misigisimavai.

Tusagassiortutut akissutissarsisinnaanngikkaanni nukillalaartarpoq. Attaveqatigiinnermili sulisutut apeqqutit akineqartinnagit eqqarsaatigilluaqqaagassat suunersut paasisimavaa.

Taamaammat piffissap ingerlanerani taakkua marluk ulluinnarni qanoq ingerlasarnerannik paasinnillualersimavoq.

Sooq tusagassiortut sianeqattaartartut nalunngilaa.

Aamma sooq atorfillit politikerillu tusagassiuutit kissaatigisaattut sukkatigisumik iliuuseqartannginnersut nalunngilaa.

- Tusagassiortut piffissamik killissaqartinneqartarput. Akineqartariaqarput. Tamanna nammineerlunga raatiukkut nutaarsiassiisarninni ilikkarpara, taanna oqarpoq.

Paasissutissiinermi pisortatut tusagassiorfiit, atorfillit politikerillu attaveqatigiinnerannut akuttunngitsumik attaveqalersitsisarpoq. Ingammik politikerit tusagassiorfinnit apersorneqarusunngikkaangata.

Naalakkersuisut siulittaasuat Kalaallit Nunaanni illoqarfimmut angalaqatigisimallugu ilaatigut eqqaamavaa. Najukkami tv-kkut tusagassiuutit piffissami sivisuumi apersuerusussimapput, tusagassiortorlu piareermat Naalakkersuisut siulittaasuat tammarpoq.

Ujareerlugu akunnittarfimmi ikinngutini ilagalugit nuannisartoq nanivaa.

- Taava tusagassiortoq utaqqinerarlugu, apersorneqarnissaminullu orniguttariaqartoq oqarfigaara.

Tamatuma kinguninngua Naalakkersuisut siulittaasuat assiliiviup saavani sassarpoq.

Tusagassiortup ikiornissaa kisimi Paornánguaq Kleistimit pineqanngilaq. Aammali oqaluttuamut tunuliaqutaasumik suliamut ataqqinninneq pineqarpoq.

Apersuinissamik kissaateqarnermi qasseriaqaluni sianertoqartarsimanersoq, isumaqatigiissusiortoqarsimanersoq qanorlu sivisutigisumik piareersartoqarsimanersoq — aamma piffissaq eqqorlugu akineqarnani qanoq pakatsinartigisinnaasoq nalunngilaa.

Ukiorpassuarnili tusagassiuutitigut suliaqarnermigut naalakkersuisoqarfimmi naalakkersuisulluunniit allaffiata aalajangiinerit tusagassiortut takujuaannanngikkaat paasivaa.

Immaqa tamanna pissutigalugu tusagassiuutit oqartussaasullu imminnut illuatungeriinnerat akueriuminaatsittuaannarsimavaa. Nammineerluni aqqutissiuussisoorusunneruvoq.

Imaanngilaq tusagassiortut politikkerillu isumaqatigiittuassasut.

Oqaloqatigiittulli tamarmik imminnut paasigaangata oqaloqatigiinnerit pitsaanerusarput.

Kalaallit kikkulluunniit inissaqartinneqartariaqartut

Paornánguaq Kleist uinilu Pavia 2019-imi Danmarkimut nuukkamik pingaarnertut ilaqutariittut suliniuteqarput. Aappariit erneri pingasut ilinniagassanik toqqaasussanngungajalernerat inittoraluttuinnarpoq, angajullerlu Danmarkimi ilinniarnertuunngorniarnissamik kissaateqarmat siunissaq pillugu oqaloqatigiissuteqartalerput.

- Ilaqutariittut qanittuararsuuvugut. Issiaqatigiilluta tamanna oqaloqatigiissutigaarput, taanna oqarpoq.

Ullumikkut qitornaanni nukarleq ilinniarnertuunngorniartoq erneri marluk qaffasinnerusumik ilinniarput. Ilaqutariit Sjællandimi najugaqarnertik nuannaarutigaat, ukiunili Danmarkimiinnerminni aamma kalaaliuneq qanoq isumaqarnersoq eqqarsaatiginerulersimavaa.

Kalaaliuneq assigiinngitsunik isumaqartoq taanna isumaqarpoq.

Nammineq Kujataani peroriartorpoq. Uia kalaaliuvoq danskisut oqaluttoq. Danmarkimi sumi tamaani inunnik nunatsinneersunik, assigiinngilluinnartunik oqaluttuasartalinnik, misilittagalinnik kiisalu oqaatsinut kulturimullu assigiinngitsorpassuarnik tunuliaqutalinnik naapitsisarpoq.

Maani najugaqarnitsigut kalaaliunnginnerunngilagut, taanna oqarpoq.

Kikkut "kalaaliviunersut" kikkullu kalaaliviunnginnersut inuit nassuiarniaraangatigit suli uumitsaatigisarpaa.

- Tamatta immikkut kalaaliusutut misigigutta kinaassuserput arsaarinnissutigineqarsinnaanngilaq.

Taamatut eqqarsarnini Danmarkimut nuunnermi kingorna suliniutinik nutaanik suliaqarnissaminut aamma kajumississutigisimavaa. Ukiut ingerlaneranni tusagassiortutut, attaveqatigiinnermut siunnersortitut, nutserisutut siunnersuisartutullu namminersortutut sulisimavoq. Ukiuni kingullerni nittartakkatigut tusagassiivik Tusarfik suliffigalugulu atuakkanik naqiterisitsisartutut sulisimavoq.

Inuuneq immaqa avatangiisiminniittunut allanngorartuartutut ippoq. Namminerli taamatut isiginngilaa.

- Alapernaallisarpunga. Taava ajornannginnersoq paasiniartarpara, taanna oqarpoq.

Uia - aamma tamanna pissutigalugu - ilaannikkut "Pippi Langstrømpetut, tassa niviarsiaqqatut isumassarsiullaqqissutut uteriitsutullu ilisimaneqartutut, iliortartoq oqaatigaa.

Tamanna eqqarsaatigalugu illalerpoq. Apersuinerup aallartinnerani illarnermisut.

Immaqa tamanna Paornánguaq Helene Kleistimut ilisarnaataanerpaavoq: Qunusuilluni misiliigaanni nunarsuup periarfissarpassuaqarneranik tunngaviusumik upperinninneq.