Aningaasanik akiliisarneq allanngormat aningaasat pappiaqqat 1000-kronet atorneqarunnaarput

2025-mi maajip 31-aniilli pisiniarfinni karsimi pappiaqqanik 1.000 koruuninik akiliisinnaajunnaareerpugut. Maaji naappat juunip qaammataa aallartippat, aningaasarujussuaq pappiara taanna aningaaserivinni aamma naleerutissaaq. Taamaalilluni siornatigut akiliutigiumaneqarluartartoq Storebæltsbromik aamma solvognimik assiliartalik atorneqarunnaassaaq.

 - Aningaasamik pappiaqqamik taama nalitutigisumik atorfissaqartitsisoqarunnaarpoq. Aningaasat atorlugit akiliisarnivut ikiliartorput, aningaasanillu akiliigaangatta 90 procentii 500 koruunit ataallugit naleqarnerusarlutik, Nationalbankimi aningaaserivimmi pisortaq Niels Kaas Sermitsiamut oqarpoq.

Nunatsinni Danmarkimit aningaasanik akiliinerusarpugut, taamaattorli aningaasat nalikinnerusut atorneqarnerulerlutik aamma aningaasanik atuineq digitalikkut akiliisarnermut sukkasuumik allanngortikkiartuaarneqarluni.

Akileeriaaseq MobilePay Nunatsinni 2020-mi atulersinneqarpoq, ullumikkullu app-imik taassuminnga atuisut 27.401-iullutik. Qanittoq tikillugu inuit Tusassimi qallunaatut immikkut ittumik normutaaqqaartariaqartarsimapput, marsimili kalaallisut normu arfinilinnik kisitsisitalik atuutilerluni.

– Akileeriaaseq allanngorpoq, aningaasalli pappiaqqat tigoriaannaat suli pisariaqartinneqarlutik. Taamaattumik Nationalbanken 2028/29-mi aningaasanik pappiaqqanik nutaanik saqqummersitsiniarpoq, ilaatigut Arnarulunnguaq aamma Thulemi ilisimasassarsiornerit tallimaat assitaliullugit, Niels Kaas oqaluttuarpoq.

Aningaasat pappiaqqat nutaat utaqqitillugit aningaasanik pappiaqqanik assigiinngitsunik sisamaasunik, tassa 50, 100, 200 aamma 500 koruuninik atuiinnarallassaagut. Taakku tamarmik sisamat saqqummersitanit tulleriiaanit, saqqamikkut Danmarkimi ikaartarfinnik aamma tunuatungimikkut itsarnitsanik nassaanik assitaqarput.

Brugsenip aningaasaq pappiara nalitooq amigaatiginngikkaa 

Kalaallit Nunaanni Brugseni KNB, illoqarfinni arfineq-marlunni pisiniarfinnik katillugit 17-inik ingerlatsisoq, 2025-mi 1,1 milliardit koruunit sinneqartunik kaaviiaartitaqarpoq.

– Aningaasaq pappiara nalitooq atorunnaarmat, tamanna Brugsenimut qanoq sunniuteqarpa?

– Aningaasat pappiaqqat 1.000 koruunit atorunnaarsinneqarnerat Brugsenimi nuannaarutigaarput, tamannami sulisutta ulluinnarni sulinerannut isumannaannerulersitsimmat, pingaartumik aningaasat utertorineqartussat amerlassusaat aamma peqquserlunnikkut aningaasaliortoqarsinnaanerata aarlerinaatai eqqarsaatigalugit. Aningaasat tigoriaannaat ikiliartortillugit sulisutsinnut pitsaanerulissaaq isumannaannerulissallunilu, aamma tillinniartoqarsinnaanera aarlerinannginnerulissaaq, niuernermut attaveqaqatigiinnermullu pisortaq Benny Reffeldt Otte Sermitsiamut oqarpoq.

– Brugseni elektroniskimik akiliisarnissamut nuunniarluni qanoq iliorpa?

– Pisiniartartuvut soorunami aningaasanik akiliisinnaapput, kisianni akiliinissamut periarfissarpassuaqarpugut. Brugsenip app-ia atorlugu 2018-imiilli pisiniarfiutitsinni tamani akiliutit kortit atorneqarnerpaat imaluunniit Divi Plussimi ileqqaakkat atorlugit akiliisoqarsinnaalerpoq, aamma MobilePay aqqutigalugu akiliisoqarsinnaavoq. Pisiniartartuvut aamma toqqaannartumik akiliisinnaapput kortinik akiliissutinik kreditkortinik aamma aningaasat tigumiat naapertorlugit kortinik nalinginnaasunik Brugsenip app-iata avataani, suliffeqarfinnullu isumaqatigiissutit neqeroorutigisarpavut, tassani akiligassiilluni pisisoqarsinnaalluni akuttoqatigiissumillu akiligassiinikkut naatsorsorneqartarlutik.

– Brugsenip pisiniarfiini aningaasat kaaviiaartitat qanoq amerlatigisut aningaasanik tigoriaannarnik akiliinermi atorneqartarpat, imaluunniit qanoq amerlatigisut qarasaasiakkut akiliinermi atorneqartarpat? 

- Aningaasanik akiliilluni aamma kortimik akiliilluni pisisarnerup qanoq annertutigineri pillugu kisitsisit eqqoqqissaartut oqaatigisinnaanngilakka, aningaasalli akiliutigalugit pisisarneq appariartortupilussuuvoq, Benny Reffeldt Otte oqarpoq.

