Siornatigut nunagisaminit ungasillisimavoq — maannali kaffillernernik inuit 1000-it sinnerlugit peqataaffigineqartumik aaqqissuisuuvoq

Tassa!

Pia Enona Barlaj mikisunnguugallaramili nerrarissuuvoq. Ima neeraritsigaaq arnaata panini orsortungaarami qupissanersoq ernumagisimallugu.

- Kalaalimininngersuuvunga, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Nuummi inunngorpoq ullumikkullu Aalborgimi najugaqarluni. Tassaniillu videokkut atassuteqarluni peqataavoq.

Inimi kusanartuni pequtigissaartumilu issiavoq. Imaluunniit taama isikkoqarpoq. Tassa assit Microsoft Teamsimi toqqagassat ilaat, taanna oqarpoq.

- Kingullermik ataatsimiinnermiit qaminnissaa puigorsimagakku, taanna oqarpoq.

Pia Enona Barlaj ataatsimiikulavoq. Taannami „inuussutissarsiutigalugu kulturikkut attaveqatigiinnermik pilersitsisuuvoq“.

Danskit Kalaallit Nunaat pillugu ilisimasaqannginnerannik aaqqiiniarluni suliniuteqarpoq – kaffillernernillu inuit 1000-it sinnerlugit peqataaffigisimasaannik aaqqissuisuuvoq. Tassami allannguinissamut kajumissuseqarpoq.

- Kinguaariissoqatigiit tulliuttut pillugit akiuuppunga, taanna oqarpoq.

Aningaasarsiani siulliit atorlugit isiginnaarutisisoq

Pia Enona Barlaj 1988-imi novembarip sisamaani inunngorpoq. 1997-imi apriilip 29-anni Københavnimut, kingornalu Lollandimut peroriartorfimminut, nuuppoq.

- Ilumut kulturikkut tupaallaatigeqaara...nuannersumik, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Illoqarfiup iluani illut portusuut orpippassuillu nunamiittut maluginiarnerusarpai.

Pia Enona Barlaj 13-inik ukioqarluni akunnittarfik sikkilernermini sanioqqukkamiuk suliffissaqarnersoq eqqarsaatigilerpaa. Suliassaqartinneraanni iserluni aperaaq. Erruisutulli suliffimmik neqeroorfigineqarami tunuarallartariaqarsimavoq:

- Naluara suleqqusaanerlunga ... angerlarsimaffitsinni apereqqaalaassaanga, taamani oqarpoq.

Aqaguani ullaakkut qulingiluanut suliartorpoq. Nalunaaquttap akunneri aqqaneq marluk qaangiummata soraarpoq. Angerlarluni aningaasaatini kisippai.

- Qanoq aningaasarsiortigisimanerlunga atuarfimmilu suliassakka isumagiitigalugit sapaatip-akunneranut qasseriarlunga sulisarsinnaanerlunga eqqarsaatigaara.

Nammineq aningaasaatiminik pisiarisaa siulleq tassaavoq isiginnaarut.

- 1.200 koruuninik akeqarpoq, Pia Enona Barlaj oqaluttuarpoq.

Illit taamaaliortarpit, iliuuseqarlutit kingornalu akuerineqarsinnaanerlutit aperalutit?

- Aap, takorluuisinnaassuseqartorujussuuvunga, Pia Enona Barlaj illarluni oqarpoq.

Takorluukkanut nivinngaavik 2x1 meterinik angissusilik inaani nivingavoq. Takorluukkaminik piviusunngortitsinissamut atortarpaa — takorluuinertaalu siulliusarpoq.

- Takusinnaavat, oqarpoq issiavimminillu nikuilluni inimigut ingerlavoq.

Tunuliaqutitulli assiliaq suli ikkusimammat takuneqarsinnaanngilaq. Pia Enona Barlaj nassuiaaginnarpoq:

- Maannakkut takutitassaqannginnera illarnarpoq.

- Ilumut anguniakkakka tamaasa piffissami sivikitsuinnarmi angusimavakka, allaallu suli amerlanerusut angusimallugit, taanna oqarpoq.

