Angajoqqaat innarluutilimmik qitornallit Kalaallit Nunaannit aallartariaqartutut tatineqartutut misigipput

“Paniit Kalaallit Nunaanni inissaqanngilaq.”

Taama 2002-mi isumaginnittoqarfimmiit siusinnersukkut Nuup Kommuneaniit, Najaaraq Kristoffersen paniata qaratsamigut ajoquteqalernerata nukillaarneratalu kingorna ukiuni arlariinni ikiorserneqarnissamut, sorsuuteqarnerani nalunaarfigineqarpoq.

- Tusarliunneqartoq naalliunnarpoq. Naak ukiut arlaqartut qaangiutereeraluartut, oqaluttuarissallugulu attortinnarpoq, Najaaraq Karen Kristoffersen, panini Arnatsiaq Aalborgimut 3000 kilumiiterisut ungasissusilimmi najugaqatigiiffimmi najugaqarnissaanik neqeroorfigitinnerani nuuttariaqarsimasoq oqarpoq.

Nappaatip suussuserneqarnissaa sivisooq

Najaaraq Karen Kristoffersenip erninermi kinguninngua panni, allaanerussuteqartoq maluginiarpaa, SANA-mili nakorsanut arlaleriarluni saaffiginnittaraluarluni ernumassutai misissorneqanngillat.

– Meeqqat nakorsaat Nuummut aatsaat tikimmat, misissuineq aallartinneqarpoq. Arnatsiaq ukiumik ataatsimik qaammatinillu marlunnik ukioqartoq Danmarkimut taamani aallartinneqarpugut, tassanilu paasineqarpoq arlalitsigut annertuunik innarluuteqartoq, Najaaraq Karen Kristoffersen oqaluttuarpoq.

Nuummulli angerlaramik pisariaqartitaminnik ikiorneqaratik panitsik namminneq ukiuni tulliuttuni isumagisariaqarpaat. Qasulerluinnaramillu, allatut ajornartumik oqilisaanneqarnissaminnik kommunemut saaffiginnittariaqarput. Akissullu qaammatit arlaqanngitsut qaangiummata tusarliunneqarpoq.

- Oqarput paniga Kalaallit Nunaanni inissaqanngitsoq Danmarkimilu najugaqatigiiffimmiittariaqartoq. Tusarliussaq alianarpoq. Angajoqqaatut qanoq iliussavit paasigukku qitornat nunagisanni pisariaqartitannik ikiorneqarsinnaanngitsoq?

Tikeraarnermi inissaq ilungersunartoq

Arnatsiaq 2002-mi arfineq-pingasunik ukioqarluni Danmarkimut nuuppoq. Najaaraq Karen Kristoffersen aallaqqaammut meeqqani allat ilagalugit Kalaallit Nunaanni najugaqarpoq, taamaammallu ukiumut sapaatip-akunneri sisamat taamaallaat panini, pulaarlugu tikeraarsinnaavaa.

– Arnatsiaq Nuummut tikeraaraangami tamatigut ilungersunartorsiortarpoq. Tikeraarnissat pilersaarusiorneqartannginneri pissutigalugit amerlasuunik unammilligassaqartarpoq. Ingammik innarluutillit kaassuartakkanik assakaasulinnik ingerlanniartarneri ukiuunerani ajornakusoortarpoq. Misigivunga qanoq innera soqutigineqanngitsoq. Naggataatigullu naammagilerpara.

Panimi qanittuani najugartoq

AAMMA ATUARUK

Qitornat immikkut ittumik katsorsarneqarnissamik pisariaqartitsippat, angerlarnissaq ajornakusoortarpoq

Najaaraq Karen Kristoffersen meeqqani pingasut ilagalugit ukiut sisamat qaangiummata Arnatsiamut qaninnerulerumalluni Danmarkimut, nuuppoq. Arnatsiaq aqqaneq-marlunnik taamanikkut ukioqarpoq ullumikkullu imminnut, kilometerip ataatsip missaani ungasitsigisumi najugaqarlutik.

– Taassuma qanittuani najugaqarnissaq uannut pingaaruteqartorujussuuvoq. Kalaallit Nunaanni najugaqaannarnissara kissaatigigaluarpara, pissutsilli atukkakka pissutigalugit nuuttariaqarpunga. Kalaallit Nunaat, pinngortitaq inuunerlu ilisimasara angerlarserfigaakka.

– Ileqqut arlariit, arrikkaluamik Danmarkimut nuunnermi aanngariartortarput. Assersuutigalugu kaffillertartut ikinnerupput. Tamaanimi suut tamarmik isumaqatigiissutigineqaqqaartariaqarput. Tamanna aliasuutigeqaara, akerlianilli Arnatsiaq ikiorneqarluarlunilu annertuumik tapersersorneqartoq misigisimavara, tamannalu uannut pingaaruteqartorujussuuvoq, Najaaraq Karen Kristoffersen oqarpoq.

Ussersuutinik ilinniarneq ilinniagaqarnerlu

Danmarkip avannarpasinnerulaartortaani ilaqutariit Brandtikkut Skagenimi najugaqarput. Taakku Najaaraq Karen Kristoffersen assigalugu Danmarkimut nuupput panitsik Sara, inunnguuseralugu Downs syndromimik peqartoq pitsaanerusumik ikiorserneqarsinnaanissaa tapersersorneqarsinnaanissaalu siunertaralugu.

