Ulloq naggaserlugu naalagaaffeqatigiit ataatsimiipput Qooqqunullu angalallutik

Nuummi ataasinngornermi Danmarkimit, nunatsinnit Savalimmiunillu naalakkersuisut siulittaasui ataatsimeeqatigiipput.

Ataatsimiinnermi naalagaaffeqatigiinnerup politikkikkut inissisimanerat eqqartorneqarpoq. Aammali assiliseqatigiinnermut kingornalu Qooqqunut angalaarnermut piffissaqartoqarpoq.

Nalunaaqutaq 16.30 missaani politikerit Qooqqut tungaannut aallarput.

Tusagassiortunik katersortitsineq akunnerup affaa ingerlanneqareersorlu maanna naammassivoq.

USA-p pissutsit ilungersunartut pillugit oqaaseqarneranut atatillugu tusagassiortup apeqqutaa aamma akineqarpoq.

Mette Frederiksen akivoq ippassaq umiarsuaq sakkutuut angallataat pulaarsimallugu, tassanilu takuai nunat iligiit qanoq suleqatigiitsigisut.

- Illersornissaq pillugu USA suleqatigerusupparput, aammali tamatumani Europami iligisavut suli qaninnerusumik suleqatigerusuppavut., oqarpoq.

Maanna EU-p kommissioniata siulittaasua Ursula von der Leyen oqalugiarpoq.

Nalunaaquttap-akunnerini 40-ni kingullerni qanoq isumaqatigiissuteqartoqarsimasoq oqaluttuaraa.

EU ukiuni tulliuttuni marlunni Kalaallit Nunaanni aningaasaliissutinut 200 millionit eurot angullugit aningaasaliinissamut piareersimavoq.

Ursula von der Leyen oqarpoq isumaqatigiissut pingasunik immikkoortortaqartoq.

- Eqqaaneqareersutut Tusass aqqutigalugu attaveqarnermut aningaasaliivugut attaveqaatit pitsaanerulersinniarlugit. Aammattaarli Kalaallit Nunaanni aatsitassanut qaqutigoortunut aningaasaliisoqassaaq. Aningaasaliissuteqarnikkut ineriartorneq, nunatsinni suliffissaqarneq nunamilu nalittorsaaneq qulakkeerneqassaaq, Ursula von der Leyen oqarpoq.

Tamatuma saniatigut EU Kalaallit Nunaanni mingutsitsinngitsumik nukissiornermut aningaasaliinissamut piareersimavoq:

- Kalaallit Nunaanni mingutsitsinngitsumik nukissiornissaq qulakkeerneqassaaq.

Aningaasaliiffigineqartut pingajuat tassaavoq inuusuttut ilinniagaqarnissaannut periarfissaqarneq:

- Aningaasaliinerlu tamanna pitsaanerpaavoq. Tassa inuusuttut nunani allani ilinniagaqarsinnaanissaannut periarfissaqalersitsissaaq, taamaalillunilu nunami ilinniartitsinerup pitsaassusia qulakkeerneqassalluni, oqarpoq.

Naggasiivorlu EU-p Kalaallit Nunaat tapersersoraa, aamma EU-p Kalaallit Nunaata siunissaanik nammineq aalajangeerusussusia tapersersoraa.

Ministeriunerup Mette Frederiksenip Ursula von der Leyen qutsavigaa Kalaallit Nunaannut taama tapersersuilluartigisimammat.

- Ukiuni kingullerni nipit ersarilluinnarpoq, tamannalu pisariaqartipparput sulilu pisariaqartissallugu.

Issittoq soqutigineqaleraluttuinnartoq suliniuteqarnerusariaqartorlu aamma oqarpoq.

- Ulluni tulliuttuni nunat suleqataasut qulit sungiusarnermut Arctic Shieldimut peqataassapput – nunakkut, imaatigut silaannakkullu, ministeriuneq oqarpoq.

Taassuma suleqatini maannakkut ulluni, sapaatip-akunnerini ukiunilu tulliuttuni Kalaallit Nunaanniittut tamaasa qutsavigai.

Jens-Frederik Nielsen tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq Kalaallit Nunaat EU-lu ataatsimut suleqatigiinnissamik isumaqatigiissummik nutartikkamik atsioqatigiissimasut, ilaatigut attaveqaatit, imarsiornermik aqutsineq, upalungaarsimaneq allarpassuillu pillugit.

Tusassimik isumaqatigiissut nutaaq, Kalaallit Nunaanni satellitsikkut attaveqarnermut 9 millionit euronik aningaasaliisoq, eqqaavaa.