Arlallit Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni attaveqalersitsinermut tunngasimapput. Pia Enona Barlaj assigiinngitsorpassuarnik suliaqartarnermini – siunnersortitut, ilinniartitsisutut, ilisimatusartartutut suliniummilu aqutsisutut – kalaallit isiginnaasaat kulturikkut ingerlatsivinni, ilinniartitsissutini ilisimasanilu nutaani sulissutigisarsimavaa.

Maannakkut allanik anguniagaqarpoq.

Ilaatigut kalaallit eqqumiitsuliortut Aalborgimi illoqarfimmi sunniuteqarluartumik suliaqarsinnaanissaat.

- Kulturilerinermi attaveqaat issittumi qalipaatit atorlugit qanoq ersersinneqarsinnaanersoq takorloorpara, eqqumiitsuliortoq periutsini nammineq atorlugit suliaminik ilusilersuinissamut kiffaanngissuseqarluni, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Sorlaqarfini tulluusimaarutigigai

Pia Enona Barlaj meeraalluni inunnik avatangiiseqaraluarluni kalaallinik ikinnguteqanngilaq. Aqqanilinnik ukioqarluni kalaallisut oqaatsini annaavai.

- Aliasunnerma qaangernissaanut iluaqutiginiarlugu kalaaliunera tunuppara, taanna oqarpoq.

20-nik ukioqarluni taamani aapparisimasani, kingusinnerusukkut katillugulu meerartaaqatigisani, Jyllandip avannaanut nooqatigaa.

Aalborgimiit Rebild Bakker ungasinngillat, aamma Vesterhavet qanipparput. Tassani anorlikkajuttoq Kalaallit Nunaannut saatitseqqippoq.

- Anorleraangat sialleraangallu nuannarisarpara. Pinngortitaq pissaaneqartoq inuinnaasugullu eqqaasinneqartarpunga, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Aalborgimiitilluni ilaquttani ikinngutinilu ungasilleriataarpai. Qanigisanilu ilagitinnagit kinaanerluni eqqarsaatigilerpaa.

- Siullertut pingaarnertullu kalaaliullunga paasilerpara, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Taamaammat kalaaliussutini ujartulerpaa.

Tamatumunnga atatillugu Kalaallit Meerartaannut kajumissutsiminik suleqataalerpoq. Peqatigiiffimmilu meeqqanut maligassaalluarpoq.

– Tunissutaangaarpoq, taakkuami kalaallisut sorlaqarfeqarnerup tulluusimaarutigineqartariaqarnera takutinniarlugu sapiissuseqalersippaannga , Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Tamatuma saniatigut UCN-imi ilinniartitsisunngorniarluni ilinnialerpoq.

Kalaallit Nunaat ilinniatitsisunngorniarnermini atuarfinnilu sulinermik misiliinermini sapinngisamik akuutinniarsarisarpaa. Tassanili ilinniartitsissutaasut pisoqalisut amigaataasulluunniit - suleqatillu Kalaallit Nunaat Naalagaaffeqatigiinnerluunniit pillugu ilinniartitsinissamik eqqarsaateqarsimanngitsut - paasivaa.

- Tamanna pakatsissutigeqaara, Pia Enona Barlaj oqarpoq, tamannalu iliuuseqarfiginiarlugu aalajangersimavoq.

Angerlarsimaffimmi erninissani aalajangiusimalluinnaraa

Pia Enona Barlajip Aalborgimiitilluni qitornani Lillian Malillu meerartaarai.

Qitornai tamarmik killissaminni inunngorput, taanna oqaluttuarpoq. Malik allaat ilinniartitsisunngorniarfimmi naggataarutaasumik allaaserisaminik tunniussigami ulloq taanna meerartaaraa.

Angerlarsimaffimmini ernivoq. Pia Enona Barlajip tamanna aalajangiusimasimavaa. Aamma erninermini ima oqarfigineqarami:

- Sivisuumik ernisuppunga, taamaammat minutsit 20-t qaangiutsinnagit erninngikkuma napparsimmaviliassasunga ernisussiortup oqarfigaanga, taanna oqaluttuarpoq.

Tamannalu iluaqutigissanngilaa.

- Maani inuuissiortumut kaagissaqarpoq, champagneqarpoq, tarrarsuuteqarpoq ikinngutigalu Lillianimik paarsivoq, eqqarsaannarpunga. Maanna erniniarpunga!