– Panipput ataatsimik affarmillu ukioqalernerani malugisinnaalereerparput allaanerussuteqartoq. Inulerisuni paarlatserpassuaqarpoq, isumaqarpugullu ikiorsiissutit pisariaqartitai pissarsiarisinnaanasigit, Laila Brandt Nuummi najugaqarnertik taama oqaatigaa.

Danmarkimiitilluni Sarap ussersuutit ilinniarpai, tamannalu ineriartorneranut pingaaruteqarpoq. Aamma atuarneq ilikkarpaa kingusinnerusukkullu ilinniakkani naammassillugu. Frederikshavnimi najugaqatigiiffimmi maanna najugaqarpoq.

Panimmi ineriartornera Laila Brandtip assut nuannaarutigaa, aammali qularutiginngilaa Sara Kalaallit Nunaanniiginnarsimasuuppat periarfissat taamaattut pissarsiarisinnaajunnanngikkai.

– Isumaqarpunga Kalaallit Nunaanni najugaqaannarsimasuugutta ilinniartitaanissamut periarfissaqarsimassanngikkaluarpoq.

Innarluutillit pillugit suliassaqarfik qaffassarneqartariaqarpoq

Danmarkimulli nuunneq inuttut naleqarpoq. Ilutigisaanik Laila Brandt ilaquttaminik attaveqarluarunnaarsimavoq, taamaakkaluartorli aalajangernini Skagenimilu inuunerminik pilersitsisimanini nuannaarutigaa, tassanimi ukiuni 23-ngajanni najugaqarpoq.

- Maani ajunngeqaanga, Skagenimiittut tamaasa nuannaraakka angerlarsimasutullu misigalunga.

Laila Brandt Danmarkimi najugaqarnertik nuannaarutigigaluarlugu, Kalaallit Nunaat sooq qimassimanerlugu puiunngilaa. Innarluutillit ilaqutaasullu politikkikkut soqutigineqarnerusariaqarniaqartut taanna isumaqarpoq.

– Inuit innarluutillit politikkerinit eqqarsaatigineqanngillat. Kalaallit Nunaanni ajornartorsiuterpassuaqarpoq, tamannalu pingaarnerutiinnartariaqarparput, oqarpoq.

Siulittaasoq peqqinnissaqarfimmik aaqqissuusseqqittoqarnissaanik kissaateqartoq

Innarluutillit kattuffianni NIIK-mi siulittaasoq Viggo Johansen Inatsisartut Ilaqutariinnermut Peqqissutsimullu Ataatsimiititaliaani innarluutilinnut inatsit nutaaq pillugu oqalugiaqqammerpoq. Innarluutillit suli ima unammilligassaqartigisut inatsisiliornermiit aaqqissuusseqqinnissaq salliunneqartariaraqartoq, taanna isumaqarpoq.

– Innarluutillit pillugit suliat ullumikkut ataqatigiinnginnermik, aamma innarluutilinnut inatsisitigut toqqissisimannginnermik ilisarnaateqartarput. Nutaamik inatsimmik pilersitsinissaminngaanniit Kalaallit Nunaanni innarluutillit pillugit suliassaqarfiit aaqqissuuteqqinneqarnissaat pisariaqartinneqarpoq, naak Naalakkersuisut suliassaqarfimmik suliaqarniarnerat nalissaqanngikkaluartoq, Sermitsiamut oqarpoq nangillunilu:

– Suliniutinut pioreersunut inatsisissatut siunnersuutinilu suliniutit nutaat aningaasalersorneqarpallaannginnerat ilungersunartumik ernummatigaarput, tassami suliaqarfik ukiorpassuarni taama ippoq. Ajoraluartumik inatsimmi sianiilliornerit ilaatipput, ilaatigut kommunit namminneq aalajangertarpaat najoqqutassat qanoq ittuussanersut. Tamanna naammanngilaq. Nuna tamakkerlugu minnerpaaffiusunik najoqqutassiaqarnissaa kissaatigaarput, nunap iluani inissiisarnerup allanngortinneqarnissaa oqaatsillu eqqartuussivimmi atorneqarsinnaasut. Taamatut isikkoqartillugu inatsisimi oqaaserineqartut soorlu "pisinnaapput“ aamma "sapinngisamik piaarnerpaamik“ paasiuminaappallaarput.

– Suliassaqarfiit tamaasa misissorluarneqarnissaat pitsaanerpaassaaq. Inuit innarluutillit piumasaqarpallaanngillat, ikiorneqarnissaminnillu pisariaqartitsilluinnarput. Tarnikkut nappaatinik katsorsaasarnermi, periarfissat pillugit, suliffissuarnik ammasunik sammisaqarnermi il.il. Suliniutit aallartitat nersualaarpavut, soorlu sulianik suliaqartunut pikkorissaanerit, pisinnaatitaaffinnillu pitsaanerusunik kissaateqarneq. Kisianni suliassaqarfik annertuumik kinguaattooqqavoq, tamannalu ukiorpassuarni kingornussaraarput. Tamatuma kingunerisaanik suliassaqarfik aningaasalersorneqarpianngilaq inuillu naalliuuteqarlutik. Eqqaamasariaqarparpullu Danmarki Kalaallit Nunaallu FN-imut akisussaaffeqarnerat. Takorluugaavoq Kalaallit Nunaata nunatut maligassiuisutut inississinnaanissaa. Minnerpaamilli innuttaasunut atugarliornerpaanut atugassarititaasut ajornerulersittassanngikkivut, taanna oqarpoq.