Rubiop oqaaserisai pillugit Múte qisuariartoq: Nunatta siunissaa, uatsinnit nunatsinni aalajangerneqassaaq

USA-p nunanut allanut ministeriata Marco Rubiop pingasunngornermi tusarniaanermi Kalaallit Nunaat pillugu oqaaseqaaterpassui pillugit, Nunanut allanut naalakkersuisoq IA-milu siulittaasoq Múte B. Egede (IA) Facebookikkut qisuariarpoq.

Rubio ilaatigut aperineqarpoq Donald Trumpip Kalaallit Nunaat pillugu oqaaserisai qanoq isumaqarfiginerai, tassanilu Rubiop præsidentip oqaasia nuna nammineq pigalugu illersoruminarnerusoq isumaqatigalugu oqarpoq.

Múte B. Egedep Facebookimi allakkamini erseqqissaqqippaa Kalaallit Nunaat nammineersinnaassuseqarnermut pisinnaatitaaffeqartoq:

– Nunatta siunissaa, uatsinnit nunatsinni aalajangerneqassaaq. Qaqugumulluunniit tamanna allanngornavianngilaq aamma USA-miit oqariartuutit qanorluunniit ikkaluarpata, Múte B. Egede allappoq.

Nangilluni oqarpoq USA-mik oqaloqateqarneq ingerlalluartoq:

– Maanna USA-p, Danmarkip nunattalu akornanni oqaloqatigiinnerit ingerlappavut - uani aamma illersornissaq sillimaniarnerlu pillugit. Torersumik ataqqeqatigiissumillu tamanna ingerlanneqarpoq, iligiit akunnerminni pissuserisassaat atorneqarluni. Sulineq tamanna attanneqarli, Múte B. Egede allappoq.

Marco Rubio tusarniaanermi pingasunngornermi ingerlanneqartumi isumaqatigiinniarnerit pillugit aamma oqaaseqarpoq, oqarluni maannakkut qaammatit tamaasa isumaqatigiinniartoqartartoq nutaarsiassallu nuannersut ilimasuutigineqarsinnaasut: - Isumaqarpunga piffissap ilaani tamanna pillugu nuannersunik nutaarsiassiiumaartugut, Robio oqarpoq.

- USA-p, ukioq manna inuiattut ullorsiornermi ukiuni 250-inngortorsiortup, Kalaallit Nunaat pisiarerusummagu tupinnaqaaq. Nunaavugut tamat oqartussaaqataanerannik tunngavilik namminiilivinnermik kissaateqartoq, Aqqalukkuluk Fontain sinniisoqarfiup eqqaani oqalugiarnermini oqarpoq.

Inuit 500-t missaanniittut akerliussutsimik takutitsinermi peqataapput. Kalaallit Nunaanni Politiit akerliussutsimik takutitsisut ingerlaarneranni akornuserneqannginniassammata aqquserngit assersorsimavaat.

- Tusaanialaartigu – tuniniagaanngilagut sakkutooqarnikkullu atortussiaanata. Inuiaqatigiiuvugut angerlarsimaffigisatsinniittut. USA-mit sioorasaarinerit akuersaassanngilagut. USA nammineersinnaassuseqarnermik namminerlu aalajangiisinnaatitaanermik upperisaqaruni paasissavaatigut. Kalaallit Nunaat uppippat nunat allat tamarmik uppissinnaapput. “No means no”, Aqqalukkuluk Fontain oqarpoq.

Taava akerliussutsimik takutitsisut "Kalaallit Nunaat, kalaallit pigaat!" suaartalerput. Akerliussutsimik takutitsineq nalunaaqutaq tallimat missaani naammassivoq.

“Kalaallit Nunaat!” akerliussutsimik takutitsisut ilaat Nuummi siniisoqarfimmut ingerlaaqatigiinnermi suaarpoq.

Inuit hunnorujulikkaat sisamanngormat akerliussutsimik takutitsinermi peqataapput, taakkua ilaasa Erfalasorput tigummivaat. Allagartarsuit Donald Trumpip Jeffrey Epsteinillu assigannik assitallit aamma allagartaq “USA ASU”-mik allannillit tigummiarneqarput.

