Aasaanerani nalunaaqutaq 1980-imiilli Danmarkimi EU-milu nunat allat assigalugit Kalaallit Nunaanni atorneqarpoq.
Nalunaaqutaq sapaammi oktobarip 25-anni akunnermik ataatsimik kinguartipparput. Taamaalillutalu ukiukkut nalunaaqutaq - EU-mitut - aamma atulerparput.
Aasaanerani nalunaaqutaq 1980-imiilli Danmarkimi EU-milu nunat allat assigalugit Kalaallit Nunaanni atorneqarpoq.
Nalunaaqutaq sapaammi oktobarip 25-anni akunnermik ataatsimik kinguartipparput. Taamaalillutalu ukiukkut nalunaaqutaq - EU-mitut - aamma atulerparput.
Inatsisartut aasaanerani nalunaaqutaq atorunnaarsinneqassanersoq ukiakkut ataatsimiinnermi matumani taasissutigissavaat.
Aasaaneranili nalunaaqutaq qanoq oqaluttuassartaqarpa? Qanorlu isumaqarpa? Nassuiaatissaa matumani atuarsinnaavat.
Aasaanerani nalunaaqutaq suua?Aasaanerani nalunaaqutaq tassaavoq ukiup ilaani ullup aallartiffiata nalinginnaasumik nalunaaquttap-akunneranik ataatsimik siuartinnera.
Tassa imaappoq, ukiuunerani nalunaaqutaq nalinginnaasuuvoq. Piffissap aalajangersarneqarnera nalinginnaasoq 2023-miilli UTC-2-juvoq. Piffissaq taanna oktobarip naaneraniit marsip naaneranut malittarparput.
Aasaanerani nalunaaqutaq marsimi sapaammi kingullermi nalunaaquttap akunneranik ataatsimik siuartinneqartarpoq, tamatumalu kingorna qaammatini arfineq-marlunni UTC-1-imiittarpoq. Seqineq ukiuunerani nalunaaquttamit nalunaaquttap akunneranik ataatsimik kingusinnerusumik nuisarpoq.
Aasaanerani nalunaaqutaqarnermi qaamanerup ullaaralaamiit ualikkut unnukkullu nalunaaquttap akunnermik ataatsimik kinguartinnissaa siunertaavoq.
Taamaalilluta sapaammiit nalunaaqutaq nalinginnaasoq UTC-2 atulerparput, seqinerlu aasaaneranit nalunaaquttap akunneranik ataatsimik siusinaarluni nuillunilu tarrittalerpoq.
Aasaanerani nalunaaqutaq sumit aallaaveqarpa? Aasaanerani nalunaaqutaqarneq ukiorpassuit matuma siorna nassaarsiarineqarpoq. New Zealandimiup uumasulerisup George Vernonip sulinerup kingorna ulloq qaamanerusoqarsinnaaniassammat nalunaaqutaq nikerartinneqassasoq 1895-imi siunnersuutigaa.
Aatsaalli sorsunnersuarmi siullermi iliuuseqartoqarpoq. Tysklandip naalagaaffissuata Østrigi-Ungarillu sorsunnersuup siulliup nalaani qaammaqqutit pisariaqartinnginnerulerniarlugit taamaalillunilu orsussamik sipaarniarlutik aasaanerani nalunaaqutaq 1916-imi atulersippaat.
Tuluit Nunaat Europamilu nunat allat arlallit aamma kingorna taamaaliorput. Tassa aasaanerani nalunaaqutaq sorsunnerup nalaani nukissamik sipaarniarluni pilersinneqarpoq.
Kalaallit Nunaanni marloriarluni aasaanerani nalunaaqutaq atuutsinneqarsimavoq. Siullermik sorsunnersuup aappaata kingorna 1948-mi 1949-milu Danmarkip - sorsunnerup nalaani aasaanerani nalunaaquttamik atuutsitsilersimasup - nalunaaqutaa malillugu, ullullu qaamanera atorluarneruniarlugu.
Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu aasaanerani nalunaaqutaq 1949-mi atorunnaarsinneqarpoq. 1970-ikkunnili uuliap akitsoraluttuinnarneratigut aasaanerani nalunaaqutaq atuutilerseqqinneqarpoq.
Unnukkut qaamanerusarnera innaallagissamik atuinerup annikillisinnissaanut iluaqutaassasoq Naalakkersuisut amerlasuut neriuutigaat.
Kalaallit Nunaanni aasaanerani nalunaaqutaq 1980-imi Danmarkimisut atuutilerseqqinneqarpoq, sulilu maannamut atuuppoq. Kingorna aasaanerani nalunaaqutaq EU-mi nunani tamani assigiilerpoq.
KALAALLIT NUNAANNI PIFFISSAT IMMikkoortORTAT
Kalaallit Nunaat piffissanut pingasunut avinneqarpoq.
Nunap annersaani nalunaaqutaq nalinginnaasoq UTC-2-uvoq.
Pituffimmi sakkutooqarfik Amerikap kangiata nalunaaqutaa malillugu UTC -4-miippoq.
Tunumi nunami eqqissisimatitami silasiorfik Danmarkshavn UTC +0-miippoq.