1000 koruunerpassuit suli kaaviiaartinneqartut 

Nationalbankip aningaasat pappiaqqat 1.000 koruunit assigiinngitsut pingasut, maajip naanerani aningaaserivinni tamani naleeruttussat piffissap ingerlanerani saqqummersittarsimavai.

Saqqummersitat tulleriiaat 1972-imeersut inuit assinginik titartakkanik uumasunillu assiliartaqarput: Qalipaasup Jens Juhlip titartagaani Thomasine Heiberg saqqaaniippoq, tunuaniillunilu sissinnguaq.Saqqummersitani tulleriiaanni 1997-imeersuni inuit assinginik oqaluffinnillu titartakkanik assiliartaqartuni: Assilialiortut aappariit Anna aamma Michael Ancher saqqaaniipput aamma Bislevip oqaluffia tunuaniilluni.Saqqummersitani 2009-meersuni ikaartarfinnik itsarnitsanillu titartagartaqartuni: Storebæltip Ikaartarfia saqqaaniippoq aamma Solvognen Trundholm Mosemeersoq tunuaniilluni. 

– Aningaasanik pappiaqqanik utertitsiortorneq 2023-mi novembarimi aallartikkatsigu 1.000 koruunit pappiaqqat 21,1 milliardit koruuninik nalillit kaaviiaartinneqarput. Taamani naatsorsuutigineqarluni 1.000 koruunit 1 milliardit koruunit missaanniittut tiguneqarnavianngitsut. Ullumikkut 935 millionit koruunit suli kaaviiaarput, ullut kingulliit ingerlaneranni 1.000 koruunit amerlasuut utertinneqarnavianngitsut naatsorsuutigaarput, taamaakkaluartorli uterartitsinerput ingerlatiinnartariaqarparput. Aningaasat ilaat ukiut ingerlaneranni tammarsimapput, allat katersugaatissatut toqqorneqarsimallutik, Niels Kaas naliliivoq.

 Aningaasat pappiaqqat nalikinnerit hashimik tuniniaanermi atorneqartartut

 Aningaasat pappiaqqat 1.000 koruunit atorunnaarsinneqarnissaannut eqqarsaatigineqartut ilagaat, soorlu aningaasarpassuit pinerlunnikkut pissarsiarineqartartut malunnarunnaarsarnerinut, isertortumik sulinermut, ikiaroornartunillu tuniniaanermut, atoneqartarnerat iliuuseqarfiginiarneqarlutik. 1.000 koruunip pappiaqqap ataatsip nikisinnissaa aningaasat pappiaqqat 100 koruunit qulit nikisinnissaannit ajornannginneruvoq.

– Kalaallit Nunaanni Politiit ukiuni kingullerni ikiaroornartunik pinerlunnermut atatillugu aningaasat pappiaqqat arsaarinnissutigisartagaat suunerusarpat?

– Pisiniarfinni 100, 200 aamma 500 koruunit ulluinnarni aningaasanik akiliinermi atorneqartarput, taamaammallu ikiaroornartumik niuernermi atoruminarnerusarlutik. 1.000 koruunit pappiaqqat akiliutitut atorneqartarnerat annikinnerusimapput. Aqqusinermi ikiaroornartoq annikitsuararsuanngorlugu tuniniarneqartarpoq, aningaasallu nalikinnerusut soorlu 100, 200 aamma 500 koruunit atoruminarnerullutik, politikommissær Malik Sandgreen Sermitsiamut oqarpoq.

– 1.000 koruunit pappiaqqat naleeruttussaanerat

Kalaallit Nunaanni Politiit qanoq kinguneqassangatippaat?

– Ikiaroornartumik pinerlunniartarnermut sunniuteqarpallaarnavianngilaq. Pinerlunniartartulli naleqqussarsinnaapput 100, 200 imaluunniit 500 koruuninik aningaasanik atuisarnermikkut, tamakkumi taamaaliornermi atorneqarnerujartuinnarmata. 

– Ikiaroornartunik pinerlunniartarnermut atatillugu Kalaallit Nunaanni Politiit aningaasat qanoq amerlatigisut arsaarinnissutigisarpaat?

– Ukiut tamaasa assigiinngissuteqartarput, 2025-milu aningaasat 10 millioningajaat arsaarinnissutigineqarput. Arsaarinnissutigineqartut paasiniaanerit, ujaasinerit inuillu ilanngaaserisunit tigusarineqartarnerisigut pisimapput. Politiit ilanngaaserisullu ilaatigut mittarfinni siunnerfeqarlutik suliuarnerat ikiaroornartunik pinerlunnerup akiorniarnerani aalajangiisuulluinnarpoq, taakkualu eqqumanerat angusarissaarnissamut pingaaruteqarluinnarluni, Malik Sandgreen oqarpoq.

Ukiuni kingullerni arsaarinnissutigineqartartut annersaat 2021-mi pivoq, aningaasat 7,7 millionit koruunit Danmarkimi arsaarinnissutigineqarmata – aningaasat Kalaallit Nunaannit nassiunneqarsimasut.

Siunissami 1.000 koruunit pappiaqqat arsaarinnissutinut ilaatinneqartassanngillat.