Aamma eqqaavaa EU-p Kommissioniata siulittaasua, Ursula von der Leyen, kingullermik 2024-mi Kalaallit Nunaanniissimasoq, tassanilu Nuummi EU-p allaffia ammarneqartoq eqqaaneqarpoq.

Tusagassiortunik katersortitsineq aallartippoq. Naalakkersuisut siulittaasuat siullertut oqaaseqarpoq isumaqatigiissut nutaaq tamanut iluaqutaassasoq.

- Nunatta siunissaa nammineq ilusilersorparput, nunatta aquutaa nammineq tigummivarput, innuttaasut peqatigalugit. Innuttaasut qitiutillugit, allanilli suleqateqassaagut. Suleqatigiinnissamut isumaqatigiissut nutarterlugu atsiorparput. Nunatta ineriartornerannut kinguaassattalu iluaqutigissavaat, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq nangillunilu:

- Inuussutissarsiorneq, inissiat, takornariaqarneq, attaveqaasersuutit pillugit iluaqutaasussanik aningaasaliisoqarpoq.

EU, Kalaallit Nunaat aamma Danmark ullaaq manna nal. 9.00 atsioqatigiipput.

Isumaqatigiissummi atsioqataaffigineqartumi anguneqassaaq nunatsinni sumiiffinni isorliunerusuni internetip sukkanerulersinnissaa.

EU-kommissionip siulittaasuata Ursula von der Leyenip Nuummi tikeraarnera ullumi nanginneqassaaq.

Ullaaq manna atsioqatigiinnissamut piareersartoqarpoq.

Isumaqatigiissutip ilagai 9,2 millionit eurot ilaatigut Kalaallit Nunaanni sumiiffinni satellitsikkut attaveqarfiusuni internettimik sukkanerusumik atuinissamut qulakkeerinnittussat. Aningaasat ukiuni tallimani tulliuttuni atuutissapput.

Nalunaaqutaq tallimat qaangilaaraa ullormut sammisassat tusagassiortunit peqataaffigineqarsinnaasut naggataat pisussanngorpoq.

Illersornissaqarfiup umiarsuaa Thetis Nuummi umiarsualivimmiittoq pulaarlugulu takornariarneqarpoq.

Politikerit Qoornumut tikimmata Erfalasorput nuisillugu tikilluaqquneqartarput.

Charlotte Lyberth, 62-inik ukiulik, Qoornumi inunngorpoqm maannalu ilaquttanilu Qoornumi illoqarlutik. Aasaanerani sulinngiffinnilu Qoornumiittarput, maannalu tikittoqalernerani niuffortunut ilaavoq:

-Tuppallernarlunilu alutornarnermut taama tikeraartoqalersugut, maannga niuffiorpunga. Tuppallernarpoq taama tikeraartoqarnerput, aamma Trumpip nunatsinnut qanoq piniarnera eqqarsaatigalugu, Charlotte Lyberth oqarpoq.

EU-kommissionip siulittaasua Ursula von der Leyen ministeriunerlu Mette Frederiksen Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen peqatigalugu sapaammi ualikkut Qoornumut Nuup Kangerluaniittumut umiatsiamik angalaarput.

Nuutoqqami politikerit tusagassiortunut naatsumik oqaaseqarput.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) oqarpoq silagissuugaa tikeraartoqarnini nuannaarutigalugu:

- Tikeraartup takutippaa ikinngutigiilluartuusugut suleqatigiilluartuusugullu, tamannalu annertusassavarput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Ursula von der Leyen oqarpoq Kalaallit Nunaannut tikeraarsinnaanini nuannaarutigalugu.

- Ukiut marluk matuma siorna kingullermik tikeraarpunga. Taamani neriorsuivunga alloriutissanik tigussaasunik peqarlunga tulliani tikeraaqqikkumaarlunga. Neriorsuutiga eqquutsissinnaallugu maanna oqarsinnaavunga, Ursula von der Leyen oqarpoq.

Neriorsuutigisimasami qanoq eqqortinnissaa itisilinngilaa, tikeraarnerulli nalaani ataatsimeeqateqarnissani qilanaarinerarlugu.

Ministeriuneq Mette Frederiksen aamma oqaaseqalaarpoq.

Ilaatigut oqarpoq Kunngeqarfik "anorersuarsiungaatsiarsimasoq", taamaattumillu nuannaarutigalugu Kunngeqarfik pitsaasunik ikinnguteqarlunilu ileqarmat.