Akerliussutsimik takutitsisut USA-p sinniisoqarfiannut apuukkamik illu tunullugu minutsinilu marlunni nipangersimallutik USA-mik naammaginninnginnertik takutippaat.

Kalaallit Nunaanni Politiit akerliussutsimik takutitsinermi nakkutilliisut amerlapput, taakkulu 500-t missaanniittut peqataasut nalilerpaat.

USA-mut akerliussutsimik takutitsinissaq nal. 16.30 aallartissaaq. Akerliussutsimilli takutitsinissaq sioqqullugu ammaanersiornermut peqataasut ingerlakaapput.

Akerliussutsimik takutitsinissaq Facebookimi pisussatut saqqummiunneqarmat innuttaasut 300-t sinneqartut soqutiginnillutik nalunaarsimapput.

Nalunaaqutaq sisamanut qiteqquttoq peqataasut 50-it missaannaaniilersimasut Sermitsiamiit tusagassiortoq malinaasoq paasissutissiivoq. Taamaalilluni Nuuummi sinniisoqarfiup sisamanngornermi ammaanersiorneqarnerani peqataasut 70-it missaanniittut ingerlaannaq ingerlaqqissimapput.

Politikerit inuussutissarsiornermilu siuttut ilaat malunnartitsinermi peqataasut ilagaat.

Peqataasut ilagaat borgmesteri Malene Vahl Rasmussen.

Taanna sinniisoqarfimmi sivikitsumik peqataavoq, kommunillu innuttaasui sinnerlugit aallartitamut Ken Howerymut akerliunermut allagaq tunniullugu.

Malene Vahl Rasmussenip iligisap iliusai nuanninngitsut, innuttaasullu nunamik USA-miit tiguagaasinnaanera suli ernummatigigaat TV2-mut oqaatigaa.

Aallartitap Kenneth Howeryp qaaqqusat 120-t missaanniittut nalunaaqutaq pingasunut tikilluaqquai.

Sinniisoq Susan Wilson Inatsisartunilu ilaasortat immikkut tikilluaqquai, oqalugiarnerminilu Kalaallit Nunaata siunissaa kalaallit namminneq aalajangissagaat pingaartillugu eqqaallugu.

Inatsisartunut ilaasortat Napaartoq Petrussen (D) aamma Vivian Motzfeldt (D) peqataapput.

Sinniisoqarfiup sisamanngornermi ammaanersiornera malunnartinniarlugu ilassinninnermut 300-t qaaqquneqarput, Naalakkersuisuniit peqataasoqanngilaq.

Sinniisoqarfiup ammaanersiorneqarneranut atatillugu ilassinninnermi peqataasut allattaavinnut inuulluaqqussummik allassinnaapput.

Atuakkap allattaaviup nerriviup inissisimaffiata tunuani USA-p præsidentiata Donald Trumpip, nunanut allanut tunngasunut ministerip Marco Rubiop præsidentillu tulliata JD Vancep assingi nivingapput.

Aammattaaq sinniisoqarfik kalaaliminernik, champagnemik viinnimillu sassaalliuteqarpoq.

Nuummi sinniisoqarfiup illutaata nutaap matui ammarneqarput. Sermitsiaq ammaanersiornermi peqataavoq kingusinnerusukkullu akerliussutsimik takutitsinermi aamma malinnaassalluni.

Aallartitaq Kenneth Howery Kalaallit Nunaannilu sinnisoq Susan Wilson ammaanersiornermi peqataasunut tikulluaqqusipput.

Politiit pisortaat Bjørn Tegner Bay, sinniisoqarfiup pisortaa Jacob Isbosethsen aamma Naalaakkersuisut siulittaasuata nalakkersuisoqarfiani pisortaq Hans Peter Barlach Christensen sinniisoqarfiup ammaanersiorneqarneranut peqataasunut ilaallutik qaaqqusisunut ilassinnikkiartorput.

Qaaqqusat arlallit, ilaatigut Naalakkersuisut Siulittaasuat, Jens-Frederik Nielsen, ammaanersiornermi peqataassanatik nalunaarsimapput nunarsuarmi pissutsit ilungersunarsinnaaneri pissutigalugit.

