Uteriinneq nukittut atorlugu

Timigissarluni arpappoq.

Ullaakkut arfininngulerpoq.

Arpaffigisartagaq taanna 1,4 kilometerinik isorartussusilik ingerlaarfigaa. Arpalluni allornerit siulliit oqimaattutut misinnarput, timaatali sukkasuumik naleqqussarfigivaa. Saniani qimmia mikisoq bichon havanais Luna arpaqataavoq, taakkulu marluullutik Nuummi Qinngorpumi ullaannguaq arpaqatigiipput.

Illorsuit angillutillu portusuut sanioqquavaat. Sulilu arpapput.

Kaajallattariami malugisinnaalerpaa. Uummataata tillernera qaffassimallunilu timaa kissassimavoq. Eqqarsaataalu arriitsumik eqqissisimaneruleriartorput. Arpattarneranut tamanna pissutaaqataasut ilagaat.

Imaanngitsoq piffissaq arpannermi atugaq aalajangersimasoq qaangerniarlugu tamaviaartoq. Aamma imaanngilaq timimi piginnaasai eqqortut killiffiginiarsarigai. Arpannissaniuna atorfissaqartiinnaraa.

Tassami meeqqat atuarfiani atuartunut 975-inut atuarfimmilu sulisorpassuarnut akisussaasuugami eqqarsaatigisassat amerlapput.

Arpattarninilu iluaqutigalugu qaratsani peqataateqqilertarpaa.

Taamaattuaannarnikuuvorlu. Aamma taamani iviangimigut kræfteqarnermi nalaani, ullumikkutulli arpattarpoq. Taamanikkut anniarnini takkukkaangata talini iviangimi nalaanut inissilluariarlugit arpannini ingerlatiinnartarpaa.

- Tassa taamak uteriitsigivunga.

Atuarfik Inussummi atuarfiup pisortaa Dorthe Bidstrup taama oqaluttuarpoq.

Illumi qorsummi malitassat ersarissut

Illu qorsuk Upernavimmiittoq illunit allanit avinngarusimanerulaarluni inissisimavoq.

Illumi tassani qatanngutini niviarsiaqqat sisamat nukappiararlu ataaseq peroriartoqatigai. Angajullersaat perorluni namminiilereersimavoq, qatanngutertillu nukappiaqqat ilaat 1964-mi toqukkut qimagummat annaasimavaat.

Angerlarsimaffimmi tassani meeqqat qanoq naatsorsuutigineqarnerlutik naluneq ajorpaat. Ullut tamaasa aalajangersimasumik suliassaqartarput, tamannalu oqallisissaaneq ajorpoq.

Eqqiagassaqarsimappat taava eqqiaasoqassaaq. Aaqqitassaqarsimappat, taava aaqqinneqassaaq.

Aamma peqqissaartumik. Tamannalu pingaaruteqarpoq.

- Piffissaq aalajangersimasoq innartarfeqarlutalu suliassaqartarpugut. Suliassallu pingaarnerutinneqartassapput, aatsaallu isumagineqareeraangata silamut aneersuariarsinnaasarlutalu pinnguarsinnaasarpugut imaluunniit piumasatsinnik iliorsinnaasarpugut, Dorthe Bidstrup eqqaamasalikkersaarpoq.

Suulluunniit pikkunaatsutut pisariusutullu misinnaraluaraaangata qatanngutigiit tunniutiinnartaqqunagit angajoqqaavisa ilinniartippaat. Suliakkerneqarsimagaanni aqqutissaq ataasiinnaasarpoq: Suliakkiussap naammassineqarnissaa.

Malittarisassat taamaattut qiteralimmiorineqarsinnaalertarput.

Ullumikkut atuarfimmi 975-inik atuartulimmi pisortaavoq. Qaffasissumik atorfeqartarnikuuvoq, allami tamakkiisumik pisortaanikuuvoq saniatigullu qaffassarluni kræfteqarnerminik katsorsarneqaatigaluni aammalu arpattarluni, aamma annernaraluaraangalluunniit inersimasunut ilisimatusarnermik ilinniarluni ingerlataqarnikuuvoq (diplomuddannelse, aaqq.).

Suliassaqaraangat taava suliarisarpaa.

Immaqa ajornaatsutut isigineqarsinnaagaluarpoq.

Taamatulli inooriaaseqarneq meeraanerminiilli ilinniarsimavaa. Illumi qorsummi Upernavimmiittumi tassani qatanngutini niviarsiaqqat sisamat nukappiararlu ataaseq peqatigalugit peroriartorfimmini.