Kitaata Tunullu annersaani nalunaaqutaq 2023-mi oktobarimi UTC -3-mit UTC -2-mut allanngortinneqarpoq.
Ittoqqortoormiit aamma 2024-mi marsimi UTC-1-imit UTC-2-mut nuuppoq.
Danmarkshavni Pituffimmilu sakkutooqarfik pinnagit nunap sinnerani aasaanerani ukiukkullu nalunaaqutaq atorneqarpoq.
Sooq aasaanerani nalunaaqutaq suli atortarparput? 1970-ikkunni uuliap akitsorallarnerata nalaa qangali qaangiutereerpoq, aasaaneranili nalunaaqutaq suli atuuppoq.
Pingaartumik pingasunik pissutissaqarpoq.
1. Nukissamik sipaarneq sorsunnersuit nalaanni atuuttoq suli tunngavilersuutigineqartarpoq. Taamanikkumiilli allanngortoqangaatsiarnikuuvoq, ullutsinnilu nukissamik sipaarneq annikittoq, kiisalu silap pissusia, allorniusani sanimukartuni sumiinneq nukissamillu atuineq apeqqutaatillugit allanngorarpoq. Aasaanerani nalunaaqutaq atuutsillugu nukissamik sipaarutit nunatsinni uuttortarneqarsimanngillat.
2. George Vernonip siunnersuutigisaatut aasaanerani nalunaaqutaq sulinerup kingorna ullup qaamarnganik sivisunerusumik pilersitsisarpoq, taamaalillutillu inuppassuit unnukkut silami sammisassaqarnerusarput – Kalaallit Nunaannili aasaanerani nalunaaqutaq atuukkaluarpat atuutinngikkaluarpalluunniit aasakkut unnuarsuarmut qaamaneqartarpoq.
3. Nunatsinni piffissap aalajangersarneranut ataatsimoorussamik malittarisassaqarneq aasaanerani nalunaaqutaqarnissamut pingaarnertut tunngavilersuutigineqarpoq. Kalaallit Nunaata pingaarnertut niueqatigisartagai tassaapput Danmark EU-lu, taakkulu aasaanerani nalunaaqutaqarneq suli atorpaat. Taamaammat aasaanerani nalunaaqutaqarneq EU-mit atorunnaarneqassappat nunatsinni aamma atorunnaarneqassasoq Inatsisartut 2019-imi aalajangerpaat. Seqerngulli ingerlarnga malinniarlugu aaqqiissut piaartumik atorunnaarsinneqassasoq partiit arlallit kissaatigaat .
Aasaanerani nalunaaqutaqarneq qanoq ajoqutaasinnaava? Aasaanerani nalunaaqutaq siuartikkaangat inuppassuit piffissami sivikitsumi sinnarlussinnaasarlutillu, qasoqqasarlutillu ukkassisinnaajunnaartarput.
Nalunaaqutaq nalinginnaasumik atuuttoq - tassa ukiukkut nalunaaqutaq - ullaakkut seqernup ullullu unnuaallu imminnut malinnerannut naligiilersitsisarami inuup ullormut pisarnermisut ingerlaneranut naleqquttuunerusoq sininnermik ilisimatuut oqartarput.
Nunarsuaq tamakkerlugu ilisimatusarfiit amerlasuut aasaanerani nalunaaqutap peqqissutsimut sunniutai misissorsimavaat. Ilaatigut aasaanerani piffissaq atuuttuaannassappat inuiaqatigiit peqqissusaannut ulorianarsinnaasoq tuluit ilisimatusarlutik 2024-mi suliniutaanni paasineqarpoq .
Nunatta Nakorsaaneqarfia piffissap aalajangersarneqarnissaanut inatsisissatut siunnersuut pillugu tusarniaanermut akissummini aasaanerani nalunaaqutaq sivikitsumik peqqissutsimut sunniuteqartartoq, kisiannili uppernarsaatit erseqqissut amigaataasut, ataqatigiinnernillu nalunaarusiornerit arlallit paasissutissanik misissuinermi pissarsianik periutsit tungaatigut killeqartunik tunngaveqartut nunarsuarmi tamarmi misissuinerit takutikkaat allappoq.
„Tamanna tunngavigalugu aasaanerani nalunaaqutaq atorunnaarsinneqarpat – taamaalillunilu ukiup affaani nalunaaquttap allanngortinneqartarunnaarpat – innuttaasut sininnerannut ullormullu piffissamik atuinermut ajunngitsumik sunniuteqarsinnaasoq, peqqissutsimulli sunniutaasinnaasut killeqassagunartut Nunatta Nakorsaaneqarfia isumaqarpoq,“ taakku tusarniaanermut akissummi allapput.
Piffissamik aalajangersaasarneq pillugu inaarutaasumik oqallinnissaq, aasaanerani nalunaaquttap atorunnaarsinneqarsinnaanera pillugu aalajangiiffigineqartussaq, kinguartinneqassasoq Inatsisartut Inatsisinut Ataatsimiititaliaata qinnutigisimavaa. Pingajussaarneqarnissaa suli ullulerneqanngilaq.