Nuummi sinniisoqarfiup tungaanut ualera akerliussutsimik takutitsisoqalerpat politiit najuutissasut, Kalaallit Nunaanni Politiit paasissutissiipput.

Politit Facebookimi quppernerminni allapput.

- Akerliussutsimik takutitsineq nalunaaqutaq 16.30-p missaanniit NC-miit (Nuuk Center) USA-p aallartitaqarfittaavata tungaanut ingerlanneqassaaq. Akerliussutsimik takutitsinerup toqqissisimasumik isumannaatsumillu ingerlanneqarnissaa qulakkeerniarlugu, aammalu piffimmi pineqartumi aqqusinertigut angallannerup sapinngisamik eqqorneqannginnissaa anguniarlugu najuutissaagut, politiit allapput.

Akerliussutsimik takutitsinissamik aaqqissuussisut eqqissisimasumik pisoqarnissaa aamma kaammattuutigaat.

Trumpip immikkut aallartitaa, Louisianami guvenøri, Jeff Landry, ullut pingasut Nuummeereerluni nal. 19.00 aallaqqippoq.

Jeff Landry Future Greenlandip ingerlanneqarnerani malinnaassalluni Nuummiippoq, piffissalli annerpaa Nuummi inuussutissarsiutinik ingerlatsisut innuttaasullu naapinniarlugit periarfissarsiorsimalluni.

Landry præsident Donald Trumpimit immikkut aallartitatut taaneqarpoq, Kalaallit Nunaata USA-mut atalernissaanut suleqataasussatut toqqagaalluni. Landrymik ataatsimeeqateqareernerup kingorna Naalakkersuisut siulittaasuat, Jens-Frederik Nielsen ataasinngornermi ullaakkut oqarpoq Kalaallit Nunaannit isuma allanngunngitsoq, nunattalu tuniniagaannginneranik oqariartuut apuunneqaqqittoq.

Landry Sermitsiamut oqaluttuarpoq Trumpimut oqassalluni nunatsinnit niueqateqarnermik periarfissaqarluartoq.

USA-p immikkut aallartitaa Jeff Landry tikeraarnermini niuernermik inuussutissarsiuteqartunik ataatsimeeqateqarpoq.

Landryp inuussutissarsiorluni namminersortoq politikeriunikorlu Jørgen Wæver Johansen Nuummi kaffisorniartarfimmi ataasinngormat ullaap tungaani sivisuumik ataatsimeeqatigaa.

Sermitsiap Jørgen Wæver Johansen ataatsimiinneq pillugu oqaaseqarusunnersoq aperaa, taamaaliorusunngilarli.

Jørgen Wæver Johansen Amerikamiunut attaveqartareerpoq. Amerikamiu aningaasaliisartoq ingerlatseqatigiiffimmut Greenland Water Bankimut, Jørgen Wæver Johansenip Svend Hardenbergillu pigisaannut, siorna ilannguttoq nalunaarutiginikuuaa.

Jørgen Wæver Johansenip Amerikamiunut attaveqarnermut ernumassutissaqartoqanngitsoq 2025-mi decembarimi ima oqaaseqarfigaa:

- Imermik nioqqutissiortuaraavugut, kiisami suleqatissamik nassaartut. Danskit suliffeqarfippassui arlallit aamma Amerikamiunik piginnittoqarnerat eqqaamaneqartariaqarpoq, Sermitsiamut taamani oqarpoq.

USA-p Nuummi sinniisoqarfia nutaaq sisamanngornermi ammarneqarpat innuttaasut akerliussutsimik takutitsinissamut pilersaaruteqarput.

Facebookimi pisussatut pilersaarutigineqartutut tamanna takuneqarsinnaavoq.

Akerliussutsimik takutitsisut nalunaaqutaq 16.30 Inatsisartut silataanni aallartissapput sinniisoqarfiullu tungaanut ingerlaassallutik.

Akerliussutsimik takutitsisut sinnissoqarfimmut apuussimalerunik, sinniisoqarfik tununngassagaat aamma nassuiarneqarsimavoq.

Aaqqissuisut eqqaasitsissutigaat akerliussutsimik takutitsinerup eqqissisimasumik ingerlanneqarnissaa siunertarineqartoq.

