Jens-Frederik aamma Múte: Kalaallit innuttaasut eqqissiallarujussuarsinnaapput

Ulloq ulapaarfiusoq qaangiutilersorlu Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) aamma nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) Sermitsiamit apersorneqassallutik ingipput.

Jens-Frederik Nielsen Kalaallit Nunaat sinnerlugu isumannaallisaanikkut isumaqatigiissummik pitsaanerusumik, USA-mut Danmarkimullu atsioqateqarpoq.

Kalaallit innuttaasut maanna eqqissillutik ilumut anersaartorsinnaanersut pillugu aperineqarami siulittaasoq erseqqissumik akissuteqarpoq angerluni.

Sooq?

- Ullumikkut isumaqatigiissut atsiorparput, nunat pingasut tamarmik isumannaallisaaneq pillugu pisussaaffilerneqarput, taamaattorli aamma tamarmik suleqatigiittut imminnut ataqqinissamut pisussaaffilerneqarput. Kalaallit Nunaata nammineq aalajangiisinnaatitaanera ataqqineqarpoq, naalagaaffiup oqartussaanera aammalu nunap killeqarfiisa allanngorneqarsinnaannginnerat ataqqineqarpoq, aammalu taakku tamakkerlugit USA-p præsidentianit atsiorneqarput.

- Taamaattumik aap, kalaallit innuttaasut ullumi eqqissillutik anersaartorsinnaalerput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Ajugaaneq anginerpaaq akuersinerlu anginerpaaq

Isumaqatigiissummi Kalaallit Nunaannut ajugaaneq annerpaaq sunaava, aamma suna iisariaqarsimavisiuk?

- Eqqaamasiuk, inuit 56.000-it nunami angisuumi najugaqartut angusaqangaatsiarput. Maanna nunarsuarmi pissaaneqarnerpaamik nunatsinni innuttaasutut nunat akornanni inatsisini naapertorlugu akuersineq pillugu isumaqatigiissummik inatsisilimmik akuersisumik atsiornermik peqalerpugut. Nammineq aalajangiisinnaatitaanerput ataqqineqarpoq. Avatangiisitta immikkut ittuunerat akuersaarneqarpoq. Kalaallit innuttaasut oqaluttuarisaanermi qanoq inuusimanerat aammalu ullumikkut qanoq inooriaaseqarnerat akuersaarneqarpoq, Múte B. Egede oqarpoq.

Taavami isumaqatigiissummi matumani Kalaallit Nunaat sunik akuersiinnartariaqarsimava?

AAMMA ATUARUK

Aajuna isumaqatigiissut: Illersornissamut tunngasut aningaasaliinerillu nutaat Kalaallit Nunaata suleqatigisaanut killilersorneqassapput

- Isumaqatigiissut maanna atuarsinnaasat aammalu ullumi atsiugarput eqqarsaatigissagaanni, immikkut iisariaqarsimasatsinnik taasaqaruminaappoq. Uanga isumaqarpunga isumaqatigiissut tamakkiisoq tamatta nuannarisatsinnik akuerisinnaasatsinnillu imaqarmat angusarissaartugut.

- Taamaattoq nunarsuarmi pissutsit allanngoriartorput. Nunarsuarmi isumannaallisaanermut pissutsit allanngoriartorput. Uagut tungitsinnit ukiut arlallit matuma siorna oqaatigaarput nunatsinni sakkulersortoqannginnissaa aammalu sakkutooqanngivinnissaq piviusorsiortutut isigisinnaajunnaaripput. Isumaqatigiissummi maanna atsiukkatsinni tamanna aamma erserpoq, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Kalaallit Nunaat killiit suleqatigiinnerinut aalajangiusimavoq

Isumaqatigiissummi allassimavoq Kalaallit Nunaat namminiilernissamik aalajangeruni NATO-miiginnarnissamut aammalu isumaqatigiissutip maanna isumaqatigiissutigineqartup ingerlaannarnissaanut pisussaaffeqartoq. Taamaattumik Kalaallit Nunaat Naalagaaffeqatigiinneq aqqutigalugu illersorneqarnermi taarsiullugu NATO-mik illersornissamut isumaqatigiissuteqassaaq.

Tamannali allanngortitsinngilaq, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

- Isumaqarpunga aallaqqaataaniilli ersarilluinnartumik oqaatigisaripput Kalaallit Nunaat nunat killiit suleqatigiinnerannut aammalu NATO-mut aalajangiusimasoq.

Múte B. Egede aamma tapersiivoq:

- Ippassaq, ullumi aqagulu killiit suleqatigiinnerannut ilaavugut.

- Naalagaaffeqatigiinnermut ilaagaluarutta imaluunniit ilaangikkaluarutta, nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq oqarpoq.

Misissuinissamut periaatsit nutaat

Isumaqatigiissummi allassimavoq aningaasaliisartut NATO-mi ilaasortat, NATO-mut suleqataasut imaluunniit EU-mi ilaasortaasut kisimik suliani "mianernartuni" aningaasaliisinnaasut sunniuteqarsinnaasullu.

Tamanna pillugu aperineqarluni Múte B. Egede oqarpoq misissuinissamut periaatsinik atuutilersinneqartussanik peqalissasoq. Naalakkersuisut ukiaanerani ataatsimiinnermi matumani misissuinissamut inatsisissamik saqqummiussissapput.

Taamaalilluni aningaasaliissutissanik annaasaqartoqarnissaa navianartorsiutigineqannginnerpa?

- Ineriartornermut nalinginnaasumut ilaaginnarpoq, nunarsuarmi pissutsinut allanngoriartortunut malinnaasariaqarpugut. Silarsuarmiut pissusissamisoortumik ineriartornerattut Danmarki aamma misissuisarpoq, NATO-milu suleqatigisavut nunallu allat aamma taamaaliortarput.

- Silarsuarmi pissutsit allanngorartuarput, tapersersuisutut illersortariaqarpugut. Soqutigisavut aalajangiunnikuuagut, taannalu allanngussanngilaq. Ullumikkut ippassarminngarnit toqqissisimaneruvugut, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

- Oqiliallaqqaqaanga

Sermitsiap apersuineq naggaserlugu Jens-Frederik Nielsen maanna qanoq misiginersoq aperineqarpoq. Naalakkersuisut siulittaasuattut ivertinneqarnermi kingorna tatineqangaatsiarsimavormi.

- Siullermik oqaatigissavara uagut politikerit ullumikkut maaniinnavianngikkaluarpugut pikkorissorsuarnik atorfilittanik sulisoqarsimanngikkaluarutta. Isumaqatigiissutip naammassinissaanut annertoorujussuarmik kivitsisimapput.

- Oqiliallaqqaqaanga, atorfilittat aammalu suleqatiga Múte tulluusimaarutigeqaakka, aamma nunatsinni innuttaasut sinnerlugit tulluusimaarpunga, ullumikkut oqiliallassimallutik siunissamut nalorninartuunngitsumut qiviarsinnaalermata, oqarpoq.