Ullumikkut meeqqat sapaatip-akunneri marlukkaarlugit ilagisarpai. Ataataminniikkaangata sulingaatsiartarpoq, taamaalillunilu ilagigaangamigit tunniusimasinnaasarpoq.

Tamarmik immikkut nerisassiorfissaminnik ulloqarput. Maliup pastat neqitalimmik miseqqikkat iganerusarpai. Lillianip kangiamiut mamarisaat misilittartarlugillu ilaatigut kimchi (kålit seernarsiat chilimillu akullit) ilaqutariit sinnerinut nerisittalerpai.

- Uattulli nerisassanik mamarisaqartorujussuuvoq, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Meeqqat ammasumik uummatillit

Pia Enona Barlaj meeqqanut maligassaalluarumalluni ilinniartitsisutut ilinniarpoq.

Suliffissarsiornera ilaannikkut sapernartarlunilu pakatsinartarpoq.

Pia Enona Barlaj Jyllandip avannaani suliffissarsiorluni assigiinngisitsinermik nalaataqarsimalluni ammasumik oqaluttuarpoq. Suliffissarsiornermini imigassamik aalakoornartulimmik atuisuunerluni, meeqqani pinngitsaaliilluni arsaarinnissutaasimanersut, ’ilumut’ ilinniagaqarsimanerluni meeraasalu ataataat sumiuunersoq aperineqartarpoq.

Sooq taama ammatigalutit oqaluttuariumaviuk?

- Danskit assigiinngisitsisoqartarnera paasitikkusullugillu, inuit qaninnerulersikkusullugillu naligiissitsisinermik pilersitserusuppunga, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Kalaallit Illuutaanni atuartitsigaangami sapinngisamik naleqquttunik atortorissaaruteqartarpoq - assersuutigalugu meeraanerminit assinik aamma Nunatsinni sumiiffinnit assigiinngitsuneersunit videoliassanik takutitsisarpoq.

- Meeqqat ingerlaannaq aperisarput. Soorlu suut nerineqartarnersut qanorlu atisaqartarnersut, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

- Atuartuni angajulliit kalaallinut isummiussereertarnersut aperigaangakkit akiuminaatsittarpaat. Imigassamik aalakoornartulimmik atuineq, imminut toquttartut nunallu immikkoortuini politikki pillugit oqalunneq taakkununnga takornartaapput... Ilinniartitsisut tamakku oqaluuserisassanngortittarpaat, Pia Enona Barlaj oqarpoq.

Sulitillunittaaq Kalaallit Nunaata nalliuttorsiutigingaarnissaanut periarfissaqartarpoq.

Pia Enona Barlaj Aalborgimi atuakkanik atorniartarfik suleqatigalugu siorna inuppassuarnut kaffisortitsivoq.

- Kalaallit kulturiannik atuakkanik atorniartarfimmut ilanngussinissaq siunertaavoq, taanna oqaluttuarpoq.

Kalaallit nipilersortartut eqqumiitsuliortullu takkupput, inuit pinnguaataannik takutitsisoqarpoq, sapakkerisoqarpoq, nerisassanik sassaalliisoqarlunilu takuniaasut kalaallit assilialianik suliaqarsinnaapput.

- Puisi aamma pilanneqarpoq, Pia Enona Barlaj oqaluttuarpoq.

Puisi pissarsiariumallugu akuersissutinillu pisariaqartunik pissarsiniarluni pinertusaartariaqarsimavoq.

- Aalborgimi kulturikkut pisortap ikiorniaraluarpaanga. Iluatsinngilarli. Aalborgimi atuakkanik atorniartarfiup inatsisilerituui aamma ikiuunniaraluarput. Aamma iluatsinngilaq. Taamaammat susoqassanersoq paasiniarlugu sianeqattaarlunga aallartippunga. Iluatsinnissaanut pisortaqarfiit pingasut allalu sisamaat aqqusaaqqaarunarpakka.

Kaffillernermi inuit 1300-t takkupput.

- Nuannaangaarama arlaleriarlunga qiavunga... takorluukkattoqqissaarmi pisoqarpoq.