Future Greenlandip ulluani siullermi GrønlandsBankenip Ukiup Aallarnisaasuanut nersornaasiuttagaa ualikkut tunniunneqarpoq.

Ukioq manna Pilu Nielsen aamma Camilla Berg Christensen, Qaqortumi qulimiguulimmik attartortitsisarnermik ingerlatsisumik Sermeq Helicoptersimik piginnittut, nersornaatisipput.

Piginnaanisi atorluarlugit, aammali sumiiffinni pisariaqartinneqartut malillugit suliaqarsimavusi, Maliina Abelsen, nersornaammik tunniussisoq, oqarpoq.

- Sullissinersi allanut namminersortunngorniartunut maligassiuineruvoq kusanartoq, suliassinnillu aallussiinnaqqullusi nersornaammik kajumissaaserneqarpusi.

GrønlandsBankenip Inuussutissarsiornermut Aningaasaateqarfia 2005-imiilli inunnut suliffeqarfinnullu siniuteqartunut nersortarialinnut nersornaasiisarpoq.

Kommune Kujallermi borgmesteri Malene Vahl nuannaarluni ajugaasut sinnerlugit nersornaammik tigusisoq ima oqarpoq:

- Nersornaatip inuttassaannut apuuttussanngorakkit tulluusimaarpunga. Nersorniarneqarnerat inissaminiippoq. Kujataani attaveqarnermut akisussaaffimmik annertuumik tigusinerinnaanngilaq, aammali inuiaqatigiinnut iluaqutaalluinnarpoq.

Nersornaat 25.000 koruuninik aningaasartalerneqarsimavoq.

Frankrigimi nunanut allanut niuernermut ministerip Nicolas Forissierip tusagassiortut marlunngornermi ullaap tungaani naapippai.

- Ataatsimeersuarnermi pingaaruteqartumi Future Greenlandimi peqataasinnaanera nuannaarutigaara. Ullaaq manna oqalugiartut torragaakka, ingammik arnat inuusuttut. Tinguartinnaqaat, Nicolas Forissier oqarpoq.

Frankrigimiup Uiloq Bak aamma Veronica Geisler, marlunngornermi ullaakkut oqalugiartut nuannarineqaqisut, pivai.

Nicolas Forissier Nuummiinnini inunnik naapitsinissamut atorniarlugu oqarpoq, taassumami politikerit inuussutissarsiornermilu suliaqartut amerlassut naapereersimavai.

Frankrigip Kalaallit Nunaatalu aatsitassat pisariaqartinneqartut pillugit suleqatigiinnerup nukittorsarnissaanut isumaqatigiissut ataasinngormat atsioqatigiissutigaat.

- Suleqatigiinnerup oqaatsitigut piinnarnani timitalerneqarnissaa uagutsinnut pingaaruteqarpoq, Nicolas Forissier oqarpoq.

Frankrigip Kalaallit Nunaanni suliniuteqarnera ingerlaannarlunilu nunaniit allaniit tatisisoqarnerata nalaani Kalaallit Nunaat Danmarkilu tapersersorneqarnerat attaveqartoq aamma naqissuserpaa.

- Kalaallit Nunaat nunaavoq pisiarineqarsinnaanngitsoq, Nicolas Forissier ilaatigut naqissusiivoq.

Frankrigimiit aallartitaq pingasunngornerup ullaavani ataatsimeersuarnermi oqalugiartussaavoq.

Nuup qeqqani pisuttuarujuussaguit allagartarpassuarnik aappaluttumik qaqortumillu qalipaatilinnik takunissat qularnanngilaq. Amerikamiut Future Greenlandimi peqataanerannut allagartarsuit "USA ASU"-mik allannillit akerliussutsimik takutitsissutitut iliorarneqarsimapput.

Amerikamiut nuimasut arlallit Sulisitsisut inuussutissarsiorneq pillugu ataatsimeersuartitsineranni Future Greenlandimi ulluni marlunni ingerlanneqartumi peqataapput. Trumpip aallartitaa Jeff Landry Future Greenland peqataaffiginiarlugu aamma inuussutissarsiortunik politikkerinillu naapitsiniarluni Nuummiippoq.

