Danmarkimi soraarnerussutisiallit suliinnarput: Kalaallit Nunaanni utoqqaat akileraartinneqarujussuartarput

Amerlasuut isumaqassagunaraluarput kommunigisaq apeqqutaalluni 42-mik imaluunniit 44-mik akileraarnissamut pisussaaffik naammattoq tunniussimallugu. Akileraarutaareersulli taakku, 67-ileereeraluarlutik qaffasissumi atorfimmiiginnartunut annikipput. Taakkumi 42-44 procentiusoq + sulinermut ilanngaat appartinneqarsimasoq + utoqqalinersiat 40 procentinik appartinneqarnerata kingorna aningaasarsiassaasa kingulliit katillugu 88-90 procentinik akileraartinneqarneqassapput. (Nassuiarneqarumaarpoq)

Naalakkersuisut innuttaasunut 4.000-nut nalinginnaq toqqarneqarsimasunut, soraarnerussutisiaqarnermi aaqqissuussineq pillujgu ilisimasaat misilittgaallu pillugit, apeqqutinik akisassanik ulluni makkunani nassiussuipput.

Akissutit pingaarutillit 

Soraarnerussutisiaqarnermi aaqqissuussineq maanna atuuttoq ukiut ingerlanerani sorlanititsersimavoq, soraarnerussutisialinnut paatsiveerunnarluni. Suleqatigiissitat immikkut ilisimasallit Naalakkersuisunit januaarimi pilersinneqartut, siunissami soraarnerussutisiaqarnermut aaqqissuussanermut innersuussutitik ukiup aallartinnerani saqqummiutissavaat.

Misissuinermit akissutit 4.000-it taakku, ajornannginnerusumik paasinarnerusumillu, minnerunngitsumik soraarnerussutisialinnut, aaqqissuusseqqinnissamut isiginiarneqassapput. Immikkut ilisimasalinnik suleqatigiissitaliap siulittaasua Maliina Abelsen apeqqutinik akinissamut peqataasunut 4.000-inut kajumissaarivoq.

- Innuttaasut isummersuutaat misilittagaallu sulinitsinni pingaaruteqarlutik tunngaviliissapput, akissutillu innersuussutigisassatsinni pingaartinneqaassallutik, Maliina Abelsen neriorsuivoq.

100 koruunit 14,70 koruuninik naleqarpoq

Apeqqutit ilaat soraarnerussutisiallit 67-ileereernerup kingorna tamakkiisumik imaluunniit piffissap ilaa suliinnarsinnaanerannut periarfissanut tunngavoq. Apeqqut taanna soraarnerussutisiallit amerliartornerat, inuussutissarsiornermillu ingerlatallit ikiliartornerat, sulisussaaleqinerlu pissutigalugu tikerartorpassuaqarnerani apeqqutigissallugu pisariaqaleriartorpoq.

Inatsisit atuuttut naapertorlugit kisimiilluni utoqqalinersialik 168.844 koruunit sinnerlugit isertitaqarpat, taava soraarnerussutisiaqalernissamut tapiliussaq 35 procentimik appartinneqartarpoq, isertitaasalu 421.416 koruunit sinnerpagit soraarnerussutisiai tunngaviusut 40 procentimik appartinneqartarlutik.

Soraarnerussutisialik kinaluunniit taakku qaangerlugit isertitalik sulerusussusseerutivissaaq, akissarsiammi taakku qaangerlugit isertitaqaraanni, anorersuartut ittumik eqqorneqassaaq, tassami inuup akileraarutaa, sulinermut ilanngaat annikillisaq aamma soraarnerussutisiat ilanngarnerat ilanngullugu akileraarut tamakkiisoq aamma marginalskattimik taaneqartartoq atorneqassammat. (Oqaatsimi skattetekniskimik atorneqartumi "marginalskat"-imi koruunimit kingullermit akileraarutissaq pineqarpoq)

Naalakkersuisut soraarnerussutisiaqalernissamut aaqqissuusseqqinnermut tunngatillugu suliakkiutiminni erseqqissaapput soraarnerussutisiallit suliinnarusuttut pillarneqassanngitsut, suleqatigiissitalli immikkut ilisimasallit sulinerminni killiffissiuillutik nalunaarusiaminni "Utoqqalineq toqqissisimanartoq"-mi, utoqqalinersialimmut kisermaamut utoqqalinersiat saniatigut 400.000 koruuninik isertitalimmut naatsorsuisimapput.  Soraarnerussutisiaqartoq taanna 100 koruuninik aningaasarsiaqarneruppat, 100 koruunimut kingullermut akileraarut katillugu 83,3 – 85,3 procentiussaaq.

Naatsorsuineq imaappoq: Kommunit assigiinngitsut akileraarutitigut ilanngaatigisartagaat 42-44 koruuniuvoq. sulinermut ilanngaat 6,30 koruuninik appartinneqassaaq soraarnerussutisianullu tapiissutit 35 koruuninik appariartortinneqassallutik. Taamaalilluni soraarnerussutisialik 100 koruuniik akissarsiguni isertitaa atorneqarsinnaasoq 14,70 imaluunniit 16,70 koruuninik qaffassaaq.

