MISISSUINEQ NUTAAQ
Kalaallit politiit 64 procentiisa inuunerminnik navianartorsiortinneqarneq misiginikuuaat
Politiit kalaallit atugaat 2020-miilli arlalitsigut ajornerujartuinnarsimasoq VIVE-mit misissuinerup nutaap takutippaa. Politiit pisortaat isumakuluppoq.
Kalaallit politiit tallimaagaangata pingasut ukiup ataatsip ingerlanerani misigissutsikkut sunnerneqaatigingaakkaminnik nalaataqarsimapput, affaasa missaanniittullu siornatigut pisimasunik suli kingunerlutsitsipput.
Assi: Oscar Scott Carl
Kalaallit Nunaanni politiit pisunik sakkortuunik amerlasuunik nalaataqartarput, eqqarsartaatsikkullu nanertuuteqartanerat amerlasuunit suli atugaalluni.
Danmarkimi ilisimatusarnermik ingerlatsiviup VIVE-p misissuinerani nutaami tamanna paasineqarpoq. Misissuineq "Psykiske belastningsreaktioner og indsatser i Grønlands Politi – En opfølgning"-imik (Kalaallit Nunaanni Politiit tarnikkut artukkerneqarnermik qisuariaateqartaat iliuuserineqartullu – Nanginnera, aaqq.) atserneqarsimavoq.
Politiit 64 procentii suliffimminni inuunerminnut navianarsinnaasumik nalaataqarsimapput, aamma 60 procentit sinnerlugit ajunaarnersuaq, sakkulersorluni sioorasaarneqarneq saassussinneqarnerluunniit nalaassimavaat.
Tallimaagaangata pingasut misigissutsikkut sunnerneqaatigingaarsimasaminnik ukiuni kingullerni nalaataqarsimapput, affangajaasalu siornatigut pisimasup kinguneri suli atugaralugit.
Misissuineq 2020-mi misissuinerup nanginneraa. Pisut ukiut arfinillit kingulliit ingerlaneranni arlalitsigut ajornerulersimanerat takuneqarsinnaavoq - ingammik uippakajaartoqartarnera eqqarsaatigalugu.
Politiit atugarissaarnissaat eqqugaaqqaqisoq
26 procentit uippalleqqajaajusut uippalleqqajuaannartutulluunniit misigipput, 2020-mi 14,6 procentinit amerleriarujussuarsimallutik.
Ukiut qulit sinnerlugit atorfeqarsimasuni PTSD-p atungaasorujuunera misissuinerup takutippaa. Piffissap ingerlanerani misigisarpassuit nanertuutaasinnaasut taamatut atugaqalernissamik ilimanaateqarnerulersitsisarnerannik takussutissiivoq. 12 procentit PTSD-eqarsinnaanermut takussutissaqarput.
Politiillu pisortaata Bjørn Tegner Bayip kisitsisit taakku maluginiarpai:
- Kisitsisit ernumassutigaakka, politiillu atorfilittatta taama eqqugaaqqatiginerat aliasuutigeqaara. Tarnikkut nanertuutaarujussuarsinnaasunik misigisaqartarnerat aammali suliassatigut tatineqaqqasorujussuunerat pineqarput, tamannalu anneraara tassami uanga akisussaaffigaara. Inuit sulisarnertik pissutigalugu napparsimalissanngillat, Dansk Politiit nittartagaanni allaaserisami oqarpoq.
Politiit pisortaata kisitsisit tupaallaatigerpiarnagit oqarpoq.
- Kalaallit Nunaanni inuiaqatigiit isumaginninnikkut ajornartorsiuterpassuaqarput, pinerluttuliornerillu ulorianartut amerlallutik. Tamatuma kingunerisaanik politiit ataasiakkaat Danmarkimi politiinut sanilliullugit nakuusernernik amerlanerungaartunik nalaataqartarput, tamannalu soorunami kinguneqartarpoq, Bjørn Tegner Bay oqarpoq.
Kalaallit Nunaanni upalungaarsimasunut ilinniarfimmik nutaamik pilersitsisoqarnera politiit isumakuluuteqartarnerannut, uippallilersarnerannut aamma PTSD-imik atugaqalersarnerannut iluaqutaaniartussaassaaq.
Nutaanik suliniuteqartoqartoq
Kalaallit Nunaanni upalungaarsimasunut ilinniarfimmik pilersitsinissaq kisimi sulissutiginiarneqanngilaq.