Kommunip Erfalasorut amugaa

Akerliulluni allagartarsualersortoqarsimanerani illoqarfimmi kisiartaalluni takussaanngilaq. Kommuneqarfik Sermersuup Kalaallit Nunaata inuiattut pisinnaatitaaffia takutinniarlugu Erfalasorput ulluni makkunani amusarniarlugu Facebookikkut nalunaarutigaa.

- Ulluni makkunani Nuuk tikeraartunut nunani tamalaaneersunut aaqqissuussisuuvoq. Piffissami Kalaallit Nunaata nunani tamalaani eqqumaffigineqarnerani pigisarput pillugu ataatsimoornissarput pingaaruteqarpoq.

- Erfalasorput Nunatsinnut, ataatsimoornitsinnut aamma kinaassutitsinnut ilisarnaataavoq. Taamaattumik Kommuneqarfik Sermersuumi ulluni makkunani Erfalasorput erfalatipparput, sulisugullu suliffimminni malunnartitsinissaannut kaammattorpagut, kommuni allappoq.

Donald Trumpip nunatsinnut aallartitaa, Jeff Landry, Nuummut sapaammi tikikkami nakorsaq, Joseph Griffin, angalaqatigaa. Nakorsaq taanna danskit nutaarsiassaqartitsiviannit, TV2 Newsimit, apersorneqarami Kalaallit Nunaanni peqqinnissaqarfimmi pissutsinik paasisaqarusukkami angalaqataalluni oqarpoq.

Pisortatigoortumilli, tassa Peqqissutsimut Naalakkersuisoqarfimmut attaveqarsimanngilaq. Tamanna naalakkersuisoqarfiup Sermitsiamut akissutigaa.

- Peqqissutsimut Inunnullu Innarluutilinnut Naalakkersuisoqarfik ataatsimiittoqarnissaanut tunngasunik pilersaaruteqartoqarnersoq ilisimasaqanngilaq, Naalakkersuisoqarfik allappoq.

Naalakkersuisoq: Ajorluinnartoq

Nakorsaq amerikamiu danskit nutaarsiassaqartitsiviannut oqarnera naapertorlugu taanna nammineq kajumissutsiminik amerikamiullu naalakkersuisuinut attuumassuteqarani Nuummiippoq.

Taamalu iliorneq Peqqissutsimut Naalakkersuisup, Anna Wangenheimip (D), pitsaanngitsorujussuartut nalilerlugu inoqatinut attaveqaammi, LinkedIn-imi sapaatiummat allaaseraa.

- Inuit Kalaallit Nunaata USA-mut ilanngunnissaanik politikkikkut anguniagallit “nakorsamik kajumissutsimik suliaqartutut” taaneqartumik “nunatsinni pisariaqartitatsinnik nalilersuiartortitsiniarlutik” Nuummut aallartitsinerat ajorluinnarpoq.

- Kalaallit nunarsuarmi politikkikkut suliniummut misiligaatissatut atorneqarneq ajorput, naalakkersuisoq allappoq.

USA-p naalakkersuisuisa immikkut aallartitaat Jeff Landry ataatsimeersuarnermi Future Greenlandimi peqataanera nunanit tamalaanit soqutigineqarluarpoq.

Aaqqissuisunut nalunaaruteqarsinnaaneq matunnginnerani, tusagassiortut 36-t Future Greenlandimi tusagassiortunut akuersissutinik pissarsitinneqarput, sulilu amerlanerusut utaqqisut allattorsimaffianniillutik.

Kalaallit Nunaannit tusagassiortut KNR-imeersut Sermitsiameersullu peqataapput. Danmarkimiit tusagassiortut DR-imeersut, TV 2-meersut, Berlingske-meersut, Kristeligt Dagblad-imeersut Politiken-imeersullu kiisalu assiliisartoq Ritzau Scanpix-imeersoq peqataapput.

Aamma tusagassiuutit nunanit tamalaaneersut soorlu USA-mi New York Times, Wall Street Journal aamma Bloomberg, Tuluit Nunaanni BBC, Tysklandimi ZDF, Sverige Dagbladet, Euractiv aamma Arctic Today kiisalu franskit nutaarsiassaqartitsiviat AFP.