Tamanna pivoq 1970-ikkut aallartinneranni. Taanna Prinsesse Margrethe-p atuarfiani atuartuusimavoq, taamanikkullu Upernavik marloqiusamik aamma ineriartorpoq, tassa ileqqut malillugit piniartuunermik inuussutissarsiuteqarnermik ingerlatsiviullunilu illuatungaanik Kalaallit Nunaat nutaaliaasoq ilusinikkuartorsimavoq.

Inuuneq allamut saqinermik nassatalik

Dorthe meeqqat atuarfianni atuareerluni ersarissumik pilersaaruteqarpoq: Peqqissaasunngorniarnissani siunnerfigisimavaa.

- Inuit sullisissallugit uummateqarfigivara. Taamaattuaannarnikuullungalu. Ikiorneqartariaqartut ikiornissaat pingaartitariuaannarnikuuara.

Taanna sulinerup silarsuaani aallartiaarnikuuvoq. 16-iinnarnik ukioqarluni Upernaviup napparsimmaviani sulilerpoq. Taannalu sivisuumik napparsimasut suleqatini peqatigalugit sullitarisimagamigit aallarniutaavoq.

Napparsimmavimmi sulineq napparsimmavimmullu attuumassuteqarneq inuunermini ingerlaqqinnermini tasiortuarsimavaa, aamma sulinermini inissisimanera allanngoraluaraangalluunniit. Aatsaallu 2009-mi napparsimmavimmi sulineq iperavissimavaa.

Tamanna sioqqullugu sumiiffinni assigiinngitsuni, Upernavimmi, Aasianni aammalu Nuummi allami suliffeqaraluaraangamiluunniit aamma napparsimmavimmi sulisarsimavoq.

Taamaattorli peqqissaasunngorniarnissaminik pilersaarutini suli timitalinngikkai pilersaarutaanik allanngortitsisumik pisoqarpoq. 19-nik ukioqarluni anaananngorpoq.

Inuuneq allamik sammiveqalerpoq.

Kingusinnerusukkummi peqqissaasunut ikiortinngorniarneq aammalu ilinniartitsisunngorniarneq ingerlappai, tamatumalu malitsigisaanik sulinermi inuunera aamma sammivinnut assigiinngitsunut saappoq. Meeqqat atuarfianni ilinniartitsisuunikuuvoq, atuarfimmi pisortaanikuuvoq, forstanderiunikuuvoq, ingerlatsivimmi pisortaanikuuvoq aammalu kommunimi kulturilerinermik sunngiffimmilu susassaqartitsinermik suliaqarnikuuvoq.

Inuunerup ilaanittaaq aallaqqaataaniit aallartinnissani pisariaqartittarsimavaa.

Taakku ilagaat avannaani nunaqarfiit ilaanni Ukkusissani inuunermik aallartitsisimaneq.

Dorthe Bidstrupip pisattani poortoriarlugit nunaqarfimmut tassunga nuuppoq.

- Tassani ukioq ilivitsoq najugaqarpunga, nuannaringaarlugulu! Inuuninni tassani puigunaannerpaat ilaannik misigisaqartarpunga, taanna oqaluttuarpoq.

Inuppassuaqanngilaq, ulluinnarnilu inuuneq ilisimasaanit allaanerulluinnartoq ingerlappaa.

Kisianni piffissami tassani tassaniippoq.

Taassumami inuunermi allannguineq pisariaqaleraangat sammivinni allanngortissallugu annilaangassuteqarneq ajorpoq.

Iperaaneq ajortoq

Sammivik allanngoraluarpat tamanna iperaaginnartoqarnissaanik isumaqartariaqanngilaq.

Arlaannik iluatsinniagaqaraangami – inuttulluunniit ingerlariaqqinnissamik siunertaqaleraangami – taava anguniakkani iperaannarneq ajorpaa.

Assersuutigalugu atuartoq unnukkut atuartitsinermi takkutinngitsooraangat Dorthe Bidstrup sianertarpoq.

Nuummi suliami saniatigut aamma danskisut kalaallisullu oqaatsinik ilinniartitsisarpoq. Ilaat ilinniagaqarusullutik qaffassartuusarput. Allat aamma ingerlaqqinnissaminnut uppernarsaammik pisariaqartitsisuusarput. Ingerlariaqqinnissaannummi ikiorusukkamigit.

Taamaammat atuartumik takkutinngitsoortoqaraangat sooq takkutinnginnersut paasiniarlugu sianerfigisarpai. Akinngikkaangat, atuartullu angajoqqaavi nalusimanngikkaangamigit taakku sianerfigisarpai.

- Ilaanneeriarlutik qinngarilaartarsimassagunarpaannga, taanna illalaarluni oqarpoq.