Isumaqatigiissummi ukiuni arlalinni atuuttussami Kalaallit Nunaat arlalitsigut iluaquserneqarsimavoq. Unnerluussisussaatitaasut nukittorsarneqarput, tarnip pissusaanik ilisimasalimmik ikiorneqarsinnaaneq ajornannginnerulersinneqarluni – aamma politiit ilinniarsimasut amerlanerunissaat ilimagineqarpoq.
- VIVE-miit nalunaarusiami inernerit eqqarsaatigalugit suliniutit amerlasuut iliuuserineqarput. Isumaqatigiissummi ukiuni arlalinni atuuttussami amerlanerusunik sulisoqarsinnaalerlutalu tarnip pissusaanik ilisimasalimmik ikiorneqarsinnaaneq ajornannginnerulerpoq, Bjørn Tegner Bay oqarpoq nangillunilu:
- Kalaallit Nunaanni politiit 50-inik amerlanerulissapput. Tamanna suleqatitsinnut ataasiakkaanut malunnassaaq. Sulisut amerlanerulerpata suliassat amerlanerusut naammassineqarsinnaalissapput. Tassani atorfiit amerlineqarnerat upalungaarsimasutullu ilinniarneq pingaaruteqarput, Bjørn Tegner Bay oqarpoq.
Suliassaqarpallaarnermi tatineqarneq qasuersaatigisinnaasallu killeqarnerat ajornartorsiutaanerpaat ilagigaat, VIVE-mit misissuinerup aamma takutippaa.
Procentit aqqaneq-marluinnaat suliassamut tulliuttumut ingerlaqqinnginnerminni sakkortuumik pisoqarnerani misigisimasatik naammattumik piffissaqarfiginissaat kisimik misigaat.
Sinerissami sulisut quliugaangata arfinillit pisariaqartitsinerminni kisimiittutut misigisarput, Nuummilu sulisut quliugaangata pingasut taama misigisimasarlutik.
Aqutsisut pitsaanerusumik paasiniaasalissasut
Politiit sakkortuumik nalaataqarsimasut ikiorneqarnissamik periarfissaqarput. Soorlu sulinermi iliuutsit nalilersornerat, tarnip pissusaanik ilisimasalimmik oqaloqarteqarneq aqutsisumiillu paasiniaaffigineqarneq.
Affaannit amerlanerusut sulineq pillugu nalilersuinermut peqataasarlutillu, tarnillu pissusaanik ilisimasalimmik oqaloqateqatarput. Pingajorarterutaannaali aqutsisuminniit malinnaavigineqarlutik oqaloqatigineqartarput.
Tamanna pitsaanerulissasoq Bjørn Tegner Bay oqarpoq:
- Aqutsisut pitsaanerusumik isumaginnissinnaalerlutillu eqqarsartaatsikkut nanertuutaasinnaasut ukkatarineqarnerulissapput. Ulluinnarni ulapaarfiusumi ilaannikkut ajornakusoortarpoq, tassa sulinermi eqqarsartaatsikkut atugassarititaasut oqaloqatigiissutiginissaat qatangiinnarneqarsinnaasarluni. Aqutsisut aamma imminut qiviartariaqarput, tamannami allanngortinnissaa akisussaaffigaarput. Taamaalilluta ikiortissarsiornissaq pikkoriffiginerulersinnaallutigu.
VIVE-p nalunaarusiaani sammisat pingasut Kalaallit Nunaanni Politiit pinaveersaartitsinermik suliniuteqartarnerannut tapersersorneqartarnerannullu tunngasut tikkuarneqarput.
Suliffeqarfiit aaqqissuussaaneranni pissutsit, soorlu nunap immikkoortuini ungasissumiinneq, sulisut tatineqarpallaarnerat taarseraannerujussuarlu. Aaqqissuussaanermi pissutsit, soorlu sakkortuumik misigisaqartoqarsimatillugu suliarinissaannut piffissaqannginneq, aqutsisut tarnikkut nanertuuteqartoqarnerani qanoq qisuariaateqarneranut ilisimasat killeqartut aamma ungasissumiit aqutsineq. Inuiaqatigiinni ikitsunnguani pissutsit pillugit ilisimasat, sakkortuumik misigisaqarnerit amerlasuut pissutsillu "ninngusuujunissamik" isiginniffiusut eqqarsaatigineqarput.