Aamma tusagassiortut arlallit allaneersut, ilaatigut Danmarkimi tusagassiortut kattuffiannit aamma Issittumi Sakkutooqarfimmiit peqataaniarlutik nalunaarsimapput.

Tusagassiortut amerlanerpaani peqataasinnaapput, aaqqissuussalli ilaat peqataaffigisinnaanagit.

Amerikap Danmarkimi sinniisua Ken Howery Nuummilu sinniisoq Susan Wilson Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen inuusuttullu Katuami oqalugiarmata tusarnaartut ilagaat.

Oqalugiareermata sinniisup soqutiginarnerarlugit oqaatigai.

Tusarnaarnerminni allattuisarput, kingornalu marluullutik sinniisoqarfimmut uterlutik.

Siunissamiit inuulluaqqussut ullaap tungaani aamma saqqummiunneqarpoq.

Arctic Actionimiit peqataasut marluk, tassa Issittumi inuusuttunik oqalugiallaqqissuunissamik ilinniartitsiffiusumeersut, oqalugiarput.

Oqaaseqartut pissaanermik paarsisuusut, Anette Molbech suliniummik aaqqissuussisoq inuusuttunillu taakkuninnga marlunnik ilisarititsisoq oqarpoq.

Uiloq Bak aamma Veronica Geisler, inuusuttut Future of Greenland pillugu sapaatip-akunnialui matuma siorna ataatsimeersuarnerat aamma peqataasut, oqalugiarput.

- Trumpip Kalaallit Nunaat pisiariniarpaa. Eqqarsaatigilaariarsiuk, 18-inik ukiulik Veronica Geisler oqarpoq.

Arnap inuusuttup Sisimiuneersup misilitsinnini pissutigalugu peqataasinnaanngitsup oqalugiaataa saqqummiuppaa.

Nunami inuiaat, uagummi?, Veronica Geisler killitsisimalluni oqarpoq.

Oqalugiaatini naggaserlugu kalaaliunini tulluusimaarutigalugu oqarmat inersuarmiittut nikuikaallutik ersaattaallutik aallartipput.

Allaat Amerikamiut nikueqataapput.

Krissie Berthelsen Winbergip, Sulisitsisut Peqatigiiffianni siulersuisuni siulittaasup, aamma Naalakkersuisut siulittaasuata Jens-Frederik Nielsenip ataatsimeersuarneq ammarlugu qinersinerup kingorna ukiumi ataatsimi nunami pissutsit qanoq innersut oqaluttuaraat.

Ukioq pisoqarsimaqisoq marluullutik oqaatigaat.

- Nunarsuaq ajunngitsumik ajortumillu allanngornikuuvoq, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

USA, nunat assigiinngitsut akornanni politikki, qinersineq Naalakkersuisullu taararnerat eqqaanerisa saniatigut ataatsimeersuarnermi sammineqartoq aamma eqqartorneqarpoq: Kalaallit Nunaanni inuussutissarsiornerup siunissaa.

- Avammut tunisat tamangajammik aalisarnermeersuupput, Christian Keldsenillu aallaqqaasiinermini oqaatigisaatut aningaasarsiorneq assigiinngitsunersuunissaa sulissutigisariaqarparput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq, nangillunilu:

- Suliaq tamanna aallartisalereerparput.

Krissie Berthelsen Winbergip apeqqutaanut naalakkersuisut inuussutissarsiornermut nutaamik pitsaanerusumillu sinaakkutissaqalerniarlutik suliassarpassuaqassasut akissutigaa.

- Nunami sumiluunniit najugaqaraluaraanni nunap piisigut naleqarnerulersitsisarneq aamma pingaaruteqarpoq, oqarpoq.

Krissie Berthelsen isumaqataavoq:

- Inuiaqatigiinni ajornartorsiornerpaat isumagilluarnerusariaqarpavut, aaqqiissutissanillu nassaartariaqarluta, Krissie oqarpoq.

- Naleqartitatta aalajangiusimanerannut qutsavigerusuppassi, nunatut inuiattut aamma taamaassaagut, naggasiutigalugu oqarpoq.