Taanna Dorthep ilisarnaataasa ilagaat. Ingerlariaqqittariaqartunik sullissigaangami imaaliallaannaq iperaaneq ajorpoq.

Taava kræfti takkuppoq

Immaqa hormoninut tunngassuteqartoq aallaqqaammut eqqarsarpoq. Immaqaluunniit uippakajaarnermik (stress, aaqq.) nalaataqarluni.

Taava iviangimigut anniartalerpoq. Misissuinerillu inernerat allaanerusumik akissutitaqarpoq: Iviangimigut kræftilersimavoq.

Qatanngutaa ataaseq kræfteqarluni toqukkut qimagutereernikuusimavoq. Dorthellu nammineq kræfteqalersimanini paaseqqammeraa anaanaata nammineq aamma kræfteqalersimalluni paasisimavaa.

Inuunermi ajornartoorfimmut killippoq. Dorthelli inuuneq uppittutut ikkaangat qanoq iliortarnerluni oqaluttuarissallugu annilaanngatiginngilaa.

Qiasarpoq. Nipituumik.

- Suut tamaasa anillatsittarpakka.

Aamma taamatut nalaataqarnermini taamaaliorpoq. Tamatumali kingorna ingerlaqqittussaavoq. Piffissami tassani atuarfimmi pisortatut atorfeqarpoq, tamatumalu saniatigut diplominngorniarluni ilinniarluni, taamaammallu timigissaatigalugu arpattarnera aamma allatut isumaqalerpoq.

- Napparsimanerma aammalu napparsimareernerma nalaani, maratonip affaa pingasoriarlunga peqataaffigaara, Dorthe Bidstrup oqaluttuarpoq.

Taamaaliorneq nalaataminut akiuunnerminut atatippaa. Imaanngitsoq timigissaatigaluni arpanneq sunut tamanut aaqqiissutaasinnaammat, taanna erseqqissaavoq.

- Napparsimanermi, kemoterapeertinnermi qinnguartaammillu katsorsarneqarnermi timi tamaviaartitaasarpoq, taamaattoqartillugulu imminut naalaarnissaq pingaarnerpaasarpoq.

Arpattarnera Dorthemut iluaqutaasimavoq.

Taannalu ingerlaqqinnissaminut imminut aqqutissiuunnermini atorfissaqartissimavaa.

Atuarfiup torsuusaanut uterneq

Meeqqat atuarfiannut uterami aaqqatitoqqaminik atiseqqinnertut ittumik misigisimasimavoq.

Dorthe Bidstrupip meeqqat atuarfiata silarsuaanut uteqqinnermini misigissutsini taama oqaluttuaraa. Ilisarnartoqarpormi. Ingerlaaseq, meeqqat, suleqatit suullu allat meeqqat atuarfiata silarsuaaniinnermut tunngasut tamarmik ilisarnarput.

Atuarfik Inussuup torsuusaani pisorusaarpoq. Eqqissiivilluni nipiliornertaqanngitsumillu.

- Pikkorillutit. Klassinnut uterniarit.

Atuartoq saaffigaa. Kinguninngualu atuartoq alla aamma taamatut saaffigaa.

Taakkulu naalallutik tusaapput.

Nipini qaffattariaqanngilaa. Torsuusakkut ingerlaqqiinnarpoq, atuartut ilaat ilassillugulu suleqatini saneqqukkamiuk aamma ilassivaa, arlaannillu aaqqitassaqaraangat unilluni oqaloqatiginnissutigisarpaa.

Tassaagunarpoq aqutsisutut qanoq ittuussisianik ilisarnaataasoq, tamannalu erseqqissivoq.

Oqaaserujussualiunngikkaluarluni oqaatsinik sallaatsumik paasinartumik atuisarneq. Pisariaqaraangat uteqqiisarneq. Oqqiissutimi naammassineqarnissaasa tungaanut uninngasarneq. Siulleq aaqqereeraangat tullianut ingerlaqqittarneq.

Ullumikkut inuunerani ilaqutai initunerulersimapput. Nuersaarujoortarpoq. Annoraaliortarpoq. Ilaquttanilu peqatigalugit iluarsaassassamik umiatsiarsisimavoq, tassungalu atatillugu umiatsiami issiaviit qalequtassaanik mersorpoq.

Suli suliassartaqarpoq.

Upernavimmi illumi qorsummi qatanngutini tallimat peroriartoqatigineriniilli taama ittuaannarnikuuvoq, suliakkiussat naammasseqqaarlugit pinnguarneq aatsaat aallartittarpoq.

Maanna illu atuarfimmik 975-inik atuartulimmik taarserneqarsimavoq.

Dorthe Bidstrupilu atuarfiup torsuusaatigut pisunnerminik nangitsivoq.