– Pingasuulluta suliniutigingaatsiarsimavarput EU-p Kunngeqarfiup immikkoortuinut tamanut, aamma Kalaallit Nunaannut, qaninnerulersinnissaa, maannalu pingaarutilimmik angusaqarpugut. Suli mikisualuit oqaluuserineqarlutillu inerisagassaapput, aqqutissarpulli pitsaalluinnarpoq, Mette Frederiksen oqarpoq.

Jens-Frederik Nielsen naggasiilluni nassuiaavoq politikerit maanna angalaalersut, ullunilu aggersuni nutaarsiassaqarumaartoq.

Ulloqeqqareersimatsiartoq timmisartoq Ursula von der Leyenimik ilaasoqartoq Nuummi mittarfimmi mippoq.

Ulloqeqqarneranit minutsit qulit qaangiuttullu EU-p kommissionimi siulittaasua timmisartumit niuvoq, ministeriuneq Mette Frederiksenimit aamma Naalakkersuisut siulittaasuannit Jens-Frederik Nielsenimit tikilluaqquneqarluni.

Tikeraarnermini Ursula von der Leyen ilaatigut umiatsiamik angalassaaq.

Ministeriuneq Mette Frederiksenip timmisartua nalunaaqutaq 11.30 missaani Nuummi mittarfimmut mippoq.

Ministeriuneq timmisartumit niuvoq, Naalakkersuisullu siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) aamma biilerluni mittarfimmut ilassinnikkiartorluni tikiussimavoq.

EU-p kommissioniata siulittaasua Ursula von der Leyen qanittukkut tikinnissaa naatsorsuutigineqarpoq.

Sapaammi ullaap tungaani tusagassiortut assiliisullu Nuummi mittarfimmi ministeriunerup EU-milu kommissionip siulittaasuata tikiffinnissaat utaqqivaat.

Kalaallit Nunaanni Politiit Facebookikkut allapput EU-p kommissioniata siulittaasuata Ursula von der Leyenip ministeriunerullu Mette Frederiksenip tikeraarneranni Nuummi politiit amerlanerusut takussaanerussasut.

– Uagut suliassaraarput aaqqissuussat eqqissisimasumik torersumillu ingerlanneqarnissaat, aammalu tamarmik – najugaqartut tikeraartullu – toqqissisimanissaat, politiit allaput innuttaasullu apeqqutissaqassagunik nangaanatik saaffiginninnissaannik kajumissaarlugit.

Ullumi EU-kommissionip siulittaasua Ursula von der Leyen ministeriuneq Mette Frederiksen peqatigalugu Nuummut tikissapput.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) Nuup mittarfiani politikerinik nuimasunik marlunnik tikilluaqqusinissamut piareersimassaaq.

Tikeraarnermi ilaatigut EU-p Kalaallillu Nunaata akornanni suleqatigiinnerup nukittorsarnissaa pillugu ataatsimut oqariartuut atsiorneqassasoq, tikeraarnissaq sioqqullugu Naalakkersuisut nalunaarutigaat.

EU-p Kalaallit Nunaat nunarsuarmi pissutsit najummassimanartorsiorfiuneranni tapersersorsimagaa, Jens-Frederik Nielsenip tassunga atatillugu innersuussutigaa. Allatut oqaatigalugu Amerikamiut Kalaallit Nunaannik nakkutilliillutillu piginnittuulernissaannik USA-p præsidentiata Donald Trumpip piumasaqaataanik itigartitsinermi EU tapersersuivoq.

– Nunarsuarmi politikikkut pissutsini EU-p tapersersorluta erseqqissumik avammut nalunaarutigaa, peqatigisaanillu suleqatigiinnerup suli annertunerulersinneqarnissaanik kissaaterput akueraat, taamaammallu ullut aggersuut ataatsimullu oqariartuutip Kalaallit Nunaannut sunniutaanik erseqqinnerusumik oqaluttuarnissaq, assut qilanaaraara, Jens-Frederik Nielsen ataatsimiinnissaq sioqqullugu oqarpoq.

EU-p Kalaallit Nunaat ukiumut 230 mio. kr-t missaannik tapiffigisareerpaa, EU-llu piffissami missingersuusiorfiani tullermi, 2028-mit 2034-mut ingerlasussami, aningaasat taakku milliartip affanngorlugit marloriaatinngortinneqarnissaat EU-kommissionip siunnersuutigaa.

Nutaarsiassaqartitsiviup Financial Timesip sapaatip akunnerani uani siusinnerusukkut Ursula von der Leyenip tikeraarnermini Kalaallit Nunaannut aningaasaliissutissat allat saqqummiutissagai, EU-mi tusarfiit ilisimatitsinerat nalunaarutigaa.