A- aamma B-holdit

Maliina Abelsenip nassuerutigaa inatsisit ataasiakkaat qanoq sunniuteqartarnerat innuttaasunut paasiuminaatsinnaasoq: - Ilaatigut 67-ileereeraluarlutik suliinnarusuttunut piumassuseerutitsisinnaapput.

Immikkut ilisimasallit sulinerminni misissussavaat akileraarutit, sulinermut ilanngaatit utoqqalinersiallu appariartuaarnerat ilaqutariinnut ataasiakkaanut isertitanullu qanoq sunniuteqartarnersut. Aammattaaq misissussavaat maleruagassat pisariillisarneqarsinnaanersut paasiuminarnerulersinneqarsinnaanersullu, soraarnerussutisiaqarnerup isumaginninnikkut siunertaanik, soraarnerussutisiat saniatigut annikitsuinnarmik isertitalinnik isertitaqanngilluinnartunilluunniit ikiorsiissuteqartarnissamik sanngiillisitsinani.

Aamma Kalaallit Nunaanni ussatitoqaq una atuuppoq: „Pisuujuneq peqqissuunerlu napparsimanermit piitsuunermillu pitsaaneruvoq“. Annikillisitsiartuaartarnerup atorunnaarsinneqarneratigut utoqqaat peqqissut A-holdinik taaneqartartut utoqqaallu nungullarsimasut B-holdinik taaneqartartut pilersinneqarnissaanut ilimanaatilimmik tunngavissaqarpoq. Amerlanerit aamma ullumikkut soraarnerussutisiaqanermik aaqqissuussinernut allanut ilaapput, ilaatigut ileqqaartussaatitaanernut aamma akissarsianik isumaqatigiissutini atuuttunut.

Apersuilluni misissuinermi peqataasut 4.000-it nalileeqquneqarput oqaatsinut ukununnga qanoq isumaqataatiginersut: -Suliffimmit isertitaqaraanni imaluunniit allanik soraarnerusutisiaqaraanni pisortanit soraarnerussutisiat ikinnerusariaqarput.

Akissutitut periarfissat tassaapput "isumaqataalluinnarpunga", "isumaqataanangalu akerliunngilanga", "isumaqataavunga" aamma "naluara".

SIK: Danmarkimisut ilioritsi

Soraarnerussutisialinnut sulisunut marginalskatti qaffasinnerpaaq 90 procentiusoq 450.000 aamma 500.000 koruuninik isertitalinnut atuuppoq.

Soraarnerussutisiallit millionip affaata missaanik isertitaqartut ullumikkut ataasiakkaannguupput. Soraarnerussutisiallit halvmillionærit sooq taama ikitsiginerat misissorneqanngilaq, ksianni marginalskatti 90 procentiusoq annertungaarmat, utoqqaat suleqqilaaginnaratik eqqissisimaarumanerusimassapput.

– Soraarnerussutisiallit soraarnerussutisiaqarnerup annikilliartortittarnera pissutigalugu sulinnginnissamik imaluunnit annikinnerusumik sulinissamik toqqaasarnersut Naalakkersuisut misissorsimanngilaat, aningaasaqarnermut naalakkersuisoq Aqqaluaq B. Egede oqarpoq.

Sulisartulli kattuffiata SIK-p siulittaasua Jess G. Berthelsen qulanngilaq.

– Ilaasortarpassuagut 67-ileereersimasut suliinnarusukkaluarput, soraarnerussutisialli annikilliartortinneqartarnerat pissutigalugu sulinngiinnartarlutik. Tamatta eqqugaavugut; inuiaqatigiinnut tamanut eqquivoq. Sulisussanik amigaateqarlertussaavugut, sulerusuttulli pillarneqarnerat sianiilliorneruvoq. Annikilliartortitsisarneq atorunnaarsinneqartariaqarpoq, soraarnerussutisiallit suliinnarusuttut akilerneqarniassapput, Jess G. Berthelsen kajumissaarivoq.

Danmarkimi misilittakkat ersersippai, tassami ullummikkut 1.175.187-inik soraarnerussutisialinnik inoqarpoq.

2023-mi Danmarkimi utoqqalinersianut ilanngaassisarneq atorunnaarsinneqarpoq, taamanimiilli soraarnerussutisiallit suliinnartut amerlipiloorput. 2023-mi juunimi inuit 68.221-t suliffeqarput – 2026-mi juunimi inuit 98.984-it suliffeqarlutik. 45 procentimik amerleriarnerannut pissutaanerpaavoq soraarnerussutisianik annikillisaanerup atorunnaarsinneqarsimanera, taamaalilluni danskit soraarnerussutisiallit sulinerminni akileraartinneqarujussuassaarlutik.